Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Napad paniki — pierwsza pomoc i model terapeutyczny

Od tego, co zrobić w pierwszych minutach ataku, do pełnego protokołu poznawczo-behawioralnego i pracy z unikaniem.

Godziny dydaktyczne
11 godz.
Poziom
Podstawowy
Program
88 lekcji
Napad paniki — pierwsza pomoc i model terapeutyczny

Napad paniki jest jednym z niewielu stanów psychologicznych, w których pacjent bywa przekonany, że umiera — i to przekonanie, nie sam atak, decyduje o tym, co dzieje się dalej. Osoba trafia na SOR z podejrzeniem zawału, dostaje wynik „serce w porządku" i wraca do domu bez odpowiedzi na pytanie, co się właściwie stało i co robić, gdy zdarzy się to następnym razem.

Szkolenie zaczyna się tam, gdzie zaczyna się kontakt z pacjentem: od pierwszej pomocy w trakcie ataku, obojętnie czy dzieje się to w gabinecie, w rozmowie telefonicznej, czy jesteś świadkiem ataku u kogoś obcego. Druga część buduje model wyjaśniający — dlaczego doznanie cielesne przeradza się w atak paniki i dlaczego kolejne wizyty na izbie przyjęć nie dają ulgi na dłużej niż kilka dni.

Trzon szkolenia to pełny protokół terapeutyczny: psychoedukacja i konceptualizacja indywidualna, eksperymenty behawioralne wywołujące doznania cielesne w bezpiecznych warunkach, ekspozycja interoceptywna prowadzona krok po kroku oraz praca z unikaniem sytuacyjnym, które u części pacjentów przechodzi w agorafobię. Osobne lekcje dotyczą różnicowania z chorobą somatyczną, sytuacji, w których atak nakłada się na realny problem kardiologiczny lub oddechowy, oraz utrzymania efektu po zakończeniu terapii.

Materiał opiera się na modelu poznawczym lęku napadowego Davida Clarka oraz na wytycznych NICE dotyczących leczenia zaburzenia lękowego z napadami paniki u dorosłych. Pierwsza część (pierwsza pomoc i różnicowanie) jest przystępna dla każdego psychologa, część protokołu terapeutycznego zakłada podstawową orientację w pracy poznawczo-behawioralnej.

Część warsztatowa zawiera gotowe arkusze do pracy z pacjentem (materiał do wręczenia po pierwszym napadzie, arkusz konceptualizacji, formularz eksperymentu behawioralnego), dwa przypadki prowadzone sesja po sesji, ćwiczenie różnicowe na ośmiu winietach, listę typowych błędów terapeuty, zasady ekspozycji poza gabinetem, ścieżki pomocy w polskim systemie oraz cztery quizy powtórkowe z kluczem i uzasadnieniem.

Szkolenie o napadach paniki i zaburzeniu lękowym z napadami paniki dla psychologów — pierwsza pomoc i model terapeutyczny. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Czego się nauczysz

  • Udzielisz pierwszej pomocy osobie w trakcie napadu paniki — w gabinecie, przez telefon i poza kontekstem klinicznym
  • Odróżnisz napad paniki od stanów wymagających pomocy medycznej
  • Wytłumaczysz pacjentowi mechanizm ataku w sposób, który obniża lęk zamiast go podtrzymywać
  • Zaplanujesz i poprowadzisz eksperyment behawioralny wywołujący doznania cielesne w warunkach gabinetu
  • Zbudujesz hierarchię ekspozycji interoceptywnej i poprowadzisz sesję ekspozycyjną
  • Rozpoznasz zachowania zabezpieczające i unikanie sytuacyjne prowadzące do agorafobii
  • Ocenisz, kiedy objawy wymagają konsultacji kardiologicznej, pulmonologicznej lub psychiatrycznej
  • Zaplanujesz zakończenie terapii i zapobieganie nawrotom
  • Odróżnisz zaburzenie paniczne od napadów wtórnych w fobii społecznej, PTSD, OCD i lęku o zdrowie na podstawie winiet klinicznych
  • Opiszesz obraz kliniczny w dokumentacji zgodnie z kryteriami DSM-5, ICD-10 i ICD-11 i przygotujesz informację dla lekarza
  • Zaplanujesz sesję ekspozycyjną poza gabinetem z jasną ramą etyczną i planem bezpieczeństwa

