CWPCentrum Wiedzy Psychologicznej

Ból przewlekły i objawy somatyczne w gabinecie psychologa

Praca z pacjentem, któremu powiedziano, że nic mu nie jest — a który cierpi naprawdę.

Godziny dydaktyczne
18,2 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
63 lekcje
Ból przewlekły i objawy somatyczne w gabinecie psychologa

Pacjent z bólem przewlekłym trafia do psychologa najczęściej po serii badań bez rozstrzygnięcia, z poczuciem, że został odesłany, bo nikt nie potrafi mu pomóc. Pierwsze zadanie to odwrócenie tego przekazu: skierowanie do psychologa nie oznacza, że ból jest wymyślony.

Szkolenie łączy model biopsychospołeczny bólu z konkretnym warsztatem: psychoedukacją o mechanizmie sensytyzacji, pracą z lękiem przed ruchem i unikaniem, planowaniem aktywności według tempa, a nie według poziomu bólu, oraz elementami terapii akceptacji i zaangażowania, które w tym obszarze mają najlepszą dokumentację.

Osobno omawiamy zaburzenie objawowe z objawami somatycznymi wg ICD-11, współpracę z lekarzem prowadzącym oraz pułapkę nadmiernego różnicowania „psychiczne czy fizyczne", która utrwala cierpienie pacjenta.

Szkolenie o pracy psychologicznej z bólem przewlekłym i objawami somatycznymi (medycznie niewyjaśnionymi) dla psychologów pracujących z pacjentem somatycznym. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Najczęściej zadawane pytania

Ból przewlekły zawsze jest prawdziwym doznaniem, a czynniki psychologiczne wpływają na to, jak jest odczuwany, nasilany i jak zmienia codzienne życie. Model biopsychospołeczny pokazuje, że ból wynika z połączenia procesów biologicznych, emocji, myśli, zachowań i otoczenia. Stres, lęk, depresja czy zaburzenia snu mogą nasilać ból, a ból zwiększa napięcie i obniża nastrój. Pytanie „psychiczne czy fizyczne?” jest więc mylące, bo w bólu przewlekłym te poziomy zawsze się przenikają.

Sensytyzacja ośrodkowa to stan, w którym układ nerwowy staje się nadwrażliwy i wzmacnia sygnały bólowe, przez co ból pojawia się łatwiej, jest silniejszy i utrzymuje się dłużej niż wynikałoby to z uszkodzenia tkanek. Ból przestaje być wtedy prostym sygnałem uszkodzenia, a staje się bardziej „alarmem ustawionym zbyt czule”. Wyjaśnienie tego mechanizmu pacjentowi jest ważną częścią psychoedukacji, bo pomaga zrozumieć, że ból jest realny, a jednocześnie da się wpływać na jego nasilenie.

Psycholog pomaga osobie z bólem przewlekłym przede wszystkim w odzyskiwaniu aktywności i jakości życia, a nie w „usunięciu” bólu. Praca obejmuje psychoedukację o mechanizmach bólu, redukcję lęku przed ruchem i unikania, planowanie aktywności według tempa, pracę z katastrofizacją, poprawę snu oraz elementy terapii akceptacji i zaangażowania. Ważna jest współpraca z lekarzem i fizjoterapeutą. Skierowanie do psychologa nie oznacza, że ból jest wymyślony, i warto to wyraźnie powiedzieć pacjentowi.

Lęk przed ruchem to przekonanie, że aktywność uszkodzi ciało lub nasili ból, prowadzące do unikania ruchu. Krótkoterminowo daje ulgę, ale z czasem osłabia mięśnie, pogarsza kondycję i zwiększa niesprawność, co potwierdza obawy pacjenta. Powstaje błędne koło bólu, lęku, unikania i pogłębiania ograniczeń. W terapii pracuje się nad zrozumieniem tego mechanizmu, stopniowym powrotem do aktywności i sprawdzaniem, czy przewidywane skutki ruchu faktycznie się pojawiają, we współpracy z fizjoterapeutą.

Planowanie aktywności według tempa polega na wykonywaniu czynności w zaplanowanych porcjach i z przerwami, niezależnie od tego, czy ból danego dnia jest mniejszy czy większy. Pomaga wyjść z cyklu „zryw i załamanie”, w którym w lepszy dzień pacjent robi za dużo, a potem przez kilka dni odpoczywa z powodu nasilenia bólu. Najpierw ustala się bezpieczny poziom wyjściowy, a potem stopniowo go zwiększa. Ważny jest też plan na zaostrzenie, aby nie wracać do całkowitego unikania.

