Kierownik specjalizacji potwierdził w karcie ostatni staż kierunkowy. Młoda psycholożka z poradni zdrowia psychicznego ma pierwszy od dawna wieczór bez sprawozdania do napisania, ale zamiast odpocząć, otwiera SMK i zapisuje pytania: kiedy złożyć wniosek, ile czasu zostało na naukę, jak wygląda egzamin specjalizacyjny z psychologii klinicznej i czy da się go sensownie przećwiczyć. Odpowiedzi znajdziesz poniżej w kolejności, w jakiej będą Ci potrzebne: najpierw formalności, potem obie części egzaminu, na końcu plan nauki i trzy pytania treningowe z omówieniem.
Kto organizuje egzamin specjalizacyjny z psychologii klinicznej i kiedy można do niego podejść?
Egzamin specjalizacyjny z psychologii klinicznej to Państwowy Egzamin Specjalizacyjny w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, w skrócie PESoz. Organizuje go Centrum Egzaminów Medycznych (CEM), a przeprowadza Państwowa Komisja Egzaminacyjna powoływana przez dyrektora CEM. Zespół, który Cię egzaminuje, liczy co najmniej trzech członków komisji. Tytuł specjalisty uzyskujesz dopiero po ukończeniu szkolenia i zdaniu PESoz, a dyplom wydaje dyrektor CEM.
Egzamin odbywa się w dwóch sesjach w roku: wiosennej od 2 maja do 15 czerwca i jesiennej od 2 listopada do 15 grudnia. Przystąpić możesz wtedy, gdy wojewoda potwierdzi w SMK ukończenie szkolenia specjalizacyjnego. Ta droga ma kilka etapów. Najpierw kierownik specjalizacji potwierdza ukończenie w elektronicznej karcie szkolenia. Potem wojewoda w ciągu 7 dni prosi konsultanta krajowego o ocenę zgodności szkolenia z programem, a konsultant ma na to 14 dni. Jeśli kończysz staże tuż przed terminem składania wniosków, uwzględnij te tygodnie w kalendarzu. Gdy specjalizacja jest dopiero przed Tobą, całą drogę od dyplomu opisuje tekst o tym, jak zostać psychologiem klinicznym.
Jeśli egzamin jest jeszcze daleko, a Ty dopiero układasz w głowie całą drogę od wniosku u wojewody do dyplomu, zacznij od lekcji z mapą tej drogi w kursie „Specjalizacja z psychologii klinicznej: kwalifikacja, staże i przygotowanie do egzaminu państwowego”. Moduł o egzaminie jest w nim dopiero później, tak jak w prawdziwym kalendarzu specjalizacji.
Jak złożyć wniosek o PESoz w SMK?
Wniosek o dopuszczenie do egzaminu składasz za pomocą SMK do dyrektora CEM. Adresat jest inny niż przy wniosku o rozpoczęcie szkolenia, który szedł do wojewody. Terminy są dwa:
- do 15 stycznia, jeśli chcesz zdawać w sesji wiosennej,
- do 15 lipca, jeśli wybierasz sesję jesienną.
Opłatę za egzamin wnosisz najpóźniej 5 dni po upływie terminu składania wniosków. Jej wysokość podaje rozporządzenie w sprawie specjalizacji i strona CEM. Formę części teoretycznej w danej sesji potwierdza CEM w zawiadomieniu w SMK, a terminarz egzaminów publikuje na swojej stronie. Zapisz sobie od razu jedną zasadę: nieobecność na egzaminie, bez względu na przyczynę, ustawa traktuje jako odstąpienie od udziału. Wtedy składasz wniosek na kolejną sesję.
Jak wygląda część teoretyczna egzaminu specjalizacyjnego z psychologii klinicznej?
PESoz ma dwie części: egzamin teoretyczny i egzamin praktyczny. Teoretyczny jest testem, gdy do egzaminu w danej sesji zgłosi się co najmniej 30 osób. Przy mniejszej liczbie zdających ma formę ustną, z trzema albo czterema zadaniami. W ostatnich sesjach z psychologii klinicznej był testem, a wyniki testowe CEM publikuje pod numerem kodowym zdającego.
Test składa się ze 120 pytań. Każde ma 5 wariantów odpowiedzi i tylko jeden prawidłowy. Za dobrą odpowiedź dostajesz jeden punkt, za błędną nie tracisz nic, więc nie zostawiaj pustych pól. Próg zaliczenia określa ustawa i liczy go od puli punktów możliwych do zdobycia. Jeśli komisja unieważni pytanie, pula odpowiednio się zmniejsza. Wynik testu przelicza się na ocenę według skali z rozporządzenia.
