Jak korzystać z kursu o zaburzeniach psychotycznych i dla kogo jest?

Dla kogo przygotowaliśmy ten kurs

Prędzej czy później do gabinetu psychologa trafia ktoś, kto mówi, że sąsiedzi nagrywają jego rozmowy, że w radiu padają słowa skierowane tylko do niego albo że od kilku tygodni słyszy komentarze, choć w pokoju nikogo nie ma. Czasem jest to student na pierwszej konsultacji, czasem matka kilka dni po porodzie, czasem mężczyzna, który od lat leczy się w poradni i chce wreszcie wrócić do pracy. Zaburzenia psychotyczne nie są rzadkością w praktyce psychologa, choć wielu z nas kończy studia z poczuciem, że to wyłącznie „sprawa dla psychiatry”.

Kurs jest dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów klinicznych, psychologów pracujących w centrach zdrowia psychicznego i terapeutów środowiskowych. Przyda się Ci, jeśli prowadzisz konsultacje, terapię albo wsparcie i chcesz pracować z osobami z doświadczeniem psychozy bezpiecznie, w porozumieniu z psychiatrą i z rodziną, zamiast odsyłać je od razu i tracić z nimi kontakt.

Co zyskasz po przejściu wszystkich modułów?

Nauczysz się rozpoznawać sygnały, które wymagają pilnej oceny psychiatrycznej, i prowadzić rozmowę z osobą, która ma urojenia albo słyszy głosy, tak żeby nie przytakiwać jej przekonaniom i nie wchodzić z nią w spór. Poznasz praktyczną stronę terapii poznawczo-behawioralnej psychoz, nazywanej w skrócie CBTp: jak budować sojusz, jak tworzyć konceptualizację, jak pracować z głosami, z myślami paranoidalnymi i z objawami negatywnymi. Osobne moduły dotyczą ryzyka samobójczego, substancji, psychozy poporodowej, objawów u dzieci i nastolatków, osób starszych, traumy, pracy z rodziną, zajęć grupowych i przepisów, które warto znać w codziennej pracy.

Jak zbudowane są lekcje

Kurs ma 24 moduły po cztery lekcje, razem około 45 godzin nauki. W każdej lekcji znajdziesz fragmenty sesji z fikcyjnymi osobami, komentarz klinicysty do tych fragmentów, wersję „zamiast tego”, czyli typowy błąd w rozmowie, gotowe zdania do wykorzystania i listę pomyłek, które najczęściej zdarzają się w praktyce. W każdym module jest studium przypadku, a ostatnia lekcja modułu kończy się ćwiczeniem praktycznym z przykładowymi odpowiedziami. Moduł 24 w całości składa się z analiz przypadków. Do kursu dołączyliśmy 14 kart do pracy w formacie PDF, które możesz wydrukować i używać na sesjach.

Moduły 3, 5 i 6 dotyczą bezpieczeństwa i współpracy z psychiatrą. Przeczytaj je, zanim zaczniesz stosować techniki z dalszej części kursu, nawet jeśli pracujesz z psychozami od lat.

Jak to wygląda w rozmowie

Konrad (27) przychodzi na pierwszą konsultację z powodu „problemów ze snem”. Po kwadransie zniża głos.

Konrad (27): Nie śpię, bo pilnuję mieszkania. Sąsiad z góry zamontował kamerę w kratce wentylacyjnej. Słyszę, jak wieczorem omawia z kimś, co robiłem w ciągu dnia.

Psycholożka: To brzmi tak, jakby od dłuższego czasu był Pan w ciągłym napięciu. Jak długo to trwa?

Konrad (27): Od marca. Najgorsze jest to, że nikt mi nie wierzy.

Psycholożka: Rozumiem, że to bardzo samotne doświadczenie: czuć zagrożenie i nie mieć z kim o tym porozmawiać. Chciałabym lepiej zrozumieć, co Pan przeżywa. Czy mogę zadać kilka pytań o te rozmowy, które Pan słyszy?

