O czym jest ten kurs: gdy martwisz się jedzeniem dziecka

Scena z życia

Wtorek, kolacja. Ewa nakłada na talerze makaron, a czternastoletnia Zosia mówi, że zjadła w szkole i nie jest głodna. Trzeci raz w tym tygodniu. Ewa zauważa, że córka nosi bluzę z kapturem, choć w mieszkaniu jest ciepło, i że od miesiąca codziennie biega przed szkołą. Nic nie mówi, żeby nie wywołać kłótni. W nocy przegląda internet i nie może zasnąć.

W innym mieście Marek, który od rozwodu mieszka z szesnastoletnim Kubą, dostaje wiadomość od trenera: „Kuba bardzo schudł, czy wszystko w porządku?”. Marek był pewien, że syn po prostu „robi formę”. Kuba je tylko to, co sam ugotuje, i wychodzi z kuchni, gdy ojciec siada do stołu.

Oboje mają to samo pytanie: czy przesadzam, czy dzieje się coś poważnego? I oboje zrobili już coś ważnego: zauważyli.

Co się dzieje

Jeśli tu jesteś, prawdopodobnie martwisz się jedzeniem dziecka albo lekarz już powiedział słowo „anoreksja”. Może czujesz strach, złość, bezradność, a może poczucie winy. To wszystko są zrozumiałe reakcje rodzica, który widzi, że z jego dzieckiem dzieje się coś złego.

Anoreksja jest poważną chorobą, ale jest chorobą, którą się leczy. Wiele dzieci i nastolatków wraca do zdrowia, szczególnie gdy pomoc zaczyna się wcześnie, a rodzina działa razem z zespołem leczącym. Droga bywa długa i nierówna, z lepszymi i gorszymi tygodniami. Rodzice są w niej bardzo ważni: nie jako winni, tylko jako najbliżsi sojusznicy dziecka.

Ten kurs nie jest terapią ani leczeniem. Nie zastępuje opieki lekarza i zespołu leczącego, nie stawia diagnozy i nie podaje zaleceń medycznych ani żywieniowych dla konkretnego dziecka. Pomaga zrozumieć, co się dzieje, przygotować się do rozmów, dotrzeć do leczenia i prowadzić codzienność w domu tak, żeby wspierała to, co ustalicie z lekarzami.

O czym jest ten kurs

Kurs ma szesnaście modułów. Najpierw wyjaśniamy, czym jest anoreksja i skąd się bierze, jakie są pierwsze sygnały i czym choroba różni się u dziewczyn i chłopców. Potem przygotowujemy pierwszą rozmowę z dzieckiem i opisujemy drogę do lekarzy: kto jest kim, gdzie szukać pomocy, kiedy potrzebny jest szpital, jak rozmawiać o lekach.

Środkowa część dotyczy domu: jak wspólnie z zespołem ułożyć plan, jak rodzice mogą na jakiś czas przejąć odpowiedzialność za posiłki, jak wygląda posiłek krok po kroku, co robić, gdy dziecko odmawia jedzenia, i jak odpowiadać na „chcę być na diecie”. Dalej są moduły o psychice dziecka, o szkole i jej obowiązkach, o rówieśnikach i ruchu, o internecie. Na końcu mówimy o rodzeństwie, o Tobie, o nawrotach i o planie na najbliższe tygodnie.

Każda lekcja ma tę samą budowę: scena z życia, wyjaśnienie, konkretne kroki, gotowe zdania i jedno małe zadanie. Do kursu dołączyliśmy dwanaście kart do wydruku.

Co możesz zrobić już teraz

• Sprawdź, czy nie dzieje się coś pilnego. Omdlenia, zawroty głowy, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, bardzo szybkie chudnięcie, odmowa picia, splątanie, uczucie zimna z sinieniem dłoni albo wymioty z krwią to powód, żeby jeszcze dziś pojechać do lekarza albo dzwonić pod 112. Nie czekaj na kolejną lekcję.
• Jeśli dziecko mówi o śmierci albo się okalecza, potraktuj to poważnie i szukaj pomocy tego samego dnia. Więcej o tym w module jedenastym.
• Umów wizytę u pediatry albo lekarza rodzinnego, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś lub nie zrobiłaś. To dobry pierwszy krok, nawet jeśli nie masz pewności.
• Zapisuj obserwacje w zwykłym zeszycie: co zauważasz, od kiedy, w jakich sytuacjach. Bez oceniania i bez ważenia dziecka w domu. Przyda się to lekarzowi.
• Nie zostawaj z tym sam lub sama. Powiedz drugiemu rodzicowi albo bliskiej osobie, co Cię niepokoi.

Gotowe zdania

Do siebie:
- „Zauważyłam, że coś się dzieje. To pierwszy krok, a nie dowód, że zawiodłam.”
- „Nie muszę dziś wiedzieć wszystkiego. Wystarczy, że zrobię kolejny mały krok.”

Do drugiego rodzica:
- „Martwię się tym, jak Zosia je. Chcę, żebyśmy na to popatrzyli razem, zanim cokolwiek jej powiemy.”
- „Nie szukam winnego. Szukam sposobu, żeby nasz syn dostał pomoc.”

Do bliskiej osoby:
- „Przechodzimy trudny czas z dzieckiem. Nie potrzebuję rad, potrzebuję, żebyś czasem zapytała, jak się trzymam.”

Co już działa

Zauważenie problemu to umiejętność, której wielu dorosłych w otoczeniu dziecka nie ma. Ty ją masz. Masz też relację z dzieckiem, wiedzę o tym, jakie było, zanim zaczęło chorować, i gotowość, żeby się uczyć. To realne zasoby, na których oprzesz kolejne kroki.

Zadanie na dziś

Weź kartkę i zapisz trzy rzeczy: co dokładnie Cię niepokoi, od kiedy to zauważasz i komu z dorosłych możesz o tym powiedzieć. Jeśli jeszcze nie ma umówionej wizyty u lekarza, zapisz też, kiedy zadzwonisz, żeby ją umówić.