Na pierwszych zajęciach z interwencji kryzysowej pytam studentów, co sobie wyobrażają, kiedy słyszą to hasło. Najczęściej pada obraz jednej osoby, która w środku nocy siada naprzeciw kogoś w rozpaczy i mówi właściwe słowa. Po piętnastu latach pracy w ośrodku interwencji kryzysowej mogę powiedzieć, że ten obraz jest tyleż filmowy, co mylący. Prawdziwa interwencja kryzysowa to praca zespołu, procedur, telefonów do ludzi, którzy mają większe uprawnienia, i bardzo konkretnych, często nudnych czynności. Ten kurs uczy Cię rozumieć, jak to jest zbudowane, zanim sam wejdziesz do takiego miejsca.
Dla kogo jest ten kurs?
Kurs jest dla studentki lub studenta psychologii od drugiego do piątego roku, który przygotowuje się do egzaminu z psychologii klinicznej, interwencji kryzysowej albo psychologii zdrowia. Jest też dla osoby, która za kilka tygodni zaczyna praktyki w ośrodku interwencji kryzysowej, dyżury na telefonie zaufania albo wolontariat i chce wiedzieć, o co w tych miejscach chodzi. Nie musisz mieć żadnego doświadczenia w pracy z ludźmi. Wystarczy, że znasz podstawy psychologii ogólnej i rozwojowej z pierwszych lat studiów.
Dostajesz tu pojęcia, modele i granice. Pojęcia to na przykład kryzys, stres, trauma i czynniki ochronne. Modele to sposoby porządkowania pomocy: od pierwszej pomocy psychologicznej po poradnictwo i psychoterapię. Granice to odpowiedź na pytanie, co wolno studentowi, a co należy do wykwalifikowanego specjalisty. Ta trzecia część jest w tym kursie równie ważna jak dwie pierwsze, bo egzaminatorzy lubią pytać o nią wprost.
Czego ten kurs nie obiecuje?
Kurs nie jest akredytowany i nie daje uprawnień ani kwalifikacji zawodowych. Po jego ukończeniu dostajesz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin, czyli potwierdzenie, że przerobiłeś materiał. To nie jest dokument, którym można się legitymować jako interwent kryzysowy, i nikt rozsądny tak go nie potraktuje.
Kurs nie uczy samodzielnego prowadzenia interwencji kryzysowej. Nie zastępuje szkolenia z interwencji kryzysowej, które organizują ośrodki i uczelnie, nie zastępuje zajęć ani podręcznika z Twojego programu studiów i nie zastępuje superwizji. Interwencji kryzysowej uczy się w praktyce, pod opieką osoby doświadczonej, z możliwością omówienia każdej rozmowy po fakcie. Książka ani kurs online tego nie zrobią.
Jedna ważna uwaga o Tobie: jako student nie prowadzisz samodzielnie interwencji kryzysowej ani oceny ryzyka samobójczego. Na praktykach i w wolontariacie działasz pod opieką, zgłaszasz to, co widzisz i słyszysz, przekazujesz dalej i dbasz o siebie. Wszystko, co przeczytasz w kolejnych lekcjach o rozmowie z osobą w kryzysie, jest wiedzą potrzebną do zrozumienia i do zdania egzaminu. Nie jest instrukcją, którą wykonujesz samodzielnie.
Fragmenty o prawie, na przykład o tajemnicy zawodowej czy o przemocy domowej, opisują ogólne zasady. Kurs nie jest poradą prawną. Przy konkretnej sprawie decyzję podejmuje opiekun praktyk, kierownik ośrodka albo prawnik.
Dlaczego w kursie prawie nie ma nazwisk?
W podręcznikach i na egzaminie modele bywają opisywane nazwiskami twórców, a w tym kursie uczymy pojęć i modeli, więc nazwiska dopiszesz z podręcznika swojej uczelni. Zamiast nich używam opisów: „twórca pojęcia kryzysu w psychiatrii środowiskowej”, „model sześciu kroków”, „model integracyjny”. Dzięki temu uczysz się, co dany model mówi i do czego służy, a nazwisko jest etykietą, którą naklejasz na końcu. Na egzaminie ustnym wykładowca zwykle docenia, że rozumiesz mechanizm, nawet jeśli pomylisz nazwisko.
Alina: Ja zawsze pamiętam nazwisko, a potem nie wiem, co ten model właściwie mówił.
Wykładowczyni: To sprawdź sobie na odwrót. Opisz własnymi słowami, co model zakłada, i dopiero potem dopisz etykietę.
Taka kolejność jest wygodna dla pamięci. Nazwisko bez treści ulatuje po tygodniu. Treść bez nazwiska da się po tygodniu odtworzyć z logiki.
Jak uczyć się z tego kursu?
Każda lekcja ma tę samą budowę. Na początku jest krótka sytuacja albo pytanie, potem śródtytuły w formie pytań, na które odpowiedź znajdziesz w pierwszym zdaniu. Przy trudniejszych pojęciach są typowe pomyłki egzaminacyjne i fragment gotowej odpowiedzi, którą możesz powiedzieć na egzaminie ustnym. W każdym module jedna lekcja zawiera studium przypadku, czyli opis fikcyjnej sytuacji z pytaniami do analizy i odpowiedzią modelową. Ostatnia lekcja modułu kończy się sekcją „Sprawdź się”.