Kilka zasad, które warto znać przed wejściem na salę:
- zastrzeżenia do treści pytania zgłaszasz na piśmie, na karcie zastrzeżeń, w trakcie testu albo zaraz po nim, przed wyjściem z sali,
- czas testu zależy od objętości pytań i podaje go CEM na daną sesję,
- korzystanie z niedozwolonych pomocy lub urządzeń kończy się dyskwalifikacją, wynikiem negatywnym i brakiem prawa do podejścia w kolejnej sesji,
- pełny wynik egzaminu dyrektor CEM zamieszcza w SMK.
Co czeka Cię na części praktycznej?
Do egzaminu praktycznego dopuszcza dopiero pozytywny wynik części teoretycznej. Ustawa przewiduje w nim od jednego do trzech zadań. Każdy członek zespołu ocenia każde zadanie osobno. Jeśli co najmniej połowa z nich oceni zadanie negatywnie, zadanie jest niezaliczone, a jedno niezaliczone zadanie oznacza negatywny wynik całej części praktycznej.
W psychologii klinicznej program specjalizacji wymaga, żebyś na tej części przedstawił lub przedstawiła kliniczne studium przypadku. Przygotowujesz je pod kierunkiem kierownika specjalizacji, z wybranej przez siebie tematyki w zakresie ścieżki zrealizowanej w bloku szczegółowym. Szczegółowe wymogi i przebieg części praktycznej ogłaszają konsultanci i komisja egzaminacyjna, dlatego sprawdź je przed każdą sesją. Kierownik specjalizacji ma prawo być na egzaminie praktycznym jako obserwator.
Ocena końcowa PESoz to średnia z obu części, ale tylko wtedy, gdy każda z nich jest pozytywna. Studium przypadku najlepiej przećwiczyć na głos, z kierownikiem albo z osobą, która niedawno zdawała. Ćwicząc, sprawdzaj, czy w kilku zdaniach potrafisz pokazać drogę od danych z wywiadu, obserwacji i badania do hipotez i wniosków. W tekście nie zostawiaj niczego, co pozwoliłoby rozpoznać pacjenta.
Co się dzieje, gdy wynik jest negatywny?
Niezdany egzamin nie przekreśla specjalizacji. Możesz podejść do niego w kolejnej sesji, składając nowy wniosek i wnosząc opłatę. Pozytywny wynik części teoretycznej jest uznawany w 6 kolejnych sesjach, licząc od sesji, w której go uzyskałeś lub uzyskałaś. Jeśli nie udała się tylko część praktyczna, w innej sesji zdajesz wyłącznie ją.
Wynik ustalony przez komisję jest ostateczny i nie przysługuje na niego skarga do sądu administracyjnego. Po teście możesz natomiast złożyć wniosek o wgląd we własny test. Zobaczysz go w siedzibie CEM, bez prawa kopiowania i przepisywania. Takie przejrzenie pomaga zobaczyć, czy błędy brały się z luk w wiedzy, czy z pośpiechu.
Jak się przygotować do egzaminu specjalizacyjnego, gdy na naukę masz kilka miesięcy?
Zakres egzaminu wynika z programu specjalizacji, a pytania testowe weryfikuje się na podstawie wykazu piśmiennictwa, który dla psychologii klinicznej publikuje Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). Aktualny wykaz pochodzi z 2026 roku, a CEM na swojej stronie odsyła właśnie do niego. Jeśli zastanawiasz się, jak się przygotować do egzaminu specjalizacyjnego, zacznij właśnie od tych dwóch dokumentów.
Program z 2023 roku dzieli blok podstawowy na moduły: kliniczną diagnozę psychologiczną, teorie wyjaśniające relację między psychiką a zdrowiem, zdrowie i psychopatologię zaburzeń, pomoc psychologiczną z poradnictwem i interwencją kryzysową, podstawy opiniodawstwa i podstawy wiedzy medycznej. Do tego dochodzą prawo medyczne, etyka zawodowa i blok szczegółowy Twojej ścieżki. Plan może wyglądać tak:
- Wypisz moduły programu i przy każdym zaznacz: znam dobrze, muszę powtórzyć, prawie nowe.
- Przypisz pozycje z wykazu piśmiennictwa do modułów, żeby wiedzieć, z czego uczysz się danego działu.