Komentarz klinicysty. Psycholożka nie mówi Konradowi, że kamery nie ma, i nie udaje, że w nią wierzy. Odnosi się do tego, co można uczciwie potwierdzić: napięcia, bezsenności, samotności. Prosi o zgodę na dalsze pytania, bo osoba z przekonaniem o śledzeniu bardzo szybko wyczuwa, czy rozmówca jest po jej stronie. Ta rozmowa prowadzi do oceny, czy potrzebna jest pilna konsultacja psychiatryczna, a o tym piszemy szczegółowo w module 3.

Zamiast tego: dwie częste reakcje

Psycholożka: Panie Konradzie, przecież nikt nie montuje kamer w kratkach wentylacyjnych. To niemożliwe.

Konrad usłyszy, że kolejna osoba mu nie wierzy, i prawdopodobnie nie wróci. Druga skrajność jest równie szkodliwa: „To straszne, że sąsiad tak Pana śledzi, może trzeba zgłosić to na policję?”. Przytakiwanie wzmacnia przekonanie i może skłonić klienta do działań, które pogorszą jego sytuację.

Rola psychologa i granice tego kursu

Psycholog nie stawia rozpoznania medycznego i nie decyduje o leczeniu farmakologicznym. Rozpoznanie schizofrenii czy innego zaburzenia psychotycznego stawia lekarz psychiatra, on też prowadzi leczenie lekami przeciwpsychotycznymi. Twoja rola jest inna i bardzo potrzebna: zauważyć sygnały, zadbać o bezpieczeństwo, pomóc w dotarciu do psychiatry, prowadzić psychoedukację, terapię i pracę z rodziną. Przy podejrzeniu pierwszego epizodu psychozy potrzebna jest ocena psychiatryczna tego samego dnia. Psychiatra przyjmuje bez skierowania. Gdy życie lub zdrowie człowieka jest bezpośrednio zagrożone, dzwonisz pod numer 112.

W kursie nie podajemy nazw leków ani zaleceń dotyczących leczenia. Wszędzie tam, gdzie pojawiają się leki i ich skutki uboczne, zachęcamy pacjenta do rozmowy z psychiatrą.

Certyfikat i uprawnienia

Po ukończeniu kursu otrzymasz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin. Kurs nie jest akredytowany, nie jest szkoleniem psychoterapeutycznym w żadnym nurcie i nie nadaje uprawnień do prowadzenia psychoterapii ani do diagnozowania zaburzeń psychotycznych. Daje wiedzę, przykłady rozmów i ćwiczenia, które warto przenosić do praktyki pod superwizją.

Gotowe zdania na pierwsze spotkanie

Możesz powiedzieć: „Słyszę, że to, co się dzieje, bardzo Pana niepokoi. Nie będę się z Panem spierać ani udawać, że wszystko rozumiem. Chcę dowiedzieć się więcej”.

Możesz zapytać: „Czy jest ktoś, komu Pani ufa i z kim mogłaby Pani o tym porozmawiać?”

Możesz powiedzieć: „Moja rola jest taka, żeby pomóc Panu zrozumieć, co się dzieje, i żeby dostał Pan pomoc, której potrzebuje. Czasem oznacza to, że zaproponuję też rozmowę z lekarzem psychiatrą”.

Typowe błędy na starcie

• Traktowanie psychozy jako tematu wyłącznie dla psychiatry i kończenie kontaktu po pierwszym podejrzeniu.
• Zbyt szybkie przejście do technik z dalszych modułów bez oceny bezpieczeństwa.
• Używanie etykiet zamiast opisu doświadczenia: mówimy „osoba z doświadczeniem psychozy”, „osoba, która słyszy głosy”.
• Obiecywanie pacjentowi lub rodzinie, że objawy same ustąpią i wszystko wróci do dawnego stanu. Wielu ludzi wraca do zdrowia i do swoich ról, ale przebieg bywa różny i nikt nie zna go z góry.