O czym jest ten kurs: gdy zachowanie dziecka Cię przerasta

Trzeci telefon z przedszkola w tym miesiącu

Aistė słyszy w pracy dzwonek telefonu i od razu poznaje głos wychowawczyni. Pięcioletnia Ugnė znowu popchnęła kolegę przy szatni, a potem rzuciła w niego klockiem. Nikomu nic się nie stało, ale pani prosi o rozmowę. Wieczorem w domu jest jeszcze gorzej: Ugnė nie chce się myć, krzyczy, kopie drzwi łazienki. Aistė w końcu też krzyczy, głośniej, niż chciała. Kiedy córka zasypia, siada w kuchni z poczuciem winy. Jej mąż, Kęstutis, mówi: „Wyrośnie z tego”. Ona nie jest pewna i wpisuje w telefonie „trudne zachowania u dziecka”.

Może Ty też trafiłaś albo trafiłeś tutaj po takim dniu. Po uwagach w przedszkolu, po spojrzeniach na placu zabaw, po wieczorze, który skończył się płaczem dwóch osób.

Dla kogo jest ten kurs

Kurs jest dla mamy albo taty dziecka w wieku 3-9 lat: przedszkolaka, dziecka w zerówce i ucznia klas 1-3. Także dla dziadków i bliskich, którzy pomagają w opiece. Piszemy o dziecku, które bije, gryzie, popycha, nie słucha poleceń, kłamie, bierze cudze rzeczy, przeklina, zazdrości rodzeństwu, cofa się do zachowań malucha po przeprowadzce albo narodzinach brata. Piszemy też o Tobie, bo zachowanie dziecka zawsze dzieje się w relacji z dorosłym, który jest obok.

Bohaterami lekcji są dziewczynki i chłopcy w podobnej liczbie. Trudne zachowania nie są „chłopięce” ani „dziewczęce”. W scenach są mamy i ojcowie, rodzice, którzy reagują inaczej, rodzice po rozstaniu, para dwóch mam i para dwóch ojców, rodzice wychowujący dziecko samotnie, rodzeństwo i dziadkowie.

Czym są trudne zachowania u dziecka?

Trudne zachowania u dziecka to takie, które przeszkadzają dziecku albo innym: krzywdzą kogoś, niszczą rzeczy, utrudniają codzienne czynności, zabawę z rówieśnikami albo naukę. Słowo „trudne” opisuje sytuację, nie dziecko. Za takim zachowaniem zwykle stoi potrzeba, której dziecko nie umie inaczej pokazać, albo umiejętność, której jeszcze nie ma: czekanie, dzielenie się, przegrywanie, mówienie o złości. Dlatego w kursie zamiast pytania „jak to ukrócić?” będziemy zadawać inne: „czego mojemu dziecku teraz brakuje?”.

Czego ten kurs nie zastąpi

Ten kurs nie jest terapią. Nie służy do stawiania diagnozy i nie zastępuje pomocy psychologa dziecięcego ani lekarza. Nie znajdziesz tu list objawów do odhaczania ani testów. Jeśli zastanawiasz się, czy za zachowaniem dziecka może stać na przykład ADHD, lęk albo spektrum autyzmu, to pytanie do specjalisty. W module 15 piszemy, kiedy i do kogo iść.

Czy to moja wina, że dziecko tak się zachowuje?

To nie Twoja wina. Na zachowanie dziecka wpływa wiele rzeczy naraz: temperament, wiek, sen, zdrowie, zmiany w rodzinie, przedszkole, rówieśnicy. Żaden rodzic nie kontroluje ich wszystkich. Krzyk po ciężkim dniu też nie robi z nikogo złego rodzica. Rodzic ma za to realny wpływ na to, co dzieje się dalej: jak reaguje w trudnej chwili, jak naprawia relację po kłótni, czego uczy dziecko w spokojnym czasie. W tym miejscu zaczyna się praca, którą proponujemy w kolejnych lekcjach.

Jak korzystać z kursu, gdy masz mało czasu

Każda lekcja zaczyna się sceną z życia innej rodziny. Potem tłumaczymy prostym językiem, co może się dziać, i podajemy konkretne kroki. W każdej lekcji są gotowe zdania: do dziecka, do drugiego rodzica, do dziadków, do wychowawczyni, do siebie. Lekcję zamyka jedno małe zadanie, które zajmuje kilka minut. Do kursu dołączyliśmy dziesięć materiałów do druku.

Nie musisz robić wszystkiego naraz. Wystarczy jedna zmiana na tydzień. Dzieci reagują na powtarzalność bardziej niż na wielkie postanowienia.

Jeśli kiedyś sytuacja będzie wyglądała na pilną, bo dziecko mówi, że ktoś je krzywdzi, albo poważnie rani siebie, albo boisz się, że zrobisz mu krzywdę, przejdź od razu do lekcji 16.3. W zagrożeniu życia albo zdrowia dzwoń pod 112.

Gotowe zdania do siebie na start

• „Szukam pomocy, bo zależy mi na dziecku i na naszym domu.”
• „Moje dziecko nie jest złe. Ma trudność, a ja mogę mu pomóc się jej uczyć.”
• „Dziś krzyknęłam. Jutro mogę to naprawić.”

Co już działa

Aistė po trudnym wieczorze nie udaje, że nic się nie stało, i szuka sposobu, zamiast obwiniać córkę albo siebie. Ugnė, mimo złości, rano przytula się do mamy przed wyjściem. Ta bliskość jest punktem wyjścia do wszystkiego, co opisujemy w kursie.

Zadanie na dziś

Weź kartkę i zapisz jedno zachowanie dziecka, które najbardziej Cię teraz męczy. Opisz je tak, jak opisałaby je kamera: co dziecko robi, gdzie i kiedy. Pod spodem zapisz jedną rzecz, którą Twoje dziecko robi dobrze albo lubi robić z Tobą. Kartka przyda się w module 2.