CWPCentrum Wiedzy Psychologicznej

Diagnoza i terapia zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży | 24 godziny

Warsztatowe szkolenie dla psychologa i psychoterapeuty pracującego z dzieckiem lub nastolatkiem z zaburzeniem lękowym: od klasyfikacji ICD-11 i diagnostyki różnicowej, przez CBT i ekspozycję stopniowaną dostosowaną do wieku, po pracę z akomodacją rodzicielską, szkołą i unikaniem szkolnym.

Godziny dydaktyczne
24 godz.
Poziom
Zaawansowany
Program
72 lekcje
Diagnoza i terapia zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży | 24 godziny

To szkolenie w całości poświęcone jest zaburzeniom lękowym u dzieci i młodzieży — lękowi uogólnionemu, lękowi separacyjnemu, fobii społecznej, mutyzmowi wybiórczemu, fobiom specyficznym i napadom paniki. Nie jest to poradnik dla rodzica, tylko pogłębiony warsztat pracy klinicznej: uczy rozpoznawać obraz kliniczny na różnych etapach rozwoju, prowadzić rzetelną diagnostykę różnicową i skutecznie prowadzić terapię, uwzględniając rolę rodziny i szkoły w utrzymywaniu lub leczeniu zaburzenia.

Kurs prowadzi Cię przez cztery obszary. Pierwszy to obraz kliniczny i rozwojowy: klasyfikacja ICD-11, odróżnianie adekwatnego lęku rozwojowego od zaburzenia na kolejnych etapach wieku, specyfika prezentacji objawów u małego dziecka (somatyzacja, unikanie, napady złości jako maska lęku) i u starszego dziecka oraz nastolatka (unikanie szkolne, perfekcjonizm, ruminacje, napady paniki), lęk separacyjny w różnym wieku oraz współwystępowanie z ADHD, spektrum autyzmu, depresją i zaburzeniami odżywiania. Drugi obszar to diagnostyka: wywiad kliniczny z dzieckiem i rodzicem dostosowany do wieku, miejsce i ograniczenia narzędzi przesiewowych, różnicowanie z dolegliwościami somatycznymi wymagającymi konsultacji pediatrycznej, specyfika mutyzmu wybiórczego i fobii specyficznych, oraz formułowanie rzetelnej opinii diagnostycznej i komunikowanie diagnozy rodzinie. Trzeci obszar to terapia: CBT dostosowane do wieku, ekspozycja stopniowana krok po kroku, techniki poznawcze przyjazne dzieciom (detektyw myśli, eksternalizacja lęku jako postaci), protokoły pracy z lękiem separacyjnym, fobią społeczną i mutyzmem wybiórczym, oraz rola psychologa we współpracy z psychiatrą przy rozważaniu farmakoterapii. Czwarty obszar to praca z systemem rodzinnym i szkołą: przełamywanie akomodacji rodzicielskiej, plany wsparcia szkolnego i radzenie sobie z unikaniem szkolnym, praca z rodzeństwem, prowadzenie grupy terapeutycznej, specyfika lęku nastolatków w kontekście mediów społecznościowych oraz świadome zakończenie terapii z zapobieganiem nawrotom.

Każdy z 24 modułów kończy się praktycznym ćwiczeniem dla psychologa — szkieletem wywiadu, checklistą, przykładowym dialogiem, arkuszem lub kartą pracy — do przećwiczenia lub adaptacji we własnej praktyce. Do kursu dołączonych jest pięć gotowych do pobrania załączników (karty pracy i checklisty), które możesz wykorzystać w gabinecie. Treść jest warsztatowa i osadzona w przykładach z pracy klinicznej, nie w ogólnikach — a tam, gdzie kurs wspomina konkretne narzędzia przesiewowe, opisuje je na poziomie koncepcyjnym (do czego służą, jak działają), bez podawania niezweryfikowanych szczegółów technicznych.

Szkolenie ma charakter edukacyjny i poszerza warsztat pracy. Nie zastępuje superwizji, diagnozy medycznej ani szkolenia certyfikującego w żadnej modalności; decyzje farmakologiczne należą do psychiatry. Dostępne online, z imiennym certyfikatem ukończenia i liczbą godzin dydaktycznych.