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy i psychoterapeuci pracujący z pacjentami zgłaszającymi ataki paniki lub lęk napadowy
  • Psycholodzy pierwszego kontaktu w poradniach zdrowia psychicznego i podstawowej opiece zdrowotnej
  • Terapeuci poznawczo-behawioralni chcący wdrożyć pełny protokół zamiast doraźnych technik uspokajających
  • Osoby pracujące w kontakcie kryzysowym (telefon zaufania, interwencja kryzysowa), które potrzebują procedury pierwszej pomocy

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Szkolenie nie jest kursem pierwszej pomocy medycznej ani nie zastępuje wezwania pogotowia w sytuacji zagrożenia życia
  • Nie różnicuje przyczyn kardiologicznych i pulmonologicznych objawów — to zadanie lekarza
  • Nie jest szkoleniem certyfikującym w terapii poznawczo-behawioralnej
  • Nie obejmuje farmakoterapii, która pozostaje decyzją lekarza psychiatry

Program szkolenia

88 lekcji w 23 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Napad paniki — obraz kliniczny i pierwsza pomoc

Moduł 2

Model poznawczo-behawioralny lęku napadowego

  • Model Clarka: katastroficzna interpretacja doznań cielesnych2 min
  • Błędne koło paniki i zachowania zabezpieczające2 min
  • Unikanie sytuacyjne i rozwój agorafobii12 min
Moduł 3

Protokół terapeutyczny krok po kroku

  • Psychoedukacja i konceptualizacja indywidualna2 min
  • Eksperymenty behawioralne wywołujące doznania cielesne13 min
  • Ekspozycja interoceptywna — budowa hierarchii i prowadzenie sesji12 min
  • Wygaszanie zachowań zabezpieczających i praca z unikaniem sytuacyjnym12 min
Moduł 4

Ryzyko, sytuacje trudne i utrzymanie efektu

  • Różnicowanie z chorobą somatyczną i moment skierowania do lekarza2 min
  • Zapobieganie nawrotom i zakończenie terapii12 min
Moduł 5

Populacje szczególne i sytuacje nietypowe

  • Napady nocne — odrębny obraz i postępowanie1 min
  • Ciąża i okres poporodowy11 min
  • Napady paniki u dzieci i młodzieży1 min
  • Napady paniki u osób starszych1 min
  • Współwystępujące używanie substancji i odstawienie1 min
Moduł 6

Diagnostyka różnicowa psychiatryczna i pomiar

  • Różnicowanie z lękiem o zdrowie i zespołem somatyzacyjnym2 min
  • Różnicowanie z PTSD, fobią społeczną i innymi zaburzeniami wywołującymi panikę1 min
  • Napady paniki a choroba afektywna dwubiegunowa i epizody psychotyczne1 min
  • Narzędzia pomiaru: PDSS, ASI, Mobility Inventory1 min
  • Współwystępowanie z depresją, GAD i OCD — kolejność pracy1 min
Moduł 7

Farmakoterapia i współpraca z psychiatrą

  • Kiedy i dlaczego rozważyć farmakoterapię równolegle z terapią1 min
  • SSRI/SNRI w leczeniu napadów paniki — co warto wiedzieć jako psycholog1 min
  • Benzodiazepiny — ryzyko, uzależnienie i dlaczego komplikują ekspozycję1 min
  • Współpraca psycholog-psychiatra — komunikacja i podział ról1 min
  • Odstawianie leków a ryzyko nawrotu — planowanie razem z lekarzem11 min
Moduł 8

Trudności w terapii i podejścia uzupełniające

  • Gdy standardowy protokół nie działa — analiza przyczyn11 min
  • Praca z pacjentem, który odmawia ekspozycji11 min
  • ACT i podejścia trzeciej fali jako uzupełnienie lub alternatywa1 min
  • Terapia grupowa napadów paniki11 min
  • Telemedycyna i ekspozycja zdalna — możliwości i ograniczenia11 min
Moduł 9

Neurobiologia i teorie wyjaśniające lęk napadowy

  • Ciało migdałowate, pień mózgu i sieć strachu1 min
  • Hipoteza fałszywego alarmu uduszenia (Klein) i wrażliwość na CO21 min
  • Oś HPA, kortyzol i przewlekły stres jako podłoże1 min
  • Genetyka, temperament i badania bliźniacze2 min
  • Perspektywa ewolucyjna — dlaczego mamy taki mechanizm1 min
Moduł 10