Proponuję prosty rytm. Przeczytaj lekcję raz, bez notowania. Potem zamknij kurs i spróbuj własnymi słowami odpowiedzieć na pytania ze śródtytułów. Gdzie się zatniesz, tam wróć. Pytania w sekcji „Sprawdź się” rozwiązuj dopiero na końcu modułu, najlepiej na głos, jakbyś odpowiadał egzaminatorowi.
Do kursu dołączone są materiały do druku: mapa rodzajów i faz kryzysu, porównanie form pomocy, karta pierwszej rozmowy dla praktykanta, ściąga o czynnikach ryzyka i ochronnych oraz słowniczek pojęć z pytaniami egzaminacyjnymi. Wydrukuj je i powieś nad biurkiem. To dobry sposób na naukę pojęć, które trzeba mieć w głowie jednocześnie.
Jakie są typowe pomyłki studentów na starcie?
Najczęstsza pomyłka to założenie, że interwencja kryzysowa jest krótką psychoterapią. Nie jest, i do tego wrócimy w module trzecim. Druga pomyłka to przekonanie, że do pomagania wystarczy empatia. Empatia jest potrzebna, ale bez wiedzy o tym, co robić z własnym napięciem i komu przekazać sprawę, prowadzi do wypalenia i do szkody dla osoby, której chcemy pomóc. Trzecia pomyłka to traktowanie kryzysu jak choroby. Kryzys nie jest rozpoznaniem diagnostycznym. To stan, który może wystąpić u każdego, także u osoby zupełnie zdrowej.
Przykład z egzaminu. Pytanie: „Czym jest kryzys psychologiczny?”. Odpowiedź słabsza: „To stan chorobowy, w którym pacjent nie radzi sobie z emocjami”. Odpowiedź lepsza: „To stan przejściowej dezorganizacji funkcjonowania, który pojawia się, gdy sytuacja przekracza dotychczasowe sposoby radzenia sobie. Nie jest rozpoznaniem ani chorobą”.
Co jeszcze musisz wiedzieć, zanim zaczniesz?
Treści dotyczące samobójstwa, przemocy i straty pojawiają się w kursie spokojnie i rzeczowo, bez opisów szczegółów. Jeśli któryś temat jest dla Ciebie osobiście bliski, zrób sobie przerwę albo omów go z kimś zaufanym. Przerwa przy trudnym temacie jest zwyczajną higieną pracy. W lekcjach o własnych emocjach po trudnej rozmowie wrócimy do tego, jak o siebie dbać.
Gdybyś Ty sam albo ktoś z Twojego otoczenia był w kryzysie, możesz zadzwonić pod 116 123, całodobowo, albo pod 800 70 2222, całodobowo. W nagłym zagrożeniu życia dzwonisz pod 112. Dla dzieci i młodzieży jest 116 111. Te numery znajdziesz też na karcie z załączników.
Na egzaminie możesz powiedzieć: „Kurs i podręcznik uzupełniają się. Pojęcia i modele rozumiem w logice problemu, a nazwiska twórców dopisuję z literatury zalecanej na zajęciach”. Taka odpowiedź pokazuje, że wiesz, co wiesz, i że znasz granice własnej wiedzy.
Co z tego wynika dla studenta na egzaminie?
Bogdan jest na czwartym roku i ma za dwa tygodnie egzamin ustny z interwencji kryzysowej. Za miesiąc zaczyna wolontariat na telefonie zaufania. Uczy się z notatek kolegi, w których są same nazwiska i daty. Na konsultacjach wykładowczyni pyta go, czym różni się kryzys od stresu, a on wymienia trzech autorów i milknie.
Pytania do analizy: co jest słabą stroną jego przygotowania, co powinien zrobić, żeby odpowiedzieć na takie pytanie, i jakie granice obowiązują go na wolontariacie?
Odpowiedź modelowa: Bogdan zna etykiety, ale nie zna treści. Powinien własnymi słowami opisać, czym jest stres, czym kryzys i na czym polega różnica, a nazwiska dopisać na końcu. Na wolontariacie nie prowadzi samodzielnie interwencji kryzysowej ani oceny ryzyka. Pracuje pod opieką, zgłasza trudne rozmowy opiekunowi, a wątpliwości omawia na superwizji.
Dalsza część szkolenia
Pozostałe 39 lekcji w abonamencie
Dostęp do całego szkolenia i pozostałych materiałów biblioteki wynika z subskrypcji. Plan Student można uzupełnić o pojedyncze szkolenia ze Specjalisty (29 zł, powyżej 20 godz. 39 zł). Certyfikat z liczbą godzin dydaktycznych wystawiamy po ukończeniu wszystkich lekcji.
Certyfikat potwierdza udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest certyfikatem psychoterapeuty żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Materiały mają charakter edukacyjny i nie zastępują superwizji ani leczenia.