Najczęściej zadawane pytania

U małych dzieci zaburzenia lękowe często objawiają się nie słowami, ale ciałem i zachowaniem. Typowe są bóle brzucha i głowy, trudności z zasypianiem, silne przywieranie do rodzica, napady złości w sytuacjach wywołujących lęk, unikanie i regres, na przykład powrót do moczenia się czy mowy dziecięcej. Małe dziecko rzadko potrafi nazwać lęk, dlatego ważny jest wywiad z rodzicami i obserwacja. Somatyzacja lęku wymaga też wykluczenia przyczyn medycznych.

U nastolatka lęk często przybiera postać zamartwiania się, ruminacji, perfekcjonizmu, lęku przed oceną i unikania sytuacji społecznych lub szkoły. Mogą pojawić się też napady paniki, drażliwość, problemy ze snem i dolegliwości somatyczne. Nastolatki często ukrywają lęk przed dorosłymi albo maskują go złością czy wycofaniem. Współcześnie dużą rolę odgrywają media społecznościowe i presja rówieśnicza, które mogą nasilać lęk przed oceną i porównywanie się z innymi.

Lęk separacyjny to nadmierny, nieadekwatny do wieku lęk przed rozstaniem z rodzicem lub opiekunem. Dziecko może obawiać się, że rodzicowi stanie się coś złego, odmawiać chodzenia do przedszkola czy szkoły, nie chcieć spać samo i skarżyć się na dolegliwości przed rozstaniem. Lęk przed rozstaniem jest naturalny u małych dzieci, ale staje się zaburzeniem, gdy jest silny, długotrwały i ogranicza funkcjonowanie. W terapii ważne jest stopniowe włączanie rodzica i ograniczanie zachowań zabezpieczających.

Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe, w którym dziecko swobodnie mówi w niektórych sytuacjach, zwykle w domu, a w innych, na przykład w przedszkolu czy szkole, konsekwentnie milczy. Nie jest to upór ani celowa odmowa, tylko reakcja lękowa. Mutyzm bywa mylony z nieśmiałością, zaburzeniami mowy czy spektrum autyzmu, co opóźnia właściwą pomoc. W terapii ważne jest zdjęcie presji mówienia, stopniowa ekspozycja i ścisła współpraca z rodzicami i nauczycielami.

Terapia poznawczo-behawioralna lęku u dzieci łączy psychoedukację, naukę rozpoznawania emocji i sygnałów z ciała, techniki poznawcze i stopniowaną ekspozycję. Protokół dostosowuje się do wieku: u młodszych dzieci stosuje się zabawę, metafory i eksternalizację lęku, u starszych więcej pracy z myślami. Rodzic zwykle uczestniczy w części sesji i wspiera ćwiczenia w domu. Kluczowym elementem jest ekspozycja, bo to ona pozwala dziecku doświadczyć, że poradzi sobie z lękiem.

Dziecku, które odmawia chodzenia do szkoły z powodu lęku, pomaga szybkie działanie i stopniowy powrót do szkoły, a nie długie pozostawanie w domu, które zwykle nasila unikanie. Ważne jest ustalenie, czego dokładnie dziecko się boi, na przykład oceny, rówieśników, rozstania z rodzicem czy konkretnego nauczyciela. Plan powrotu warto przygotować razem z dzieckiem, rodzicami i szkołą, uwzględniając dostosowania. Trzeba też sprawdzić, czy za unikaniem szkoły nie stoi przemoc rówieśnicza lub depresja.

Konsultacja psychiatryczna jest wskazana, gdy lęk bardzo mocno ogranicza funkcjonowanie dziecka mimo terapii, współwystępuje z depresją, zaburzeniami odżywiania, myślami samobójczymi lub samookaleczeniami albo gdy dziecko przestaje chodzić do szkoły. Psychiatra ocenia, czy potrzebna jest farmakoterapia, która w zaburzeniach lękowych dzieci zwykle uzupełnia psychoterapię, a nie ją zastępuje. Nastolatkowi w kryzysie można wskazać telefon 116 111 lub 800 12 12 12, a w nagłym zagrożeniu 112.

Diagnozy i terapii zaburzeń lękowych u dzieci najlepiej uczyć się na materiale, który łączy klasyfikację i diagnozę różnicową z praktycznym protokołem terapii. Szkolenie CWP „Diagnoza i terapia zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży” omawia ICD-11, obraz lęku w różnym wieku, lęk separacyjny, mutyzm wybiórczy, fobie i napady paniki, CBT i ekspozycję dla dzieci, pracę z akomodacją rodzicielską, szkołą i unikaniem szkolnym oraz zapobieganie nawrotom.