- Rozpisz tygodnie tak, żeby każdy łączył nowy materiał z powtórką działów sprzed dwóch lub trzech tygodni.
- Ucz się przez przypominanie: zamknij notatki, odpowiedz z pamięci, dopiero potem sprawdź.
- Raz w tygodniu rozwiąż przypadek kliniczny i napisz krótkie uzasadnienie diagnozy różnicowej, na przykład na materiale z tekstu ćwiczenia z psychologii klinicznej.
- Na kilka tygodni przed sesją zrób próbę testu w jednym podejściu, bez telefonu i przerw.
- Równolegle dopracowuj studium przypadku z kierownikiem specjalizacji.
Przy psychopatologii zwróć uwagę na klasyfikacje. Polska przygotowuje się do wdrożenia ICD-11, ale termin obowiązkowego przejścia nie został ogłoszony, a przepisy o świadczeniach nadal posługują się kodami ICD-10. Program specjalizacji uczy już według ICD-11, więc znaj obie.
Jak ćwiczyć pytania na egzamin, skoro CEM ich nie publikuje?
CEM nie udostępnia publicznie pytań z PESoz z psychologii klinicznej. Pytania układa się na podstawie programu i wykazu piśmiennictwa, i to jest najpewniejsza podstawa nauki. Dobrze działają pytania na egzamin pisane samodzielnie albo w grupie osób, które przygotowują się razem: każdy układa kilka pytań z działu, a potem wszyscy omawiają, dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne.
Poniżej trzy pytania treningowe przygotowane przez CWP. To ćwiczenie autorskie CWP i żadne z tych pytań nie pochodzi z egzaminu.
Pytanie 1. Kto postanawia o przyjęciu do szpitala psychiatrycznego bez zgody osoby chorej psychicznie, gdy jej zachowanie wskazuje na bezpośrednie zagrożenie dla własnego życia?
- A. psycholog kliniczny po badaniu
- B. sąd opiekuńczy przed przyjęciem
- C. lekarz wyznaczony do tej czynności, po osobistym zbadaniu tej osoby
- D. kierownik szpitala na wniosek rodziny
- E. zespół złożony z lekarza i psychologa, jednogłośnie
Odpowiedź: C. Według ustawy o ochronie zdrowia psychicznego decyduje lekarz, a opinii drugiego psychiatry albo psychologa zasięga w miarę możliwości. Psycholog może więc wydać opinię, ale nie podejmuje decyzji.
Pytanie 2. Pacjent po siedemdziesiątce od kilku tygodni gorzej zapamiętuje, wycofał się z kontaktów, mało je i źle śpi. W badaniu często odpowiada „nie wiem” i szybko rezygnuje z zadań, choć przy zachęcie radzi sobie lepiej. Którą hipotezę trzeba sprawdzić w pierwszej kolejności?
- A. otępienie w zaawansowanym stadium
- B. epizod depresyjny z zaburzeniami funkcji poznawczych
- C. symulacja zaburzeń pamięci
- D. zaburzenie osobowości
- E. zespół amnestyczny po urazie głowy
Odpowiedź: B. Szybki początek, objawy depresyjne, rezygnacja z wysiłku i lepszy wynik przy zachęcie przemawiają za depresją, która pogarsza funkcjonowanie poznawcze. Nie wyklucza to otępienia, dlatego ocenę powtarza się po leczeniu nastroju.
Pytanie 3. Pacjentka mówi w poradni, że od tygodnia myśli o odebraniu sobie życia i ma przemyślany sposób. Co powinien zrobić psycholog w pierwszej kolejności?
- A. zaproponować wizytę za tydzień i zadanie domowe
- B. nie dopytywać, żeby nie nasilać myśli samobójczych
- C. dopytać o plan, dostęp do środków, zamiar i czynniki chroniące, a potem zorganizować pilną konsultację psychiatryczną
- D. poprosić pacjentkę o pisemne zobowiązanie, że nic sobie nie zrobi
- E. przekazać informację pracodawcy pacjentki
Odpowiedź: C. Ocena ryzyka wymaga pytania wprost o myśli, plan i dostęp do środków. Przy planie i bliskim zagrożeniu pacjentka potrzebuje tego samego dnia konsultacji lekarskiej i planu bezpieczeństwa, a samo pisemne zobowiązanie nie zastępuje oceny ryzyka ani planu bezpieczeństwa.
