Przesiewowa ocena funkcji poznawczych w praktyce

W normalnym starzeniu się spowalnia tempo przetwarzania informacji i przypominania, ale codzienna samodzielność zostaje zachowana. W łagodnych zaburzeniach poznawczych trudności są wyraźniejsze niż u rówieśników i widoczne w badaniu, ale nie odbierają samodzielności. W otępieniu deficyty obejmują jedną lub więcej funkcji poznawczych i utrudniają codzienne życie. Granice między tymi stanami bywają płynne, dlatego ważny jest wywiad z informatorem, obserwacja w czasie i ostrożne formułowanie wniosków.

Pseudootępienie depresyjne to obraz, w którym depresja powoduje wyraźne trudności z pamięcią, koncentracją i tempem myślenia, przypominające otępienie. Pacjent często skarży się na pamięć bardziej, niż wynikałoby to z obserwacji, łatwo rezygnuje w zadaniach i odpowiada „nie wiem”, a trudności pojawiają się w podobnym czasie co obniżenie nastroju. W otępieniu pacjent częściej bagatelizuje problemy. Rozróżnienie ma duże znaczenie, bo leczenie depresji może przynieść poprawę, choć oba stany mogą też współwystępować.

Do najczęściej stosowanych narzędzi przesiewowych należą MMSE, MoCA, test rysowania zegara oraz rozszerzone narzędzia, takie jak ACE-III. Różnią się czułością na wczesne zmiany, czasem badania i zakresem ocenianych funkcji. MoCA lepiej wychwytuje łagodne zaburzenia poznawcze, a MMSE bywa mniej czułe przy wysokim wykształceniu. Wynik zawsze interpretuje się z uwzględnieniem wieku, wykształcenia i kontekstu, a nie tylko przez punkt odcięcia. Narzędzie przesiewowe nie stanowi diagnozy otępienia.

Nie, wynik badania przesiewowego nie jest diagnozą otępienia, tylko sygnałem, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka. Na wynik wpływają wykształcenie, zmęczenie, lęk, depresja, słuch, wzrok, przyjmowane leki czy znajomość języka. Wynik graniczny u osoby z niskim wykształceniem może być prawidłowy, a wynik w normie u osoby z wysokim wykształceniem nie wyklucza zmian. Dlatego we wnioskach warto jasno nazwać ograniczenia metody i skierować pacjenta do neurologa, geriatry lub neuropsychologa.

Objawy podobne do otępienia mogą wynikać z przyczyn, które da się leczyć, dlatego przed wnioskami trzeba je uwzględnić. Należą do nich depresja, zaburzenia snu, niedobory witamin, zaburzenia tarczycy, odwodnienie, infekcje, działania uboczne leków, nadużywanie alkoholu i leków uspokajających oraz majaczenie. Szczególną uwagę zwraca nagłe pogorszenie stanu, zmienny poziom świadomości i splątanie, które wymagają pilnej oceny lekarskiej. Psycholog nie diagnozuje tych przyczyn, ale powinien je rozpoznać jako powód skierowania.

O wyniku oceny poznawczej najlepiej rozmawiać prostym językiem, zaczynając od tego, co badanie pokazuje, a czego nie może rozstrzygnąć. Warto uniknąć słowa „otępienie” przed diagnozą lekarską, a zamiast tego opisać obszary trudności i mocne strony oraz wskazać dalsze kroki, na przykład konsultację u neurologa. Pacjent ma prawo usłyszeć wynik jako pierwszy, a rozmowa z rodziną wymaga jego zgody. Dobrze jest dać czas na pytania i emocje oraz przekazać informację na piśmie.

Przesiewowej oceny funkcji poznawczych uczy się połączeniem wiedzy o narzędziach z praktyką wywiadu, obserwacji i formułowania wniosków. Szkolenie CWP „Przesiewowa ocena funkcji poznawczych w praktyce” omawia wywiad z pacjentem i informatorem, dobór i interpretację narzędzi z uwzględnieniem wieku i wykształcenia, różnicowanie starzenia się, łagodnych zaburzeń poznawczych, otępienia, pseudootępienia depresyjnego i majaczenia oraz rozmowę o wyniku i skierowanie dalej. Przeznaczone jest dla psychologów gabinetowych i medycznych.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.

Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.