Wywiad psychologiczny wzór: schemat rozmowy z dorosłym, rodzicem i nastolatkiem

Wtorek, druga godzina w poradni. Opiekunka praktyk zamyka teczkę i mówi: „W czwartek przychodzi mama ośmiolatka, pierwszą część rozmowy poprowadzisz ty, ja będę obok. Przynieś plan na kartce”. Wieczorem wpisujesz w wyszukiwarkę „wywiad psychologiczny wzór” i dostajesz listy po kilkadziesiąt pytań, bez ładu, bez informacji, dla kogo są i w jakiej kolejności je zadawać. Poniżej masz trzy gotowe schematy: rozmowy z osobą dorosłą, z rodzicem o dziecku i z nastolatkiem. Do tego część wspólną, którą powinien mieć każdy plan, i sposób zapisania notatki po spotkaniu.

Do czego służy wzór wywiadu psychologicznego na praktykach?

Wzór wywiadu psychologicznego to ściąga do planu rozmowy. Pokazuje, jakie obszary trzeba poruszyć i jak może brzmieć pierwsze pytanie w każdym z nich. Nie jest kwestionariuszem, który odczytuje się punkt po punkcie. Rozmówca rzadko opowiada w kolejności z kartki: matka zapytana o przedszkole zaczyna mówić o rozwodzie, dorosły pytany o sen przechodzi do pracy. Twoim zadaniem jest pójść za nim, a na koniec sprawdzić, czego jeszcze brakuje.

Zanim usiądziesz do rozmowy, pokaż plan opiekunowi praktyk. Wiele placówek ma własne karty wywiadu i wtedy pracujesz na nich, a schemat z tego tekstu traktujesz jako pomoc w przygotowaniu. Ustal też, którą część rozmowy prowadzisz Ty, a którą psycholog prowadzący.

Jeśli dopiero uczysz się samego prowadzenia rozmowy, najpierw przeczytaj, jak przeprowadzić wywiad psychologiczny i jakie pytania zadawać na kolejnych etapach. Tutaj zakładamy, że to już znasz, i skupiamy się na gotowych schematach.

Schemat podpowiada, o co zapytać. Jak słuchać odpowiedzi, kiedy milczeć i jak dopytać bez nacisku, uczy kurs „Wywiad psychologiczny: jak prowadzić rozmowę z pacjentem/klientem”, od aktywnego słuchania po zakończenie spotkania.

Co musi zawierać każdy wzór wywiadu psychologicznego?

Niezależnie od tego, z kim rozmawiasz, plan ma tę samą ramę. Zmieniają się obszary w środku.

1. Dane potrzebne do rozmowy: kto przychodzi, w jakiej roli (sam w swojej sprawie, rodzic, opiekun), kto skierował. W notatkach na zajęcia zamiast nazwiska używasz zmienionych inicjałów albo kodu.
2. Przedstawienie się i zgoda. Mówisz, że jesteś studentem lub studentką na praktykach, i pytasz, czy rozmówca zgadza się na Twój udział. Jeśli się nie zgadza, wychodzisz, a rozmowę prowadzi psycholog.
3. Informacja o poufności i jej granicach. Ustawa o zawodzie psychologa nakłada obowiązek zachowania w tajemnicy informacji o kliencie, z wyjątkiem sytuacji, w których poważnie zagrożone jest zdrowie lub życie klienta albo innych osób, oraz gdy wymagają tego inne ustawy. Powiedz to prostymi słowami na samym początku rozmowy, zanim temat się pojawi.
4. Powód zgłoszenia słowami rozmówcy. Zapisz go tak, jak padł, nawet jeśli brzmi nieprecyzyjnie.
5. Obszary rozmowy, czyli część, która różni się w trzech schematach poniżej.
6. Zakończenie: krótkie podsumowanie tego, co usłyszałeś lub usłyszałaś, pytanie, czy coś trzeba poprawić albo dodać, i informacja o kolejnym kroku.
7. Notatka po rozmowie, opisana w osobnej części tego tekstu.

