Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Przesiewowa ocena funkcji poznawczych w praktyce

Kiedy zgłaszane zapominanie wymaga skierowania, a kiedy jest objawem depresji lub przeciążenia.

Godziny dydaktyczne
11 godz.
Poziom
Zaawansowany
Program
77 lekcji
Przesiewowa ocena funkcji poznawczych w praktyce

Pacjent zgłaszający pogorszenie pamięci pojawia się w każdym gabinecie — także tam, gdzie nikt nie zajmuje się neuropsychologią. Pytanie, na które trzeba odpowiedzieć, brzmi: czy to sygnał wymagający diagnostyki, czy skutek depresji, lęku, zaburzeń snu albo przewlekłego przeciążenia.

Szkolenie uczy przeprowadzenia rzetelnej oceny przesiewowej: ukierunkowanego wywiadu, obserwacji, świadomego stosowania narzędzi przesiewowych oraz — co najważniejsze — poprawnego formułowania wniosków i ich ograniczeń.

Omawiamy obrazy najczęstsze w praktyce ambulatoryjnej: łagodne zaburzenia poznawcze, wczesne otępienia różnego typu, pseudootępienie depresyjne, następstwa urazu głowy i skargi poznawcze po infekcjach. Kończymy zasadami kierowania na pełną diagnostykę neuropsychologiczną i neurologiczną.

Szkolenie z przesiewowej oceny funkcji poznawczych (badań przesiewowych, np. MoCA, MMSE) dla psychologów i neuropsychologów. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Czego się nauczysz

  • Przeprowadzisz ukierunkowany wywiad w kierunku zaburzeń poznawczych, z udziałem informatora
  • Dobierzesz narzędzie przesiewowe adekwatne do pytania i do poziomu wykształcenia pacjenta
  • Odróżnisz obraz pseudootępienia depresyjnego od wczesnego procesu otępiennego
  • Sformułujesz wnioski z oceny przesiewowej wraz z jawnie nazwanymi ograniczeniami
  • Podejmiesz decyzję o skierowaniu na pełną diagnostykę i uzasadnisz ją w piśmie
  • Rozpoznasz sytuacje, w których badanie trzeba odroczyć, i opiszesz je w dokumentacji tak, żeby nie zamknąć dalszej diagnostyki
  • Przeprowadzisz badanie z gotowym protokołem od zgłoszenia do zalecenia i poprawisz typowe błędy w zapisach i skierowaniach
  • Rozwiążesz typowe dylematy etyczne: prośby rodziny o zatajenie wyniku, zaświadczenia do czynności prawnych, badania na zlecenie pracodawcy

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy pracujący z osobami starszymi i w placówkach medycznych
  • Psycholodzy gabinetowi przyjmujący pacjentów ze skargami poznawczymi
  • Psychoterapeuci pracujący z pacjentami po urazach i w chorobach przewlekłych

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Szkolenie nie zastępuje kształcenia w neuropsychologii klinicznej ani nie przygotowuje do pełnej diagnozy neuropsychologicznej
  • Nie uprawnia do rozpoznania otępienia — rozpoznanie stawia lekarz na podstawie całości obrazu
  • Nie zawiera licencji na narzędzia testowe; dostęp do nich reguluje wydawca

Program szkolenia

77 lekcji w 15 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Zanim sięgniesz po narzędzie

Moduł 2

Narzędzia i interpretacja

  • Narzędzia przesiewowe i ich ograniczenia2 min
  • Wykształcenie, wiek i kontekst — poprawki, o których się zapomina2 min
  • Profil trudności zamiast punktu odcięcia12 min
  • Efekt uczenia i badania powtarzane2 min
  • Quiz: narzędzia, poprawki, profil i badania powtarzane15 min
Moduł 3

Różnicowanie

  • Starzenie się, łagodne zaburzenie poznawcze, otępienie2 min
  • Profile najczęstszych zespołów otępiennych2 min
  • Pseudootępienie depresyjne2 min
  • Skargi poznawcze po urazie głowy i po infekcjach2 min
  • Quiz: starzenie, zespoły otępienne, depresja i skargi po urazie15 min
Moduł 4