Czego się nauczysz

  • Odróżnisz adekwatny lęk rozwojowy od zaburzenia na kolejnych etapach wieku i rozpoznasz specyficzną prezentację objawów u małego dziecka, dziecka szkolnego i nastolatka
  • Przeprowadzisz rzetelny wywiad kliniczny z dzieckiem i rodzicem, dostosowany do wieku, oraz zastosujesz z rozwagą narzędzia przesiewowe, znając ich zastosowanie i ograniczenia
  • Zdiagnozujesz różnicowo lęk separacyjny, fobię społeczną, mutyzm wybiórczy, fobie specyficzne i napady paniki, w tym odróżnisz je od dolegliwości somatycznych i współwystępujących zaburzeń
  • Sformułujesz rzetelną opinię diagnostyczną i skomunikujesz diagnozę rodzicom oraz dziecku w sposób zrozumiały i nieetykietujący
  • Poprowadzisz terapię poznawczo-behawioralną dostosowaną do wieku dziecka, z ekspozycją stopniowaną, technikami poznawczymi i pracą nad zachowaniami zabezpieczającymi
  • Zaplanujesz i wdrożysz protokoły specyficzne dla lęku separacyjnego, fobii społecznej i mutyzmu wybiórczego, z właściwym tempem pracy i rolą rodzica na sesji
  • Rozpoznasz mechanizm akomodacji rodzicielskiej i poprowadzisz rodzica przez jej stopniowe wygaszanie, oraz skoordynujesz plan wsparcia i powrót do szkoły przy unikaniu szkolnym
  • Zaplanujesz pracę z rodzeństwem i systemem rodzinnym, poprowadzisz grupę terapeutyczną, uwzględnisz kontekst mediów społecznościowych u nastolatków oraz świadomie zakończysz terapię z planem zapobiegania nawrotom

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy i psychoterapeuci pracujący z dziećmi i młodzieżą, do których trafiają klienci z (rozpoznanym lub podejrzewanym) zaburzeniem lękowym
  • Psycholodzy szkolni i pedagodzy prowadzący wsparcie dzieci z lękiem szkolnym, unikaniem szkolnym i trudnościami adaptacyjnymi
  • Diagności dziecięcy chcący pogłębić różnicowanie zaburzeń lękowych z ADHD, spektrum autyzmu, depresją i zaburzeniami odżywiania
  • Studenci ostatnich lat psychologii i osoby w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego, poszerzający warsztat o pracę z dzieckiem lękowym

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Kurs nie jest szkoleniem medycznym ani nie uczy prowadzenia farmakoterapii — decyzje o lekach i dawkach należą do psychiatry, do którego uczysz kierować
  • Nie jest szkoleniem certyfikującym w żadnej modalności psychoterapeutycznej ani nie nadaje uprawnień do samodzielnego prowadzenia terapii
  • Nie jest kursem o ADHD ani o spektrum autyzmu u dzieci — współwystępowanie z tymi zaburzeniami pojawia się wyłącznie jako podtemat diagnostyki różnicowej
  • Nie zastępuje superwizji przypadków własnych — przeciwnie, zakłada, że trudniejsze sytuacje omawiasz z superwizorem

Program szkolenia

72 lekcje w 24 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Spektrum zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży — klasyfikacja wg ICD-11

Moduł 2

Rozwojowa norma lęku a zaburzenie — jak odróżnić adekwatny lęk rozwojowy od patologii

  • Lęki normatywne w kolejnych fazach rozwoju — od niemowlęctwa do przedszkola20 min
  • Wiek szkolny i wczesna adolescencja — jak zmienia się „normalny” lęk20 min
  • Kryteria odróżniania normy od zaburzenia — nasilenie, czas trwania, funkcjonowanie20 min
Moduł 3

Prezentacja objawów lękowych u małego dziecka — somatyzacja, unikanie, napady złości i regresja

  • Somatyzacja jako główny język lęku u małych dzieci20 min
  • Unikanie i regresja rozwojowa jako strategie radzenia sobie20 min
  • Napady złości jako maska lęku — różnicowanie z zaburzeniami zachowania20 min
Moduł 4

Prezentacja u dziecka w wieku szkolnym i nastolatka — unikanie szkolne, perfekcjonizm, ruminacje, ataki paniki

  • Unikanie szkolne jako objaw wielowymiarowy20 min
  • Perfekcjonizm i ruminacje jako pokrywa lęku u starszych dzieci20 min
  • Napady paniki u nastolatków — rozpoznanie i pierwsza reakcja20 min
Moduł 5

