Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Protokół diagnostyczny · PDF do pobrania

Protokół CWP: Klient w depresji: aktywacja, myśli i zapobieganie nawrotom

Scenariusz pracy psychologa i psychoterapeuty z dorosłym klientem w epizodzie depresyjnym łagodnym lub umiarkowanym albo z depresją nawracającą: wywiad i ocena nasilenia, ocena ryzyka samobójczego na każdej sesji, psychoedukacja, aktywacja behawioralna krok po kroku, praca z myślami, ruminacją i wewnętrznym krytykiem, sen i rytm dnia. Zawiera zasady współpracy z psychiatrą bez rekomendowania leków, pracę z bliskimi, różnicowanie depresji w żałobie, po porodzie i u osób starszych, gotowe struktury sesji, karty pracy, winiety oraz plan zapobiegania nawrotom.

98 stron format PDF, pobranie bez konta

Darmowy fragment PDF

Podaj adres e-mail, a plik pobierzesz od razu na tej stronie.

Protokół CWP: Klient w depresji: aktywacja, myśli i zapobieganie nawrotom

Pełna wersja

69 zł

płatność jednorazowa, bez subskrypcji

  • 98 stron PDF do druku
  • gotowe struktury sesji, plan dnia i karta monitorowania aktywności i nastroju
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

Dla kogo

Dla kogo jest ten materiał

Adresaci materiału

Materiał jest przeznaczony dla psychologów i psychoterapeutów w ramach ich kompetencji zawodowych.

Czego materiał nie zastępuje

To materiał pomocniczy, nie zastępuje oceny klinicznej ani odpowiedzialności prowadzącego specjalisty.

Co zawiera

Struktura materiału

Pełna wersja ma 98 stron. Spis treści i pierwsze strony zobaczysz w darmowym fragmencie, bez zakładania konta.

Pytania o materiał? Napisz na kontakt@cwp.edu.pl.

Pełna wersja

69 zł

  • 98 stron PDF do druku
  • gotowe struktury sesji, plan dnia i karta monitorowania aktywności i nastroju
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Płacisz raz. Imię i nazwisko trafią na znak wodny w pliku, a link do pobrania przyjdzie na podany adres e-mail.

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

W praktyce

Jak pracować z tym protokołem

Protokół dotyczy dorosłego klienta w epizodzie depresyjnym łagodnym albo umiarkowanym albo z depresją nawracającą. Klient nie ma siły, odkłada wszystko, wycofuje się z kontaktów, mówi o sobie z pogardą. Często przychodzi z myślą, że terapia i tak nic nie zmieni.

Pierwsza sesja to wywiad, ocena nasilenia objawów i ocena ryzyka samobójczego. Protokół zakłada, że ryzyko sprawdzasz na każdej sesji, krótko i wprost, bo w depresji może się zmieniać z tygodnia na tydzień.

Jak prowadzić aktywację behawioralną w depresji, gdy klient nie ma na nic siły?

Zaczyna się od obserwacji, plan przychodzi później: przez tydzień klient zapisuje, co robi i jak się wtedy czuje, bez zmieniania czegokolwiek. Dopiero ten zapis pokazuje, które czynności choć trochę podnoszą nastrój, a które go obniżają.

Potem planujecie razem jedną albo dwie małe czynności na najbliższe dni, takie, które klient zrobi nawet w gorszym stanie: krótki spacer, telefon do znajomej, prysznic o stałej porze. Karty pracy z protokołu prowadzą przez kolejne kroki aktywacji. Na sesji zaczynacie od karty i od tego, co się udało, a dopiero potem od tego, co nie wyszło.

Pracę z myślami, ruminacją i wewnętrznym krytykiem wprowadzasz, gdy klient ma już trochę więcej energii. Ważny jest też sen i rytm dnia, bo w depresji szybko się rozpadają. Plan zapobiegania nawrotom przygotowujecie pod koniec pracy, z sygnałami ostrzegawczymi, które klient zna z własnych epizodów.

Nie mów klientowi, żeby „się zmobilizował”, i nie dawaj ambitnych planów. Porażka w zadaniu potwierdza mu, że jest do niczego. Nie wypowiadaj się też o leczeniu farmakologicznym; o nim decyduje psychiatra, a protokół opisuje, jak z nim współpracować.

Skieruj do psychiatry przy depresji umiarkowanej z dużym spadkiem funkcjonowania, przy objawach psychotycznych, przy podejrzeniu choroby afektywnej dwubiegunowej i przy myślach samobójczych. Pilnej pomocy wymaga sytuacja, gdy klient ma zamiar albo plan albo niedawno podjął próbę; wtedy dzwonisz pod 112 albo organizujesz pilną ocenę. Klient dostaje numery 116 123 i 800 70 2222.

Pełna wersja

69 zł

  • 98 stron PDF do druku
  • gotowe struktury sesji, plan dnia i karta monitorowania aktywności i nastroju
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Fragment pokazuje układ materiału. Pełna wersja to cały plik, gotowy do druku.