Epidemiologia, przebieg naturalny i czynniki ryzyka

  • Rozpowszechnienie i przebieg bez leczenia1 min
  • Czynniki ryzyka rozwoju — wczesne doświadczenia1 min
  • Różnice płciowe w prezentacji i częstości1 min
  • Czynniki podtrzymujące a czynniki wyzwalające — rozróżnienie kliniczne1 min
  • Prewencja pierwotna i wtórna w praktyce klinicznej2 min
Moduł 11

Konteksty kulturowe i różnicowanie międzykulturowe

  • Zespoły uwarunkowane kulturowo przypominające napad paniki2 min
  • Praca z pacjentem przez tłumacza lub w drugim języku1 min
  • Stygmatyzacja zdrowia psychicznego a zgłaszalność1 min
  • Migracja, uchodźctwo i napady paniki w kontekście traumy przesiedlenia1 min
  • Dostosowanie materiałów psychoedukacyjnych do różnych kontekstów1 min
Moduł 12

Praca z bliskimi i systemem rodzinnym

  • Psychoedukacja dla partnera, rodziny i bliskich1 min
  • Gdy partner stał się elementem zabezpieczenia1 min
  • Dzieci jako świadkowie i mimowolni opiekunowie rodzica1 min
  • Współpraca z rodzicami pacjenta dorosłego mieszkającego z rodziną1 min
  • Grupy wsparcia dla bliskich i budowanie sieci pomocy1 min
Moduł 13

Warsztat superwizyjny: trudne przypadki i etyka pracy terapeuty

  • Własny lęk terapeuty przy prowadzeniu ekspozycji11 min
  • Zgoda świadoma i dokumentowanie pracy ekspozycyjnej11 min
  • Wypalenie terapeuty pracującego z zaburzeniami lękowymi11 min
  • Analiza trudnego przypadku — pacjent z licznymi wizytami na SOR2 min
  • Analiza trudnego przypadku — częściowa poprawa, utrzymujące się unikanie2 min
Moduł 14

Ekspozycja w konkretnych środowiskach wysokiego ryzyka

  • Ekspozycja w transporcie publicznym i przestrzeniach zatłoczonych2 min
  • Ekspozycja podczas lotu samolotem2 min
  • Ekspozycja przy prowadzeniu samochodu2 min
Moduł 15

Czynniki fizjologiczne i behawioralne utrzymujące lęk napadowy

  • Kofeina, alkohol i stymulanty jako wyzwalacz2 min
  • Bezsenność i deprywacja snu jako czynnik podtrzymujący2 min
  • Aktywność fizyczna i hiperwentylacja wysiłkowa2 min
Moduł 16

Powrót do pracy, szkoły i codziennego funkcjonowania po długim okresie unikania

  • Ocena funkcjonalna przed powrotem2 min
  • Stopniowany plan powrotu do ról społecznych i zawodowych2 min
  • Utrzymanie efektu w warunkach codziennego stresu zawodowego12 min
Moduł 17

Narzędzia cyfrowe i samodzielna praca pacjenta między sesjami

  • Aplikacje do monitorowania objawów i dzienniczek napadów — dobór i wdrożenie2 min
  • Biofeedback i trening HRV jako uzupełnienie terapii — możliwości i ograniczenia2 min
  • Materiały do samodzielnej pracy — bibliterapia i arkusze restrukturyzacji poznawczej12 min
Moduł 18

Nawrót po latach remisji — ponowne podjęcie terapii

  • Nawrót po latach a zaostrzenie w trakcie terapii — co sprawdzić na nowo2 min
  • Aktualizacja starej konceptualizacji przypadku zamiast zaczynania od zera2 min
  • Terapia podtrzymująca — kiedy i jak zaproponować booster sessions2 min
Moduł 19

Trening oddechowy jako interwencja — korzyści, kontrowersje i protokół

  • Dlaczego trening oddechowy bywa kontrowersyjny w terapii napadów paniki12 min
  • Protokół treningu oddechowego z kontrolą CO2 — jak prowadzić bez wzmacniania unikania doznań12 min
  • Kiedy włączyć trening oddechowy, a kiedy zrezygnować na rzecz czystej ekspozycji2 min
Moduł 20