Lęk separacyjny — obraz kliniczny w różnym wieku, od przedszkola po wczesną adolescencję

  • Obraz kliniczny lęku separacyjnego w wieku przedszkolnym20 min
  • Lęk separacyjny w wieku szkolnym — specyfika i pułapki20 min
  • Lęk separacyjny we wczesnej adolescencji — kiedy to już nie „faza”20 min
Moduł 6

Współwystępowanie z ADHD, spektrum autyzmu, depresją i zaburzeniami odżywiania — diagnostyka różnicowa i nakładanie się obrazów klinicznych

  • Lęk i ADHD — nakładanie się obrazów i różnicowanie20 min
  • Lęk i spektrum autyzmu — maskowanie, sztywność, przeciążenie sensoryczne20 min
  • Lęk, depresja i zaburzenia odżywiania — sekwencja i wzajemne nasilanie20 min
Moduł 7

Wywiad kliniczny z dzieckiem i rodzicem

  • Struktura wywiadu — z kim rozmawiać, w jakiej kolejności, jak łączyć źródła20 min
  • Techniki wywiadu dostosowane do wieku dziecka20 min
  • Obserwacja zabawy jako narzędzie diagnostyczne u młodszych dzieci20 min
Moduł 8

Narzędzia przesiewowe i diagnostyczne w populacji dziecięcej — zastosowanie i ograniczenia

  • Rola i miejsce narzędzi przesiewowych w procesie diagnostycznym20 min
  • Ograniczenia narzędzi samoopisowych i obserwacyjnych u dzieci20 min
  • Integracja wyników przesiewu z wywiadem i obserwacją20 min
Moduł 9

Różnicowanie objawów lękowych od dolegliwości somatycznych o podłożu medycznym — kiedy skierować na konsultację pediatryczną

  • Somatyczne objawy lęku a choroby wymagające konsultacji medycznej20 min
  • Czerwone flagi — kiedy skierować do pediatry przed dalszą diagnostyką psychologiczną20 min
  • Współpraca z pediatrą i lekarzem rodzinnym w procesie diagnostycznym20 min
Moduł 10

Mutyzm wybiórczy — specyfika diagnostyczna, częste błędne rozpoznania

  • Specyfika diagnostyczna mutyzmu wybiórczego20 min
  • Mutyzm wybiórczy a nieśmiałość — częste błędne rozpoznania20 min
  • Planowanie interwencji na etapie diagnozy mutyzmu20 min
Moduł 11

Fobie specyficzne i napady paniki u dzieci — różnicowanie i ocena nasilenia

  • Fobie specyficzne u dzieci — różnicowanie i ocena nasilenia20 min
  • Napady paniki u dzieci i młodzieży — obraz kliniczny i pułapki diagnostyczne20 min
  • Ocena nasilenia i ryzyka — kiedy fobia/panika wymaga pilnej interwencji20 min
Moduł 12

Formułowanie opinii diagnostycznej i komunikowanie diagnozy rodzicom w sposób zrozumiały i nieetykietujący

  • Struktura rzetelnej opinii diagnostycznej20 min
  • Komunikowanie diagnozy rodzicom w sposób zrozumiały i nieetykietujący20 min
  • Komunikowanie diagnozy (lub jej elementów) samemu dziecku/nastolatkowi20 min
Moduł 13

CBT dla dzieci z lękiem — adaptacja standardowego protokołu do wieku, rola rodzica w sesji

  • Adaptacja protokołu CBT do wieku dziecka20 min
  • Rola rodzica w sesji i między sesjami20 min
  • Struktura programu terapeutycznego — od psychoedukacji do zapobiegania nawrotom20 min
Moduł 14

Ekspozycja stopniowana — budowanie hierarchii lęku z dzieckiem, praca z unikaniem krok po kroku

  • Budowanie hierarchii lęku z dzieckiem20 min
  • Prowadzenie ekspozycji krok po kroku — zasady i pułapki20 min
  • Praca z unikaniem i zachowaniami zabezpieczającymi podczas ekspozycji20 min
Moduł 15

Techniki poznawcze dostosowane do dzieci — restrukturyzacja myśli, „detektyw myśli”, eksternalizacja lęku jako postaci