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

Pytania

Najczęściej zadawane pytania

Psycholog zbiera wywiad o objawach z ostatnich tygodni w trzech obszarach: nastrój (obniżony nastrój, utrata zainteresowań i radości), myślenie i zachowanie (koncentracja, poczucie winy i bezwartościowości, beznadzieja, myśli o śmierci) oraz ciało (sen, apetyt, energia, spowolnienie lub niepokój). Ocenia wpływ na funkcjonowanie i ryzyko samobójcze, może posłużyć się standaryzowanym kwestionariuszem przesiewowym. Zawsze pyta o okresy podwyższonego nastroju i energii, bo depresja bywa fazą choroby afektywnej dwubiegunowej. Wynik kwestionariusza nie jest rozpoznaniem, a ostateczną diagnozę stawia uprawniony klinicysta, najczęściej lekarz psychiatra.

Aktywacja behawioralna to metoda o dobrze udokumentowanej skuteczności, która przerywa błędne koło wycofania: im gorszy nastrój, tym mniej aktywności, a im mniej aktywności, tym gorszy nastrój. Klient najpierw przez tydzień zapisuje, co robi, i ocenia przyjemność oraz poczucie sprawczości. Potem razem z terapeutą wybiera aktywności zgodne ze swoimi wartościami, układa je od najłatwiejszej i planuje bardzo małe, konkretne kroki według zegara, a nie według nastroju. Zasada brzmi: działanie przychodzi przed motywacją.

Wprost i spokojnie, na każdej sesji, nie tylko na pierwszej. Pytanie o samobójstwo nie zwiększa ryzyka, a daje klientowi przyzwolenie na szczerość. Zaczyna się od pytań ogólnych o myśli, że nie warto żyć, przechodzi do pytań o myśli samobójcze, ich częstotliwość, plan, przygotowania i wcześniejsze próby, a także o powody, dla których klient żyje. Przy czynnych myślach tworzy się plan bezpieczeństwa, a przy planie, zamiarze lub niedawnej próbie organizuje pilną pomoc psychiatryczną tego samego dnia. W bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoni się pod 112, całodobowo działa też numer 800 70 2222.

Pilnie, gdy pojawia się wysokie ryzyko samobójcze, objawy psychotyczne (na przykład urojenia winy lub ruiny), ciężki epizod z niemożnością zadbania o siebie, podejrzenie manii lub hipomanii albo depresja po porodzie z dezorientacją czy urojeniami. Planowo warto zaproponować konsultację przy epizodzie umiarkowanym, depresji nawracającej i braku poprawy po kilku tygodniach systematycznej pracy. W ramach NFZ do psychiatry nie potrzeba skierowania, a w regionach z centrum zdrowia psychicznego klient może zgłosić się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego.

Może rozmawiać o doświadczeniach z leczeniem, obawach i działaniach niepożądanych, ale nie rekomenduje leków, nie ocenia dawek i nie radzi ich odstawienia. Jego rola to pomoc w podjęciu świadomej decyzji o konsultacji, przygotowanie pytań do lekarza i wsparcie w pierwszych tygodniach, gdy działania niepożądane pojawiają się często wcześniej niż poprawa. Gdy klient chce przerwać lub zmienić leczenie, psycholog zachęca do rozmowy z lekarzem. Za zgodą klienta warto ustalić sposób wymiany informacji z psychiatrą prowadzącym.

Ruminacja, czyli krążenie wokół pytań typu „dlaczego ja” i „co jest ze mną nie tak”, wydaje się próbą zrozumienia problemu, ale w praktyce przedłuża obniżony nastrój. Zamiast spierać się z jej treścią, pracuje się z procesem: klient prowadzi dziennik i rozpoznaje sytuacje, w których krążenie się zaczyna, sprawdza, czy po godzinie rozmyślania wie coś nowego, zamienia pytania „dlaczego” na „jak” i „jaki jeden krok”, odracza rozmyślanie na wyznaczoną porę i przenosi uwagę na zmysły podczas aktywności.

W żałobie smutek przychodzi falami, zwykle w związku z przypomnieniami o zmarłym, a poczucie własnej wartości jest zachowane. W depresji obniżony nastrój jest stały, dominuje poczucie bezwartościowości i beznadziei. Oba stany mogą współwystępować, a ICD-11 i DSM-5-TR opisują też przedłużone zaburzenie żałoby. Przygnębienie poporodowe pojawia się w pierwszych dniach po porodzie i zwykle mija samo w ciągu około dwóch tygodni; dłużej trwające objawy wskazują na depresję okołoporodową. Dezorientacja, urojenia lub omamy po porodzie to stan nagły wymagający natychmiastowej pomocy psychiatrycznej.

Gotowy scenariusz zawiera „Protokół CWP: Klient w depresji: aktywacja, myśli i zapobieganie nawrotom”, przygotowany dla psychologów i psychoterapeutów pracujących z dorosłymi. Prowadzi od wywiadu, oceny nasilenia i ryzyka samobójczego przez psychoedukację, aktywację behawioralną, pracę z myślami i ruminacją, sen i rytm dnia, współpracę z psychiatrą i bliskimi aż po plan zapobiegania nawrotom. Zawiera gotowe struktury sesji, karty pracy dla klienta i winiety kliniczne. Uzupełnieniem w sytuacjach zagrożenia jest protokół CWP „Kryzys suicydalny”.