Warsztat: arkusze do pracy z pacjentem i przypadki prowadzone sesja po sesji

  • Materiał dla pacjenta po pierwszym napadzie i krótka interwencja po wizycie na SOR16 min
  • Arkusz konceptualizacji i formularz eksperymentu behawioralnego: wzory do pracy z pacjentem15 min
  • Przypadek z omówieniem: protokół od pierwszej do czternastej sesji15 min
  • Przypadek z omówieniem: agorafobia z bezpieczną osobą i plan wycofania zabezpieczeń15 min
Moduł 21

Typowe błędy, różnicowanie i rozpoznanie w praktyce

  • Dwanaście typowych błędów w terapii napadów paniki i jak je naprawić15 min
  • Ćwiczenie różnicowe: osiem winiet klinicznych z kluczem16 min
  • Kryteria rozpoznania w DSM-5, ICD-10 i ICD-11 oraz opis w dokumentacji15 min
Moduł 22

Etyka ekspozycji w terenie i ścieżki pomocy w polskim systemie

  • Ekspozycja poza gabinetem: granice, poufność i bezpieczeństwo15 min
  • Ścieżki pomocy w Polsce i współpraca z lekarzem: kto, co i kiedy15 min
Moduł 23

Sprawdź się: quizy powtórkowe

  • Quiz powtórkowy: moduły 1-4 (obraz kliniczny, model, protokół, ryzyko)15 min
  • Quiz powtórkowy: moduły 5-8 (populacje, diagnostyka, farmakoterapia, trudności)15 min
  • Quiz powtórkowy: moduły 9-13 (neurobiologia, epidemiologia, kultura, bliscy, superwizja)15 min
  • Quiz powtórkowy: moduły 14-22 (środowiska, czynniki podtrzymujące, nawrót, warsztat i etyka)15 min

Najczęściej zadawane pytania

Najważniejsze to zachować spokój, zostać przy osobie i mówić krótko, powoli i pewnym głosem. Warto powiedzieć, że to napad paniki, który jest nieprzyjemny, ale minie, zaproponować usiądnięcie i pomóc skupić się na otoczeniu, na przykład na tym, co widzi i słyszy. Nie należy zmuszać do głębokiego oddychania, bagatelizować ani zasypywać pytaniami. Jeśli pojawia się ból w klatce piersiowej, utrata przytomności lub to pierwszy taki epizod u osoby z chorobą serca, trzeba wezwać pomoc pod 112.

Na podstawie samych objawów nie zawsze da się bezpiecznie odróżnić napad paniki od zawału, dlatego przy pierwszym epizodzie, bólu w klatce piersiowej promieniującym do ręki lub żuchwy, u osoby starszej lub z chorobami serca zawsze potrzebna jest ocena medyczna. Napad paniki zwykle narasta szybko, osiąga szczyt w ciągu kilku minut i mija, a towarzyszy mu silny lęk przed śmiercią lub utratą kontroli. Psycholog nie powinien samodzielnie wykluczać przyczyn somatycznych, tylko kierować do lekarza.

Według modelu poznawczo-behawioralnego napad paniki powstaje, gdy zwykłe doznanie cielesne, takie jak przyspieszone bicie serca czy zawroty głowy, zostaje zinterpretowane katastroficznie, na przykład jako zawał lub utrata zmysłów. Ta interpretacja nasila lęk, lęk nasila objawy i powstaje błędne koło. Podtrzymują je zachowania zabezpieczające i unikanie, które nie pozwalają sprawdzić, że katastrofa nie nastąpi. Na podatność wpływają też przewlekły stres, niedobór snu, kofeina czy używki.

Pojedynczy napad paniki może się zdarzyć każdemu, a o zaburzeniu panicznym mówi się, gdy napady powtarzają się niespodziewanie i pojawia się utrzymujący się lęk przed kolejnym atakiem lub zmiany w zachowaniu. Osoba zaczyna unikać miejsc i sytuacji, w których napad już wystąpił, kontroluje ciało, nosi przy sobie leki czy wodę. Rozpoznanie stawia specjalista na podstawie pełnego obrazu klinicznego. Zaburzenie paniczne często współwystępuje z agorafobią, depresją lub innymi zaburzeniami lękowymi.