  • Restrukturyzacja myśli dostosowana do wieku — „detektyw myśli”20 min
  • Eksternalizacja lęku jako postaci — techniki narracyjne20 min
  • Łączenie technik poznawczych z ekspozycją w praktyce20 min
Moduł 16

Praca z lękiem separacyjnym — protokoły, stopniowe włączanie rodzica, wygaszanie zachowań zabezpieczających

  • Protokół pracy z lękiem separacyjnym — przegląd20 min
  • Stopniowe włączanie rodzica i wygaszanie obecności ochronnej20 min
  • Wygaszanie zachowań zabezpieczających rodzica i dziecka20 min
Moduł 17

Praca z fobią społeczną i mutyzmem wybiórczym u dzieci — specyficzne techniki i tempo pracy

  • Specyficzne techniki pracy z fobią społeczną u dzieci20 min
  • Tempo pracy i etapy w terapii mutyzmu wybiórczego20 min
  • Łączenie pracy indywidualnej ze środowiskiem szkolnym przy fobii/mutyzmie20 min
Moduł 18

Farmakoterapia w zaburzeniach lękowych dziecięcych — rola psychologa we współpracy z psychiatrą

  • Kiedy rozważa się farmakoterapię w zaburzeniach lękowych dziecięcych20 min
  • Rola psychologa we współpracy z psychiatrą20 min
  • Komunikacja z rodziną na temat farmakoterapii i łączenia z terapią20 min
Moduł 19

Psychoedukacja rodziców — jak przerwać błędne koło akomodacji rodzicielskiej wzmacniającej lęk dziecka

  • Mechanizm akomodacji rodzicielskiej — jak wzmacnia lęk dziecka20 min
  • Rozmowa z rodzicem o zmianie wzorca akomodacji20 min
  • Plan stopniowego wycofywania akomodacji krok po kroku20 min
Moduł 20

Współpraca ze szkołą — plany wsparcia, radzenie sobie z unikaniem szkolnym (school refusal)

  • Plany wsparcia w szkole dla dziecka z zaburzeniem lękowym20 min
  • Unikanie szkolne (school refusal) — model i pierwsza interwencja20 min
  • Powrót do szkoły krok po kroku — koordynacja psycholog-szkoła-rodzina20 min
Moduł 21

Praca z rodzeństwem i całym systemem rodzinnym, gdy jedno dziecko ma silny lęk

  • Wpływ silnego lęku jednego dziecka na rodzeństwo20 min
  • Praca z całym systemem rodzinnym20 min
  • Sesje rodzinne — struktura i cele przy zaburzeniu lękowym dziecka20 min
Moduł 22

Prowadzenie grupy terapeutycznej dla dzieci z zaburzeniami lękowymi — dobór uczestników, struktura spotkań

  • Dobór uczestników do grupy terapeutycznej dla dzieci z lękiem20 min
  • Struktura spotkań grupowych20 min
  • Trudne sytuacje grupowe i praca z dynamiką20 min
Moduł 23

Zaburzenia lękowe a media społecznościowe i presja rówieśnicza u nastolatków — specyfika współczesnego kontekstu

  • Specyfika lęku nastolatków w kontekście mediów społecznościowych20 min
  • Presja rówieśnicza i porównania społeczne jako czynniki podtrzymujące lęk20 min
  • Interwencje dostosowane do cyfrowego kontekstu życia nastolatka20 min
Moduł 24

Zakończenie terapii i zapobieganie nawrotom — budowanie odporności psychicznej po zakończeniu leczenia

  • Kryteria gotowości do zakończenia terapii20 min
  • Budowanie odporności psychicznej — plan na przyszłość20 min
  • Sesje podtrzymujące i plan zapobiegania nawrotom20 min

Materiały do pobrania

Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna — pliki otwierają się przy lekcji, w planie Specjalista.

  • Załącznik B — Checklista różnicowania lęku rozwojowego od zaburzeniaPDF
  • Załącznik A — Szablon wywiadu z dzieckiem lękowym, dostosowany do wiekuPDF
  • Załącznik C — Hierarchia ekspozycji do wypełnienia z dzieckiem/nastolatkiemPDF
  • Załącznik D — Arkusz psychoedukacji dla rodzica o akomodacji rodzicielskiejPDF
  • Załącznik E — Checklista współpracy ze szkołą przy unikaniu szkolnymPDF

Pytania o dostęp i certyfikat

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.

Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.

Powiązane szkolenia

Przeczytaj także

W abonamencie

7 dni za darmo

Przetestuj 7 dni za darmo