Przykładowe otwarcie może brzmieć tak: „Jestem studentką psychologii na praktykach, pracuję pod opieką pani psycholog. To, o czym rozmawiamy, zostaje w poradni. Wyjątek to sytuacja, w której ktoś byłby w niebezpieczeństwie, wtedy musielibyśmy działać i powiem pani o tym wprost”. Dopasuj słowa do placówki, ale nie skracaj części o granicach poufności.

Jak wygląda wzór wywiadu z osobą dorosłą?

Wywiad psychologiczny z osobą dorosłą zwykle zaczyna się od teraźniejszości i dopiero potem cofa do historii. Kolejność obszarów poniżej jest propozycją. Pytania to pierwsze zdanie, od którego zaczynasz dany temat, dalej dopytujesz o to, co sam rozmówca wniósł.

1. Powód zgłoszenia i oczekiwania: „Z czym pan do nas przychodzi?”, „Czego chciałaby pani od tych spotkań?”
2. Historia trudności: „Jak to się zaczęło?”, „Co działo się w pana życiu w tamtym czasie?”, „Jak to zmieniało się od początku do dziś?”
3. Codzienność: „Jak wygląda pani zwykły dzień, od rana do wieczora?”, „Jak pan śpi i jak je w ostatnim czasie?”
4. Praca albo nauka: „Jak to, o czym pani mówi, wpływa na pracę?”
5. Zdrowie: „Czy jest pan pod opieką lekarza albo był pan wcześniej u psychologa lub psychiatry?”, „Jak to wtedy wyglądało?”
6. Relacje i sytuacja życiowa: „Z kim pani mieszka?”, „Do kogo może pani zadzwonić, kiedy jest trudno?”
7. Alkohol i inne substancje: „Jak wygląda u pana picie alkoholu?”, „Czy sięga pan po coś jeszcze, żeby się uspokoić albo zasnąć?” To pytania rutynowe i zadajesz je każdemu, spokojnym tonem.
8. Zasoby i sposoby radzenia sobie: „Co do tej pory choć trochę pomagało?”, „Z czego jest pani zadowolona w swoim życiu?”
9. Samopoczucie i bezpieczeństwo: „Jak się pan czuje w ostatnich tygodniach, kiedy zostaje pan sam?” O myśli samobójcze pyta się wprost, a kto zadaje to pytanie, ustalasz z opiekunem.
10. Zakończenie: podsumowanie w kilku zdaniach i pytanie „Czy jest coś, co powinienem jeszcze wiedzieć?”

Jeśli w rozmowie pojawiają się myśli samobójcze albo krzywdzenie, rozmowę przejmuje lub konsultuje opiekun praktyk albo psycholog prowadzący, a Ty nie zostajesz z tym sam lub sama. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoni się pod 112, a dorosłym w kryzysie pomaga telefon 116 123 albo 800 70 2222.

Jak poprowadzić wywiad z rodzicem o dziecku?

Wywiad psychologiczny z rodzicem o młodszym dziecku to najczęściej wywiad rozwojowy: rozmowa o tym, jak dziecko rozwijało się od początku i jak funkcjonuje teraz. Zwykle prowadzi się go bez dziecka w pokoju, bo rodzic powinien móc mówić swobodnie, a dziecko nie powinno słuchać, jak dorośli omawiają jego trudności. Pamiętaj, że rodzic opowiada z własnej perspektywy. Jego relacja jest cenna, ale to jedno źródło informacji.