Podstawą leczenia zaburzenia panicznego jest terapia poznawczo-behawioralna, a w części przypadków farmakoterapia prowadzona przez psychiatrę. Terapia obejmuje psychoedukację o mechanizmie paniki, pracę z katastroficzną interpretacją doznań, eksperymenty behawioralne, ekspozycję interoceptywną oraz wygaszanie zachowań zabezpieczających i unikania. Benzodiazepiny mogą doraźnie przynieść ulgę, ale niosą ryzyko uzależnienia i utrudniają ekspozycję. Decyzję o lekach podejmuje lekarz we współpracy z psychologiem.

Ekspozycja interoceptywna to celowe wywoływanie doznań cielesnych podobnych do tych z napadu paniki w bezpiecznych warunkach gabinetu. Stosuje się na przykład szybkie oddychanie, kręcenie się na krześle, bieg w miejscu czy oddychanie przez słomkę. Pacjent uczy się, że zawroty głowy, kołatanie serca czy duszność są nieprzyjemne, ale niegroźne, a lęk słabnie bez ucieczki. Ćwiczenia układa się w hierarchię od najłatwiejszych do najtrudniejszych, po wcześniejszym wykluczeniu przeciwwskazań medycznych.

Trening oddechowy bywa pomocny, ale w terapii paniki jest kontrowersyjny, bo może stać się zachowaniem zabezpieczającym. Jeśli pacjent traktuje oddychanie jako sposób na „uratowanie się” przed atakiem, utrwala przekonanie, że doznania są niebezpieczne i trzeba je kontrolować. Dlatego wielu terapeutów stawia na ekspozycję i zmianę interpretacji, a techniki oddechowe wprowadza ostrożnie, jako sposób na obniżenie ogólnego pobudzenia, a nie na przerwanie napadu. Decyzja zależy od konceptualizacji przypadku.

Terapii napadów paniki najlepiej uczyć się w oparciu o pełny protokół poznawczo-behawioralny, a nie pojedyncze techniki uspokajające. Szkolenie CWP „Napad paniki” prowadzi od pierwszej pomocy w trakcie ataku w gabinecie, przez telefon i poza kontekstem klinicznym, przez model błędnego koła paniki, po eksperymenty behawioralne, ekspozycję interoceptywną, pracę z unikaniem i zapobieganie nawrotom. Omawia też różnicowanie z chorobą somatyczną, populacje szczególne i współpracę z psychiatrą.

W ICD-10 zaburzenie lękowe z napadami paniki to F41.0 (lęk napadowy), a agorafobia to F40.0 i może być kodowana z zaburzeniem panicznym lub bez niego. W ICD-11 zaburzenie paniczne ma kod 6B01, a agorafobia 6B02 i są to odrębne jednostki, które mogą współwystępować. Sam pojedynczy napad paniki nie jest rozpoznaniem, bo może pojawić się także w fobiach, PTSD czy chorobach somatycznych. Rozpoznanie stawia specjalista na podstawie pełnego obrazu klinicznego.

Warto uznać, że doznania były realne i przerażające, nazwać zdarzenie napadem paniki, czyli fałszywym alarmem organizmu, i w kilku zdaniach pokazać błędne koło: doznanie, katastroficzna myśl, lęk i jeszcze silniejsze doznania. Dobrze jest uprzedzić, że przez kilka tygodni pacjent może bardziej zwracać uwagę na ciało, i poprosić, by nie zaczynał unikać miejsc ani sprawdzać tętna. Nie diagnozuje się zaburzenia po jednym epizodzie, a przy nowych objawach alarmowych zawsze kieruje się do lekarza.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Depresja wysokofunkcjonująca: jak rozpoznać i leczyć depresję u klienta, który świetnie sobie radziNowość

Lęk, depresja i OCD

Depresja wysokofunkcjonująca: jak rozpoznać i leczyć depresję u klienta, który świetnie sobie radzi

Szkolenie online dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów klinicznych i osób w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego o tym, jak rozpoznać depresję u klienta, który pracuje, studiuje i wychowuje dzieci, przeprowadzić diagnozę różnicową, ocenić ryzyko samobójcze, poprowadzić terapię, współpracować z psychiatrą i zapobiegać nawrotom.

22 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także