Co daje dyplom magistra psychologii, a czego nie daje

Po co ten kurs

Kończysz psychologię albo właśnie ją skończyłeś i słyszysz z każdej strony: „To co, teraz terapia?”, „A specjalizacja?”, „A może HR, tam przynajmniej płacą?”. Część znajomych z roku już zapisała się do szkoły psychoterapii, ktoś wyjechał, ktoś inny robi doktorat, a Ty masz w głowie raczej mgłę niż plan. To bardzo częsty stan i nie świadczy o tym, że coś przegapiłeś. Świadczy raczej o tym, że psychologia otwiera wiele drzwi naraz, a nikt nie dał Ci mapy budynku.

Ten kurs jest właśnie taką mapą. Pokazuje główne ścieżki po psychologii: ochronę zdrowia, pracę z dziećmi, psychoterapię, biznes, naukę, interwencję kryzysową i pomoc społeczną, a potem prowadzi przez start na rynku pracy i układanie własnego planu rozwoju. Nie wybierze za Ciebie, ale pomoże zadawać lepsze pytania. Wszędzie tam, gdzie pojawiają się przepisy, opisujemy je ogólnie, bo zmieniają się i trzeba je sprawdzać na bieżąco w źródłach samorządu zawodowego i ministerstwa.

Co daje dyplom

Dyplom magistra psychologii to więcej, niż czasem się wydaje w chwili zwątpienia. Daje Ci przede wszystkim:

• tytuł magistra na kierunku psychologia, który jest podstawą do wykonywania zawodu psychologa na zasadach określonych w przepisach,
• szeroką wiedzę o człowieku: rozwoju, emocjach, poznaniu, osobowości, relacjach, zaburzeniach i metodach badania,
• warsztat badawczy: umiesz zaplanować badanie, policzyć wyniki i krytycznie przeczytać artykuł, co jest rzadką umiejętnością na rynku pracy,
• podstawy diagnozy i rozmowy, czyli punkt wyjścia do dalszego szkolenia w konkretnym obszarze,
• dostęp do dalszych ścieżek: specjalizacji w ochronie zdrowia, szkół psychoterapii, kształcenia doktorskiego i wielu szkoleń przeznaczonych dla psychologów.

Warto też docenić rzeczy mniej oczywiste. Napisałeś pracę magisterską, czyli doprowadziłeś do końca duży, samodzielny projekt. Przeszedłeś praktyki, więc widziałeś prawdziwe placówki. Umiesz pracować z tekstem, z danymi i z ludźmi. To są kompetencje, które można opisać w CV i na rozmowie, o czym powiemy w module piątym.

Czego dyplom nie daje

Teraz uczciwie o drugiej stronie. Dyplom nie daje:

• kwalifikacji psychoterapeuty: do prowadzenia psychoterapii potrzebne jest osobne, długie szkolenie, o którym mówimy w module trzecim,
• tytułu specjalisty: specjalizacje w ochronie zdrowia to sformalizowana ścieżka szkolenia po studiach,
• doświadczenia: nawet najlepsze praktyki to nie to samo co samodzielna odpowiedzialność za pracę z drugim człowiekiem,
• biegłości w konkretnych narzędziach: dostęp do części narzędzi diagnostycznych bywa związany z wykształceniem psychologicznym oraz szkoleniem z danego narzędzia, zgodnie z zasadami ich wydawców,
• gwarancji pracy w wymarzonym miejscu: rynek bywa wymagający i pierwsza praca rzadko jest tą docelową.

To nie jest powód do zniechęcenia. Medycyna, prawo czy architektura działają podobnie: studia dają podstawę, a zawodowa samodzielność przychodzi z doświadczeniem, superwizją i dalszym kształceniem. Różnica polega na tym, że w psychologii ścieżek jest wiele i część z nich nie ma jednego, oczywistego trybu wejścia.

Pułapka „najpierw muszę wszystko wiedzieć”

Wielu absolwentów zamiera, bo czeka, aż poczuje się gotowe. Tymczasem gotowość w tym zawodzie rośnie w działaniu: w pierwszej pracy, w kontakcie z zespołem, w superwizji. Wystarczy, że wiesz, czego jeszcze nie umiesz, i nie udajesz, że umiesz. To jest właśnie profesjonalizm na starcie.

Druga pułapka to przekonanie, że jedna decyzja ustawi Ci życie na zawsze. W praktyce kariera psychologa składa się z wielu kroków, a ludzie zmieniają obszary pracy częściej, niż się wydaje studentom. Psycholożka z poradni przechodzi do szpitala, psycholog z HR wraca do pracy klinicznej, ktoś po latach w szkole otwiera gabinet. Pierwszy wybór ma znaczenie, ale rzadko jest nieodwracalny.

Przykład z życia absolwenta

Ola, fikcyjna absolwentka psychologii, obroniła pracę magisterską w czerwcu i przez całe lato czuła, że stoi w miejscu. Na roku mówiło się głównie o szkołach psychoterapii, więc uznała, że jeśli nie zapisze się od razu, „wypadnie z obiegu”. Usiadła z kartką i spisała, co faktycznie umie: prowadzić wywiad pod okiem opiekuna, przeprowadzić kilka testów, policzyć analizę w programie statystycznym, prowadzić zajęcia grupowe dla młodzieży. Osobno spisała, czego nie umie i do czego nie ma kwalifikacji, z psychoterapią na czele.

Ta kartka zdjęła z niej sporo napięcia. Zobaczyła, że może szukać pracy w poradni lub w szkole, gdzie przyda się praca z grupą, a decyzję o szkole psychoterapii odłożyć o rok, aż sprawdzi, z kim chce pracować. Jesienią dostała pół etatu w poradni i zapisała się na krótkie warsztaty wprowadzające dwóch nurtów. Przestała myśleć „nic nie umiem”, zaczęła myśleć „umiem to i to, a tego się dopiero uczę”.

Zrób to teraz

1. Wypisz na jednej kartce wszystko, co umiesz po studiach: metody, zadania, rodzaje zajęć, programy, języki.
2. Na drugiej kartce wypisz, do czego dyplom nie daje Ci jeszcze kwalifikacji lub doświadczenia.
3. Zaznacz trzy obszary, które Cię ciekawią, nawet jeśli nie masz pewności, czy to „Twoje”.
4. Zapisz jedno pytanie o przyszłość, które najbardziej Cię niepokoi, i zostaw je do lekcji 1.4.
5. Załóż folder na dokumenty zawodowe: dyplom, suplement, zaświadczenia z praktyk i szkoleń.

Najczęstsze błędy

• Niedocenianie dyplomu. Absolwent widzi tylko braki i zapomina o warsztacie badawczym, pracy z grupą czy umiejętności pisania. Spisz kompetencje na papierze, zanim ocenisz siebie.
• Przecenianie dyplomu. Przedstawianie się jako terapeuta albo przyjmowanie zadań, do których nie ma się przygotowania. Nazywaj swoje kwalifikacje dokładnie.
• Czekanie na pełną gotowość. Gotowość przychodzi z doświadczeniem i superwizją. Zacznij od zadań na swoim poziomie.
• Porównywanie się z najszybszymi z roku. Cudze tempo nie jest Twoim planem. Porównuj się z sobą sprzed roku.
• Gubienie dokumentów. Suplement, zaświadczenia i certyfikaty będą potrzebne wiele razy. Zbieraj je od pierwszego dnia po studiach.