Wnioski, komunikacja, skierowanie

  • Wnioski z oceny przesiewowej i ich ograniczenia2 min
  • Rozmowa o wyniku z pacjentem i z rodziną2 min
  • Skierowanie dalej i współpraca z lekarzem2 min
  • Quiz: wnioski, rozmowa o wyniku i skierowanie14 min
Moduł 5

Kluczowe narzędzia przesiewowe — szczegółowa charakterystyka

  • MMSE — administracja, scoring i pułapki interpretacyjne1 min
  • Montrealska Skala Oceny Poznawczej (MoCA) — kiedy wybrać zamiast MMSE11 min
  • Test rysowania zegara — szybkie narzędzie o wielu zastosowaniach1 min
  • Addenbrooke's Cognitive Examination (ACE-III) i inne rozszerzone narzędzia1 min
  • Quiz: MMSE, MoCA, test zegara i ACE-III15 min
Moduł 6

Ocena poszczególnych domen poznawczych

  • Pamięć — różnicowanie typów i wzorców trudności1 min
  • Funkcje wykonawcze — planowanie, hamowanie, elastyczność poznawcza11 min
  • Język — od nazywania po rozumienie złożonych poleceń1 min
  • Funkcje wzrokowo-przestrzenne i wzrokowo-konstrukcyjne11 min
  • Quiz: pamięć, funkcje wykonawcze, język i funkcje wzrokowo-przestrzenne15 min
Moduł 7

Populacje szczególne w badaniu przesiewowym

  • Niska edukacja i analfabetyzm funkcjonalny11 min
  • Dwujęzyczność i różnice kulturowe w ocenie1 min
  • Pacjent z współistniejącą chorobą psychiczną1 min
  • Pacjent po udarze mózgu — specyfika oceny1 min
  • Quiz: wykształcenie, język, choroba psychiczna i udar15 min
Moduł 8

Trafność ekologiczna i funkcjonowanie życiowe

  • Zdolność do prowadzenia pojazdów po zmianach poznawczych1 min
  • Ocena zdolności do samodzielnego zarządzania finansami1 min
  • Samodzielne mieszkanie a bezpieczeństwo codzienne1 min
  • Powrót do pracy zawodowej po zmianach poznawczych1 min
  • Quiz: prowadzenie auta, finanse, samodzielne mieszkanie, praca15 min
Moduł 9

Monitorowanie w czasie i narzędzia cyfrowe

  • Badania seryjne — jak śledzić zmianę w czasie1 min
  • Narzędzia komputerowe i aplikacje w ocenie przesiewowej1 min
  • Telepraktyka w ocenie neuropsychologicznej1 min
  • Dokumentowanie trendu — jak prezentować zmianę w czasie czytelnie1 min
  • Quiz: badania seryjne, narzędzia cyfrowe i badanie zdalne14 min
Moduł 10

Etyka, zespół i trudne rozmowy

  • Informowanie pacjenta o wyniku sugerującym poważny proces1 min
  • Wynik przesiewu a ocena zdolności do czynności prawnych1 min
  • Współpraca z neurologiem i geriatrą — model interdyscyplinarny11 min
  • Granice metody przesiewowej — kiedy powiedzieć „to już nie wystarczy”1 min
  • Quiz: trudne rozmowy, czynności prawne i współpraca z lekarzem15 min
Moduł 11

Różnicowanie — otępienie, depresja, majaczenie

  • Pseudootępienie depresyjne — jak odróżnić depresję od otępienia12 min
  • Rozpoznawanie majaczenia (delirium) w badaniu przesiewowym2 min
  • Łagodne zaburzenie poznawcze (MCI) a normalne starzenie się2 min
  • Sygnały alarmowe wymagające pilnej konsultacji lekarskiej1 min
  • Quiz: otępienie, depresja, majaczenie i sygnały alarmowe15 min
Moduł 12

Przesiew w różnych kontekstach klinicznych

  • Badanie przesiewowe w podstawowej opiece zdrowotnej1 min
  • Przesiew na oddziale szpitalnym u pacjenta somatycznie chorego1 min
  • Ocena poznawcza w domu pomocy społecznej i opiece długoterminowej1 min
  • Przesiew w poradni specjalistycznej — pogłębiony kontekst1 min
  • Quiz: przychodnia, szpital, dom pomocy społecznej, poradnia14 min
Moduł 13

