O czym jest ten kurs: rodzeństwo, o którym łatwo zapomnieć

Scena z życia

Wtorek, kwadrans po szóstej wieczorem. Mama wraca z ośmioletnim Kubą z zajęć. Kuba jest w spektrum autyzmu, po zajęciach zawsze jest zmęczony i głośny. Trzeba szybko zrobić kolację, którą zje, wyciszyć światło w łazience, przygotować plan na jutro. W tym czasie sześcioletnia Zosia siedzi przy stole z rysunkiem. Narysowała dom, w którym wszyscy trzymają się za ręce. Czeka, aż mama spojrzy. Mama mówi w biegu: „Pięknie, kochanie, potem obejrzę”. Potem nie przychodzi, bo Kuba nie może zasnąć.

Następnego dnia Zosia nie pokazuje już rysunku. Wkłada go do szuflady. Nikt tego nie zauważa, bo Zosia „radzi sobie sama”.

O czym jest ten kurs

Ten kurs jest o Zosi. O dziecku, które ma brata albo siostrę w spektrum autyzmu, z niepełnosprawnością intelektualną, ruchową, sprzężoną albo z chorobą przewlekłą wymagającą stałej opieki. O dziecku, które często nie sprawia kłopotów, szybko się usamodzielnia, rzadko o coś prosi. I właśnie dlatego łatwo je przeoczyć.

Piszemy do Ciebie, rodzica albo opiekuna. Nie po to, żeby dokładać Ci kolejnych obowiązków, tylko żeby pokazać, jak małymi krokami zauważać to dziecko w codzienności, która i tak jest pełna. Przejdziemy razem drogę od wieku przedszkolnego, przez szkołę i nastoletnie lata, aż po dorosłość, gdy pojawiają się pytania o przyszłość całej rodziny.

Każda lekcja ma tę samą budowę: scenę z życia, opis tego, co może dziać się w dziecku, konkretne małe kroki, gotowe zdania do dziecka w wieku 4-7 lat, 8-12 lat i do nastolatka, a na końcu jedno zadanie na dziś. Do kursu dołączyliśmy dziesięć kart do wydruku.

Kogo spotkasz w lekcjach

W scenach poznasz różne rodziny. Rodziny z dwojgiem rodziców i takie, w których dzieci wychowuje sama mama albo sam tata. Rodziny, w których mieszkają dziadkowie. Spotkasz brata w spektrum, który dużo mówi, i takiego, który porozumiewa się obrazkami na tablecie. Siostrę na wózku, która nie mówi, i siostrę z chorobą przewlekłą, przy której ktoś dorosły musi czuwać także w nocy. Rodzeństwo bywa starsze i młodsze. Twoja rodzina nie będzie wyglądać dokładnie tak jak żadna z nich, ale w wielu scenach rozpoznasz coś swojego.

Kilka ważnych założeń

Twoje dziecko z autyzmem albo niepełnosprawnością jest pełnoprawnym członkiem rodziny. Nie jest problemem ani ciężarem. Mówiąc o rodzeństwie, nie mówimy przeciwko niemu.

Rodzeństwo nie jest drugim rodzicem ani terapeutą. Może pomagać, jeśli chce, w sposób dopasowany do wieku. Odpowiedzialność za opiekę zostaje przy dorosłych. Do tej myśli będziemy wracać wiele razy.

Trudne uczucia rodzeństwa są w porządku. Złość, zazdrość, wstyd, ulga, żal. Nie świadczą o tym, że dziecko jest złe ani że Ty coś zaniedbujesz.

Nie musisz być idealnym rodzicem. Wystarczy, że będziesz wystarczająco uważny lub uważna. Krótka chwila prawdziwej uwagi często znaczy więcej niż wielkie plany.

Czym ten kurs nie jest

Ten kurs nie jest terapią ani pomocą psychologiczną i nie zastępuje rozmowy ze specjalistą, który zna Twoją rodzinę. Daje wiedzę, pomysły i słowa. Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko albo Ty potrzebujecie więcej wsparcia, w modułach 12 i 13 znajdziesz opis, gdzie go szukać i kiedy nie czekać.

Jeśli w Twojej rodzinie jedno z dzieci ma ADHD, a nie autyzm czy niepełnosprawność, dobrym uzupełnieniem może być kurs „ADHD i rodzeństwo”, który dokładniej omawia sprawiedliwość i zazdrość w takich rodzinach.

Jak korzystać z kursu

Nie musisz czytać po kolei. Jeśli najbardziej pali Cię bezpieczeństwo w domu, zacznij od modułu 5. Jeśli masz nastolatka, zajrzyj do modułów 9 i 10. Czytaj w tempie, na które masz siłę. Jedna lekcja w tygodniu też jest dobrym tempem.

Gotowe zdania

Na początek kilka zdań, które możesz powiedzieć dziecku jeszcze dziś, bez żadnego przygotowania.

Do dziecka 4-7 lat:

• „Pokażesz mi jeszcze raz swój rysunek? Teraz mam czas tylko dla Ciebie.”
• „Widzę Cię. Nawet jak jestem zajęta przy Kubie, myślę o Tobie.”

Do dziecka 8-12 lat:

• „Wiem, że dużo czasu idzie na Twoją siostrę. Chcę, żebyś wiedział, że Ty też jesteś dla mnie ważny.”
• „Jeśli kiedyś poczujesz, że Cię nie zauważam, powiedz mi. Nie obrażę się.”

Do nastolatka:

• „Często radzisz sobie sam i jestem z tego dumny. Ale nie musisz radzić sobie ze wszystkim sam.”
• „Jak będziesz chciała pogadać o czymkolwiek, nie tylko o bracie, jestem.”

Zadanie na dziś

Wybierz jeden moment dzisiejszego dnia, choćby pięć minut, i daj go wyłącznie dziecku, które „radzi sobie samo”. Bez telefonu, bez pytań o szkołę, bez rozmowy o bracie lub siostrze. Zapytaj, co u niego, i po prostu posłuchaj. Wieczorem zapisz jednym zdaniem, co zauważyłeś lub zauważyłaś.