O czym jest ten kurs: gdy sam masz OCD i jesteś rodzicem

Druga w nocy, telefon w dłoni

Marzanna leży obok śpiącego męża i po raz kolejny wpisuje w wyszukiwarkę to samo pytanie, tylko innymi słowami. Wieczorem trzy razy wracała do drzwi, żeby sprawdzić zamek, a potem jeszcze raz do kuchenki, choć gotowała obiad sześć godzin wcześniej. Sześcioletnia Tova zapytała dziś przy kolacji: „Mamo, czemu ty zawsze dotykasz klamki tyle razy?”. Marzanna odpowiedziała żartem, ale w łóżku nie może przestać o tym myśleć. Najbardziej boi się nie zamka. Boi się, że coś jest z nią bardzo nie tak i że córka to widzi.

Jeśli czytasz ten kurs, może znasz podobne noce. Może masz rozpoznane OCD od lat, a może dopiero podejrzewasz, że Twoje myśli i nawyki mają nazwę, i wstydzisz się o tym komuś powiedzieć.

OCD u rodzica: dla kogo jest ten kurs

Ten kurs jest dla mamy albo taty, którzy sami mają nerwicę natręctw, czyli zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, w skrócie OCD. Piszemy w nim o tym, jak natręctwa wpływają na codzienność z dzieckiem, na związek z partnerem albo partnerką i na to, co myślisz o sobie. Bohaterami lekcji są rodzice niemowląt, przedszkolaków, dzieci w wieku szkolnym i nastolatków. Są tu mamy i ojcowie, pary po ślubie i bez ślubu, para dwóch kobiet i rodzice, którzy wychowują dziecko sami.

Kolejne moduły prowadzą od tego, czym jest OCD, przez to, jak się je leczy i co możesz zacząć zmieniać samodzielnie, do spraw najtrudniejszych. Osobny moduł dotyczy natrętnych myśli o skrzywdzeniu dziecka, bo to temat, z którym rodzice zostają sami najczęściej. Są też moduły o związku, o rozmowie z dzieckiem, o dziedziczeniu, o ciąży i połogu, o nawrotach i o sytuacjach, w których pomoc jest pilna.

Czego ten kurs nie zastąpi

Ten kurs nie jest terapią ani leczeniem. Nie służy do stawiania diagnozy i nie zastępuje pomocy psychiatry ani psychoterapeuty. Rozpoznanie OCD stawia psychiatra albo psycholog kliniczny po rozmowie z Tobą, czasem po kilku spotkaniach. W kursie nie znajdziesz listy objawów do odhaczania ani testu, który powie, czy masz OCD. To celowe: osoba z natręctwami potrafi taką listę czytać w kółko, szukając pewności, a to tylko dokłada lęku.

Nie podajemy też nazw leków ani dawek. O leczeniu farmakologicznym decyduje psychiatra razem z Tobą.

Czy jestem jedyną osobą, która tak ma?

Nie. Nie jesteś sama i nie jesteś sam. OCD ma wielu dorosłych, także wielu rodziców, i wielu z nich długo nikomu o tym nie mówi. Natrętne myśli bywają tak sprzeczne z tym, kim ktoś jest, że wstyd zamyka usta na lata. Dlatego w tym kursie mówimy o nich spokojnie i wprost, bez szczegółów, które mogłyby nakręcać lęk.

Druga ważna wiadomość: nerwica natręctw dobrze się leczy. Terapia poznawczo-behawioralna z ekspozycją i powstrzymaniem reakcji pomaga wielu osobom odzyskać czas, spokój i swobodę z dziećmi. Leczenie wymaga pracy i cierpliwości, ale nie zaczynasz od zera: już samo nazwanie tego, co się dzieje, zmienia sposób patrzenia na swoje myśli.

Jak zbudowane są lekcje

Lekcje otwiera krótka scena z codzienności, za każdym razem w innym domu. Potem wyjaśniamy prostym językiem, co się dzieje, i proponujemy konkretne kroki. W każdej lekcji są gotowe zdania: do siebie, do natrętnej myśli, do partnera, do dziecka, do lekarza. Tam, gdzie to pomaga, pokazujemy przykładową rozmowę. Lekcję zamyka jedno małe zadanie do zrobienia jeszcze tego samego dnia. Do kursu dołączyliśmy dziesięć materiałów do druku.

Czytaj w swoim tempie. Jeśli jakaś lekcja dotyka czegoś, co jest dla Ciebie bardzo trudne, możesz ją odłożyć i wrócić później. Najwięcej da Ci czytanie z myślą o rozmowie ze specjalistą: notatki z lekcji możesz zabrać na wizytę.

Kiedy nie czekać

Większość spraw z tego kursu wymaga spokojnej wizyty u specjalisty w najbliższych tygodniach. Są jednak sytuacje, w których szukasz pomocy tego samego dnia: gdy masz myśli o odebraniu sobie życia, albo gdy myśli o zrobieniu komuś krzywdy przestają być niechciane, albo gdy pojawia się zamiar lub plan, albo gdy Ty lub ktoś bliski słyszy albo widzi rzeczy, których inni nie widzą. Wystarczy jeden taki sygnał. Wtedy jedź na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego albo dzwoń pod 112. Wrócimy do tego w lekcjach 7.3 i 16.2.

Gotowe zdania do siebie

• „To, że szukam o tym informacji, nie znaczy, że jestem zła. Znaczy, że chcę zrozumieć.”
• „Nazwę ustali specjalista. Ja mogę zacząć od opisania, co mi przeszkadza.”
• „Wstydzę się, a mimo to czytam dalej.”

Co już działa

Marzanna zauważyła, że rytuały zabierają jej wieczory, i zaczęła szukać nazwy, zamiast udawać, że nic się nie dzieje. Zauważyła też pytanie córki, a to znaczy, że patrzy na swoje OCD także oczami dziecka.

Zadanie na dziś

Weź kartkę i napisz jedno zdanie zaczynające się od słów „Najbardziej przeszkadza mi…”. Nie analizuj, czy to „na pewno OCD”. Pod spodem dopisz jedną rzecz, która w relacji z dzieckiem działa dobrze mimo wszystko, na przykład wspólne czytanie albo żarty przy śniadaniu. Schowaj kartkę, przyda się w lekcji 2.4.