Po takim ćwiczeniu najwięcej daje seria pytań z wyjaśnieniami do każdej odpowiedzi. W kursie znajdziesz ją w lekcji z pierwszym zestawem treningowym i w materiale do pobrania z sześćdziesięcioma autorskimi pytaniami treningowymi. Zobacz, co obejmuje moduł o egzaminie
Jak zadbać o siebie w miesiącach nauki?
Nauka do egzaminu zwykle wypada w czasie, gdy pracujesz na pełny etat, a często też opiekujesz się rodziną. Plan, który zakłada codzienną naukę bez dnia przerwy, rzadko wytrzymuje zderzenie z dyżurami i chorobą dziecka. Lepiej od razu zaplanować jeden dzień w tygodniu bez nauki i zostawić w kalendarzu zapas na tygodnie, w których nic nie pójdzie zgodnie z planem.
Sen w ostatnich tygodniach przed egzaminem traktuj jako część przygotowania. Pomaga też rozmowa z osobami, które przechodzą przez to samo: wspólna powtórka, wymiana pytań, a czasem zwykłe przyznanie, że jest ciężko. Jeśli zmęczenie przechodzi w poczucie beznadziejności albo przestajesz sobie radzić z codziennymi sprawami, porozmawiaj z lekarzem lub psychoterapeutą. W kryzysie możesz zadzwonić pod 116 123 albo 800 70 2222, a gdy zagrożone jest życie, pod 112.
Co znajdziesz w kursie o specjalizacji i egzaminie
Kurs prowadzi przez całą specjalizację, a przygotowaniu do egzaminu poświęca osobny moduł i kilka modułów powtórkowych. Jest dostępny w planach Student i Specjalista.
- moduł o egzaminie: zasady PESoz potwierdzone w przepisach, zgłoszenie i przebieg,
- lekcja o tym, jak uczyć się do egzaminu, z dwunastotygodniowym planem nauki do pobrania,
- dwa zestawy treningowe, pytania jednokrotnego wyboru i przypadki kliniczne, z wyjaśnieniami,
- moduły powtórkowe z diagnozy, psychopatologii dorosłych, psychologii klinicznej dzieci i młodzieży, neuropsychologii, ryzyka samobójczego oraz prawa i etyki.
Kurs nie jest szkoleniem specjalizacyjnym i nie zastępuje kursów ani staży z programu. Pomaga uporządkować wiedzę przed egzaminem specjalizacyjnym z psychologii klinicznej i sprawdzić, które działy wymagają jeszcze pracy.
Zaplanuj powtórkę przed sesją egzaminacyjną
Najczęściej zadawane pytania
Ile pytań ma egzamin specjalizacyjny z psychologii klinicznej?
Test na egzaminie specjalizacyjnym z psychologii klinicznej ma 120 pytań, każde z pięcioma wariantami odpowiedzi i jedną prawidłową. Część teoretyczna jest testem, gdy w sesji zdaje co najmniej 30 osób, w przeciwnym razie odbywa się ustnie.
Kiedy złożyć wniosek o PESoz?
Wniosek składasz przez SMK do dyrektora CEM do 15 stycznia na sesję wiosenną albo do 15 lipca na sesję jesienną. Wcześniej wojewoda musi potwierdzić ukończenie szkolenia specjalizacyjnego.
Czy CEM publikuje pytania z egzaminu z psychologii klinicznej?
Nie, CEM nie udostępnia publicznie pytań z PESoz z psychologii klinicznej. Najpewniejszą podstawą nauki są program specjalizacji i wykaz piśmiennictwa publikowany przez CMKP.
Jak długo ważny jest zdany egzamin teoretyczny?
Pozytywny wynik części teoretycznej jest uznawany w 6 kolejnych sesjach, licząc od sesji, w której go uzyskano. W tym czasie możesz podchodzić tylko do części praktycznej.
Co przedstawia się na egzaminie praktycznym?
Program specjalizacji wymaga przedstawienia klinicznego studium przypadku przygotowanego pod kierunkiem kierownika specjalizacji. Szczegółowe wymogi sprawdź przed sesją w informacjach konsultantów i komisji.
Czy od wyniku PESoz można się odwołać?
Wynik ustalony przez komisję jest ostateczny i nie przysługuje na niego skarga do sądu administracyjnego. Zastrzeżenia do treści pytań zgłasza się na piśmie w trakcie testu albo zaraz po nim, przed wyjściem z sali.
Źródła
Ostatnia aktualizacja: 19 października 2026. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie jest poradą prawną.
