Odbiorca i pytanie — dwie rzeczy, które ustalamy przed badaniem

Dokument bez pytania jest niemożliwy do napisania

Opinia odpowiada na pytanie. Jeśli pytania nie ma, autor musi je sobie wymyślić — i wtedy pisze wszystko, co wie, czyli za dużo. Nadmiar w dokumencie psychologicznym jest tak samo szkodliwy jak błąd: ujawnia dane, których odbiorca nie potrzebuje, i tworzy pole do interpretacji przez osoby bez kompetencji.

Cztery pytania do ustalenia przed badaniem

1. Kto jest odbiorcą? Lekarz, komisja, pracodawca, sąd, sam badany. Od tego zależy język i poziom szczegółowości.
2. Jakie pytanie zadaje? Najlepiej na piśmie. „Proszę o opinię psychologiczną" nie jest pytaniem.
3. Do czego dokument posłuży? Decyzja o leczeniu, kwalifikacja, dostosowanie warunków pracy, postępowanie prawne.
4. Czy pytanie mieści się w moich kompetencjach i w zakresie zawodu psychologa?

Kiedy przeformułować pytanie

Odbiorcy często pytają o rzeczy, o których psycholog nie może orzec. „Czy pacjent jest zdolny do pracy" jest pytaniem orzeczniczym. Możemy je przeformułować: „Jakie cechy funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego badanego są istotne dla wykonywania zadań opisanych w zakresie obowiązków". Przeformułowanie zapisujemy w dokumencie — to chroni i nas, i odbiorcę.

Zgoda badanego

Zgoda na badanie nie jest zgodą na przekazanie opinii. Ustal jawnie: kto dostanie dokument, w ilu egzemplarzach, czy badany zobaczy treść przed wysłaniem. Standardem jest, że badany zna treść.

Sygnał ostrzegawczy

Jeżeli zlecający sugeruje oczekiwany wniosek („potrzebujemy potwierdzenia, że…"), zapisz to zdanie w aktach i rozważ odmowę. Dokument napisany pod tezę jest bezwartościowy i naraża autora.