Opinia, zaświadczenie, informacja — trzy różne dokumenty

Dlaczego to rozróżnienie jest pierwsze

Najczęstszy błąd w pracy psychologa nie polega na złej opinii, tylko na wydaniu opinii wtedy, gdy należało wydać informację. Skutek jest podwójny: dokument zostaje podważony w postępowaniu, a autor traci wiarygodność także w tych sprawach, w których miał rację.

Trzy dokumenty

• Opinia — odpowiedź na pytanie postawione przez sąd (albo przez stronę, jeśli jest to opinia pozasądowa). Wymaga własnego badania, opisu zastosowanych metod, przebiegu i wniosków wyprowadzonych z zebranych danych. Autor bierze odpowiedzialność za wnioskowanie.
• Zaświadczenie — potwierdzenie faktów, które psycholog zna z własnej praktyki: że dana osoba korzysta z pomocy, od kiedy, z jaką częstotliwością, czy uczestniczy regularnie. Bez ocen, bez rozpoznań stawianych „przy okazji", bez wypowiadania się o osobach trzecich.
• Informacja — odpowiedź placówki na zapytanie sądu, ograniczona do treści posiadanej dokumentacji. Nie prowadzimy dla niej dodatkowego badania.

Zasada, którą warto przyjąć bezwyjątkowo

Psycholog prowadzący nie opiniuje własnego pacjenta. Nie ma wobec niego bezstronności, dysponuje danymi wyłącznie z jednej perspektywy, a wydanie opinii praktycznie zawsze kończy relację terapeutyczną — pacjent od tej pory mówi do potencjalnego świadka. Rodzic proszący o „opinię o kompetencjach wychowawczych drugiego rodzica", którego psycholog nigdy nie widział, prosi o dokument, który nie może powstać: nie da się opisać osoby niezbadanej.

Przykład

Matka w toku sprawy o kontakty prosi o zaświadczenie, że córka „boi się ojca". Możliwa treść: dziecko uczestniczy w konsultacjach od marca, spotkania odbywają się co dwa tygodnie, w trakcie spotkań relacjonuje lęk przed nocowaniem poza domem (cytat). Niemożliwa treść: ocena postawy ojca, wniosek o ograniczeniu kontaktów, rozpoznanie u osoby niebadanej.

Checklista przed wydaniem dokumentu

• Kto jest adresatem i do czego dokument posłuży?
• Czy opisuję wyłącznie osoby, które sam badałem?
• Czy każde zdanie ma oparcie w danych, które mogę wskazać?
• Czy nie łączę roli pomagającej z opiniodawczą?
• Czy pacjent wie, że dokument trafi do akt i przestanie być poufny?