Dokumentowanie i raportowanie wyniku przesiewu

  • Struktura czytelnego raportu z badania przesiewowego1 min
  • Jak opisać wynik pacjentowi i rodzinie prostym językiem1 min
  • Pisanie informacji dla lekarza kierującego1 min
  • Najczęstsze błędy w dokumentowaniu wyników przesiewu1 min
  • Quiz: raport, informacja dla rodziny i dla lekarza14 min
Moduł 14

Studia przypadków — analiza krok po kroku

  • Przypadek 1: pacjentka z podejrzeniem łagodnego zaburzenia poznawczego1 min
  • Przypadek 2: pacjent z depresją maskującą się jako otępienie1 min
  • Przypadek 3: pacjent z niskim wykształceniem i wynikiem granicznym1 min
  • Przypadek 4: pacjent po udarze z afazją1 min
  • Przypadek 5: Bronisław, 76 lat, pierwsze objawy otępienia i rozmowa z rodziną13 min
  • Quiz: wnioski z pięciu przypadków15 min
Moduł 15

Warsztat: arkusze, ćwiczenia i przypadki do pracy

  • Arkusz: protokół badania przesiewowego od zgłoszenia do zalecenia14 min
  • Ćwiczenie: odczytywanie profili wykonania15 min
  • Ćwiczenie: poprawianie zapisów w dokumentacji i skierowaniach14 min
  • Przypadek: zmiana zachowania przy prawidłowym wyniku przesiewu15 min
  • Przypadek: prośba o „test na demencję” na oddziale ortopedycznym14 min
  • Dylematy etyczne i superwizja w ocenie przesiewowej15 min
  • Quiz: warsztat, przypadki i dylematy14 min

Najczęściej zadawane pytania

Problemy z pamięcią powinny niepokoić, gdy są nowe, narastają i zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, na przykład prowadzenie finansów, przyjmowanie leków czy orientację w znanych miejscach. Sygnałem jest też to, że zmiany zauważają bliscy, a sam pacjent je bagatelizuje. Zwykłe zapominanie imion czy przedmiotów zdarza się każdemu, szczególnie w stresie i zmęczeniu. Nagłe pogorszenie, splątanie, zaburzenia mowy czy objawy neurologiczne wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.

W normalnym starzeniu się spowalnia tempo przetwarzania informacji i przypominania, ale codzienna samodzielność zostaje zachowana. W łagodnych zaburzeniach poznawczych trudności są wyraźniejsze niż u rówieśników i widoczne w badaniu, ale nie odbierają samodzielności. W otępieniu deficyty obejmują jedną lub więcej funkcji poznawczych i utrudniają codzienne życie. Granice między tymi stanami bywają płynne, dlatego ważny jest wywiad z informatorem, obserwacja w czasie i ostrożne formułowanie wniosków.

Pseudootępienie depresyjne to obraz, w którym depresja powoduje wyraźne trudności z pamięcią, koncentracją i tempem myślenia, przypominające otępienie. Pacjent często skarży się na pamięć bardziej, niż wynikałoby to z obserwacji, łatwo rezygnuje w zadaniach i odpowiada „nie wiem”, a trudności pojawiają się w podobnym czasie co obniżenie nastroju. W otępieniu pacjent częściej bagatelizuje problemy. Rozróżnienie ma duże znaczenie, bo leczenie depresji może przynieść poprawę, choć oba stany mogą też współwystępować.

Do najczęściej stosowanych narzędzi przesiewowych należą MMSE, MoCA, test rysowania zegara oraz rozszerzone narzędzia, takie jak ACE-III. Różnią się czułością na wczesne zmiany, czasem badania i zakresem ocenianych funkcji. MoCA lepiej wychwytuje łagodne zaburzenia poznawcze, a MMSE bywa mniej czułe przy wysokim wykształceniu. Wynik zawsze interpretuje się z uwzględnieniem wieku, wykształcenia i kontekstu, a nie tylko przez punkt odcięcia. Narzędzie przesiewowe nie stanowi diagnozy otępienia.

Nie, wynik badania przesiewowego nie jest diagnozą otępienia, tylko sygnałem, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka. Na wynik wpływają wykształcenie, zmęczenie, lęk, depresja, słuch, wzrok, przyjmowane leki czy znajomość języka. Wynik graniczny u osoby z niskim wykształceniem może być prawidłowy, a wynik w normie u osoby z wysokim wykształceniem nie wyklucza zmian. Dlatego we wnioskach warto jasno nazwać ograniczenia metody i skierować pacjenta do neurologa, geriatry lub neuropsychologa.