1. Powód zgłoszenia: „Co sprawiło, że zgłosili się państwo do poradni?”, „Kto pierwszy zauważył, że coś się dzieje?”, „Czego państwo oczekują po tej wizycie?”
2. Ciąża i poród: „Co może pani powiedzieć o okresie ciąży i porodzie?” Pytaj o to, co rodzic wie i chce powiedzieć. Rodzice adopcyjni albo zastępczy mogą nie znać tej części historii i to też jest informacja.
3. Wczesny rozwój: „Jak syn rozwijał się w pierwszych latach, jeśli chodzi o ruch, mowę, samodzielność?”, „Czy coś wtedy państwa zaniepokoiło?” Nie podawaj norm wiekowych w trakcie rozmowy i nie oceniaj, czy coś było „za późno”.
4. Zdrowie: „Co może pani powiedzieć o zdrowiu córki?”, „Czy były pobyty w szpitalu albo dłuższe leczenie?”, „Czy miała badany wzrok i słuch?”, „Jak wygląda jej sen i jedzenie?”
5. Przedszkole i szkoła: „Jak wyglądał początek przedszkola?”, „Co mówią o synu nauczyciele?”, „Co mu w szkole idzie, a co sprawia trudność?”
6. Relacje: „Jak córka dogaduje się z rodzeństwem?”, „Czy ma kolegów, z którymi spotyka się poza szkołą?”, „Do kogo z dorosłych idzie, kiedy coś ją martwi?”
7. Codzienność: „Proszę opowiedzieć, jak wygląda u państwa zwykły dzień syna”, „W co lubi się bawić?”, „Jak wygląda u was korzystanie z telefonu i komputera?”, „Co się dzieje, kiedy coś mu nie wychodzi?”
8. Sytuacja rodziny: „Czy w ostatnim czasie coś ważnego się u państwa zmieniło, na przykład przeprowadzka, choroba, rozstanie, narodziny rodzeństwa?”, „Czy ktoś w rodzinie miał podobne trudności?”
9. Mocne strony: „Z czego jest pani dumna, kiedy myśli pani o córce?”
10. Zakończenie: podsumowanie, pytanie o to, co rodzic chce dodać, i informacja, co będzie dalej.

Kto z opiekunów może wyrazić zgodę na badanie dziecka i komu przekazuje się informacje, gdy rodzice żyją osobno, sprawdź w zasadach placówki i u opiekuna praktyk, zanim zaczniesz rozmowę.

Schematy z tego tekstu skopiuj do własnego notatnika praktyk. Jak dopasować język i tempo rozmowy do dziecka i do nastolatka, pokazują dwie lekcje z modułu o rozmowie w różnych kontekstach, w tym „Rozmowa z nastolatkiem: autonomia, dystans i unikanie moralizowania”. Przejdź do modułu o rozmowie z dzieckiem i nastolatkiem

Jak rozmawiać z nastolatkiem osobno od rodzica?

Wywiad psychologiczny z nastolatkiem często zaczyna się od krótkiego spotkania z rodzicem i nastolatkiem razem, a potem psycholog rozmawia z każdym z nich osobno. Sama rozmowa w cztery oczy daje nastolatkowi szansę powiedzenia rzeczy, których przy rodzicu nie powie. Działa tylko wtedy, gdy od początku wie, co zostanie między wami, a czego nie możesz zatrzymać dla siebie.

Na początku powiedz to wprost, na przykład: „O tym, co mówisz, nie będę opowiadać rodzicom szczegółowo. Nie mogę ci jednak przyrzec, że wszystko zostanie wyłącznie między nami. Jeśli usłyszę, że coś zagraża twojemu życiu albo zdrowiu, albo komuś innemu, powiem o tym psycholożce, z którą pracuję, i razem pomyślimy, co dalej. Nie zrobię tego za twoimi plecami”. Wcześniej ustal z opiekunem praktyk, co przekazuje się rodzicom po takiej rozmowie. Decyzji o tym nie podejmujesz sam ani sama.

Jeśli praktyki odbywasz w podmiocie leczniczym, przydaje się jedna zasada z ustawy o prawach pacjenta: osoba małoletnia, która ukończyła 16 lat, ma prawo wyrazić zgodę na badanie, a przedstawiciel ustawowy ma prawo wyrazić zgodę za każdego małoletniego, dlatego u starszego nastolatka zwykle pyta się o zgodę i jego, i rodzica. Młodszy nastolatek ma prawo do informacji w zakresie i formie potrzebnej do przebiegu diagnozy. W poradni, szkole czy innej instytucji sprawdź zasady placówki i opiekuna praktyk.