Objawy podobne do otępienia mogą wynikać z przyczyn, które da się leczyć, dlatego przed wnioskami trzeba je uwzględnić. Należą do nich depresja, zaburzenia snu, niedobory witamin, zaburzenia tarczycy, odwodnienie, infekcje, działania uboczne leków, nadużywanie alkoholu i leków uspokajających oraz majaczenie. Szczególną uwagę zwraca nagłe pogorszenie stanu, zmienny poziom świadomości i splątanie, które wymagają pilnej oceny lekarskiej. Psycholog nie diagnozuje tych przyczyn, ale powinien je rozpoznać jako powód skierowania.

O wyniku oceny poznawczej najlepiej rozmawiać prostym językiem, zaczynając od tego, co badanie pokazuje, a czego nie może rozstrzygnąć. Warto uniknąć słowa „otępienie” przed diagnozą lekarską, a zamiast tego opisać obszary trudności i mocne strony oraz wskazać dalsze kroki, na przykład konsultację u neurologa. Pacjent ma prawo usłyszeć wynik jako pierwszy, a rozmowa z rodziną wymaga jego zgody. Dobrze jest dać czas na pytania i emocje oraz przekazać informację na piśmie.

Przesiewowej oceny funkcji poznawczych uczy się połączeniem wiedzy o narzędziach z praktyką wywiadu, obserwacji i formułowania wniosków. Szkolenie CWP „Przesiewowa ocena funkcji poznawczych w praktyce” omawia wywiad z pacjentem i informatorem, dobór i interpretację narzędzi z uwzględnieniem wieku i wykształcenia, różnicowanie starzenia się, łagodnych zaburzeń poznawczych, otępienia, pseudootępienia depresyjnego i majaczenia oraz rozmowę o wyniku i skierowanie dalej. Przeznaczone jest dla psychologów gabinetowych i medycznych.

Badanie warto odroczyć, gdy wynik nie byłby miarodajny: przy podejrzeniu majaczenia (nagły początek, wahania czuwania i uwagi, nocne pobudzenie), w ostrej infekcji, tuż po znieczuleniu ogólnym, w intoksykacji lub odstawieniu alkoholu i leków uspokajających, a także bez okularów czy sprawnego aparatu słuchowego. Podejrzenie majaczenia wymaga pilnej oceny lekarskiej. Ocenę poznawczą przeprowadza się po ustąpieniu ostrego stanu, a fakt odroczenia i jego powód zapisuje się w dokumentacji.

Nie. Wynik krótkiego przesiewu nie jest samodzielną podstawą decyzji o prowadzeniu pojazdów ani opinii o zdolności do konkretnej czynności prawnej, takiej jak testament czy darowizna. Psycholog może opisać obserwowane trudności, ich ograniczenia i wskazać, że sprawa wymaga oceny w odpowiednim trybie, na przykład u lekarza uprawnionego do badań kierowców albo w pełniejszej diagnostyce. Szkolenie omawia takie sytuacje na przykładach, łącznie z prośbami rodziny o zaświadczenie.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Menopauza i perimenopauza w gabinecie psychologa: jak wspierać klientkęNowość

Psychologia zdrowia i neuropsychologia

Menopauza i perimenopauza w gabinecie psychologa: jak wspierać klientkę

Szkolenie online dla psychologów i psychoterapeutów o depresji, lęku, śnie, pamięci i tożsamości klientek w perimenopauzie i menopauzie oraz o tym, kiedy odesłać je do lekarza.

15 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie
Hormony, stres i emocje: neuroendokrynologia dla psychologa i psychoterapeutyNowość

Psychologia zdrowia i neuropsychologia

Hormony, stres i emocje: neuroendokrynologia dla psychologa i psychoterapeuty

Szkolenie online dla psychologów i psychoterapeutów o tym, jak hormony, kortyzol i neuroprzekaźniki łączą się z nastrojem, lękiem i snem, kiedy objawy psychiczne mogą mieć podłoże somatyczne i jak rozmawiać z klientką oraz z lekarzem w granicach swoich kompetencji.

15 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także