1. Jego wersja powodu spotkania: „Jak myślisz, po co tu dziś jesteś?”, „Co o tym myślisz ty, niezależnie od tego, co mówią rodzice?”
2. Szkoła: „Jak ci jest w szkole?”, „Z czym jest najtrudniej, a co idzie ci dobrze?”
3. Znajomi i czas wolny: „Z kim spędzasz czas?”, „Co robisz po szkole i w internecie?”
4. Dom: „Jak się wam ostatnio układa w domu?”, „Z kim z rodziny rozmawiasz najłatwiej?”
5. Samopoczucie, sen i jedzenie: „Jak się czujesz w ostatnim czasie?”, „Jak śpisz?”
6. Używki: „Jak u ciebie i twoich znajomych wygląda sprawa alkoholu albo innych substancji?” Pytasz bez komentarza i bez pouczania.
7. Bezpieczeństwo: pytania o samookaleczanie i myśli samobójcze zadaje się spokojnie i wprost. Na praktykach ustal z opiekunem, czy zadajesz je Ty, czy on.
8. Mocne strony i oczekiwania: „Co ci dobrze wychodzi?”, „Co musiałoby się wydarzyć, żeby te spotkania miały dla ciebie sens?”

Jeśli w rozmowie pojawiają się myśli samobójcze albo krzywdzenie, rozmowę przejmuje lub konsultuje opiekun praktyk albo psycholog prowadzący, a Ty nie zostajesz z tym sam lub sama. Dzieci i nastolatki mogą zadzwonić pod 116 111 albo 800 12 12 12, przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoni się pod 112.

Jak napisać notatkę z wywiadu?

Notatka z wywiadu ma pozwolić komuś innemu odtworzyć, co usłyszałeś lub usłyszałaś, bez Twoich domysłów zmieszanych z faktami. Kilka zasad:

• fakty zapisujesz osobno od interpretacji, najlepiej w dwóch oddzielnych częściach,
• przy każdej informacji zaznaczasz, kto ją podał: matka, nastolatek, nauczyciel w opinii,
• ważne wypowiedzi zapisujesz dosłownie, w cudzysłowie,
• zachowanie w trakcie rozmowy opisujesz bez nazywania go, na przykład „wiele razy wstawał z krzesła, przerywał matce” zamiast „nadpobudliwy”,
• nie wpisujesz etykiet diagnostycznych ani nazw zaburzeń, nawet jako przypuszczenia,
• w części z interpretacją piszesz hipotezy jako pytania do sprawdzenia z opiekunem,
• notatkę przechowujesz tak, jak każe placówka, a w materiałach na zajęcia usuwasz wszystko, co pozwala rozpoznać osobę.

Przykład. Zamiast „Matka nadopiekuńcza, dziecko lękowe” zapisz: „Matka: »Nie zostawiam go nigdzie samego, bo płacze«. Chłopiec przez całą rozmowę siedział przy matce, zanim odpowiedział na pytanie, patrzył na matkę. Do sprawdzenia z opiekunem: jak chłopiec zachowuje się w przedszkolu bez matki”. Zapis obserwacji ma swoje zasady, opisuje je tekst o tym, czym różni się wywiad od obserwacji w diagnozie psychologicznej.

Jakie błędy popełnia student, który trzyma się wzoru za mocno?

Najczęstszy błąd to czytanie pytań z kartki po kolei, ze wzrokiem w notatkach. Rozmówca szybko zaczyna odpowiadać krótko, bo czuje się jak w urzędzie. Wzór wywiadu psychologicznego trzymaj obok siebie i zaglądaj do niego w przerwach, na przykład przy zmianie tematu.

Drugi błąd to pytania sugerujące, które pojawiają się zwłaszcza wtedy, gdy masz już w głowie jakieś przypuszczenie. „Pewnie w domu jest dużo kłótni?” podpowiada odpowiedź. „Jak wygląda u was zwykły wieczór?” zostawia ją rozmówcy. To samo dotyczy pytań o rozwój: „Czy syn mówił późno?” zamień na „Jak rozwijała się jego mowa?”.

Trzeci to diagnozowanie na głos. Zdanie „to brzmi jak…” w ustach studenta zostaje z rodzicem na długo, a w trakcie wywiadu nikt jeszcze nie wie, co się dzieje. Wnioski formułuje psycholog po zebraniu informacji z kilku źródeł.

Do tego dochodzą:

• obiecywanie nastolatkowi pełnej tajemnicy, której nie możesz dotrzymać,
• pomijanie mocnych stron i pytań o to, co działa,
• notowanie każdego słowa zamiast patrzenia na rozmówcę,
• pocieszanie w rodzaju „na pewno to minie”, zanim rozmówca skończy mówić,
• poruszanie przy rodzicu tematów, o które warto zapytać nastolatka w cztery oczy.

Jak opiekunowie zwykle wprowadzają studenta w pierwsze rozmowy, opisuje tekst o tym, jak wygląda pierwsza rozmowa z pacjentem na praktykach.

Co znajdziesz w kursie o prowadzeniu rozmowy

Wzór mówi, o co zapytać. Kurs dotyczy tego, co dzieje się pomiędzy pytaniami: jak słuchać, jak reagować na emocje i jak skończyć spotkanie. Nie uczy struktury wywiadu klinicznego ani formułowania hipotez diagnostycznych. Jest dostępny w planie Student.

• 18 modułów i 41 lekcji, od relacji pomocowej i aktywnego słuchania po zakończenie rozmowy,
• moduł o pytaniach, których unikać, w tym o pytaniach sugerujących i pytaniu „dlaczego”,
• lekcje o rozmowie z dzieckiem, nastolatkiem, dorosłym i osobą starszą, także przez wideo i telefon,
• moduł o rozmowie z osobą w kryzysie i o tym, kiedy skierować ją do specjalisty,
• dwa moduły ćwiczeń z analizą fikcyjnych fragmentów rozmów.

Przećwicz rozmowę, zanim poprowadzisz wywiad na praktykach

Najczęściej zadawane pytania

Czy jest gotowy wzór wywiadu psychologicznego w PDF?

Nie udostępniamy pliku PDF z wzorem. Trzy schematy z tego tekstu możesz skopiować do własnych notatek i dopasować do placówki. Jeśli placówka ma swoją kartę wywiadu, pracujesz na niej.

Czy mogę mieć kartkę z pytaniami w trakcie rozmowy?

Tak, pod warunkiem że to krótki plan obszarów, a nie lista pytań do odczytania. Powiedz rozmówcy, że robisz notatki, żeby niczego nie pominąć.

Czym różni się wywiad rozwojowy od wywiadu z dorosłym?

Wywiad rozwojowy prowadzi się z rodzicem albo opiekunem i dotyczy historii dziecka od ciąży do dziś. W wywiadzie z dorosłym rozmówca mówi o sobie, a historia rozwoju pojawia się tylko wtedy, gdy ma związek z powodem zgłoszenia.

Czy z nastolatkiem rozmawia się bez rodzica?

Zwykle tak, przynajmniej przez część spotkania. Wcześniej nastolatek powinien usłyszeć, co zostaje między nim a psychologiem, a o czym psycholog musi poinformować.

Czy student może sam przeprowadzić wywiad z rodzicem?

Na praktykach prowadzisz tylko tę część rozmowy, którą powierzy Ci opiekun, i pod jego nadzorem. Wnioski z wywiadu formułuje psycholog prowadzący.

Ile pytań powinien mieć wzór wywiadu?

Tyle, ile potrzeba, żeby pokryć obszary. W schematach z tego tekstu to jedno lub kilka pytań otwierających na obszar. Resztę pytań podpowiada sam rozmówca.

Źródła

• Dziennik Ustaw, tekst jednolity ustawy „O zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów”
• Dziennik Ustaw, tekst jednolity ustawy „O prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta”

Ostatnia aktualizacja: 19 października 2026. Artykuł ma charakter edukacyjny.