Zaburzenie z dystresem cielesnym w ICD-11 to rozpoznanie opisujące uporczywe, uciążliwe objawy cielesne połączone z nadmierną uwagą, lękiem i zachowaniami skupionymi wokół tych objawów, które znacząco utrudniają funkcjonowanie. Ważne jest to, że rozpoznanie nie wymaga wykazania braku przyczyny medycznej, bo liczy się nasilenie dystresu i jego wpływ na życie. Diagnoza wymaga starannej oceny i współpracy z lekarzem. W komunikacji z pacjentem warto unikać sugestii, że objawy są „wymyślone”.

Z takim pacjentem najlepiej zgodzić się, że jego ból jest prawdziwy, i wyjaśnić, że psycholog nie zastępuje leczenia medycznego, tylko pomaga żyć z bólem i zmniejszyć jego wpływ na codzienność. Przyczyną nieufności są często wcześniejsze doświadczenia usłyszenia, że „nic mu nie jest”. Pomaga walidacja cierpienia, ciekawość wobec tego, jak ból zmienił życie pacjenta, i wspólne ustalenie celów dotyczących funkcjonowania, a nie samego natężenia bólu. Psychoedukacja o mechanizmach bólu buduje zaufanie.

Pracy z bólem przewlekłym warto uczyć się z perspektywy modelu biopsychospołecznego i konkretnych interwencji. Szkolenie CWP „Ból przewlekły i objawy somatyczne w gabinecie psychologa” omawia psychoedukację o sensytyzacji, pracę z lękiem przed ruchem i unikaniem, planowanie aktywności według tempa, katastrofizację, elementy ACT i uważności, zaburzenie z dystresem cielesnym w ICD-11 oraz współpracę z lekarzem i fizjoterapeutą. Opisuje też specyficzne zespoły bólowe i trudne sytuacje kliniczne.

Czego się nauczysz

  • Wyjaśnisz pacjentowi mechanizm bólu przewlekłego w sposób, który nie brzmi jak podważanie objawów
  • Zaplanujesz stopniowe zwiększanie aktywności oparte na tempie, nie na natężeniu bólu
  • Rozpoznasz błędne koło lęku przed ruchem, unikania i pogłębiania niesprawności
  • Zastosujesz elementy ACT: pracę z wartościami i akceptacją doznań
  • Ustawisz współpracę z lekarzem prowadzącym i granice własnej roli

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy zdrowia i psycholodzy pracujący w placówkach medycznych
  • Psychoterapeuci przyjmujący pacjentów z dolegliwościami somatycznymi
  • Psycholodzy współpracujący z fizjoterapeutami i poradniami leczenia bólu

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Szkolenie nie służy różnicowaniu przyczyn medycznych bólu — to zadanie lekarza
  • Nie omawia farmakoterapii bólu poza informacją potrzebną do rozumienia sytuacji pacjenta
  • Nie jest szkoleniem certyfikującym z terapii ACT

Program szkolenia

63 lekcje w 16 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Rozumienie bólu

Moduł 2

Ruch, aktywność, sen

  • Lęk przed ruchem i błędne koło unikania16 min
  • Planowanie aktywności według tempa15 min
  • Plan na zaostrzenie15 min
  • Sen i rytm dobowy w bólu przewlekłym14 min
Moduł 3

Praca z myśleniem i akceptacją

  • Katastrofizacja bólu i praca poznawcza15 min
  • ACT: wartości, akceptacja i elastyczność psychologiczna16 min
  • Uważność i praca z doznaniem — praktyka14 min
Moduł 4

System, leki, powrót do życia

  • Współpraca z lekarzem i fizjoterapeutą16 min
  • Leki przeciwbólowe — co psycholog powinien zauważyć15 min
  • Praca, orzecznictwo i reakcje otoczenia15 min
  • Struktura programu i utrzymanie efektów14 min
Moduł 5

Specyficzne zespoły bólowe I — fibromialgia i przewlekły ból krzyża

  • Fibromialgia z perspektywy psychologicznej18 min
  • Przewlekły ból krzyża — czynniki psychospołeczne ryzyka (żółte flagi)18 min
  • Migrena przewlekła i ból głowy z nadużywania leków18 min
  • Ból mięśniowo-powięziowy i punkty spustowe18 min
Moduł 6

Specyficzne zespoły bólowe II — ból neuropatyczny i miednicowy

  • Ból neuropatyczny — mechanizm, charakterystyka, specyfika pracy18 min
  • Ból fantomowy po amputacji18 min
  • Przewlekły ból miednicy u kobiet i mężczyzn18 min
  • Dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego (TMJ) i bruksizm a napięcie psychiczne18 min
Moduł 7

Trauma i ból przewlekły

  • Niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa (ACE) a rozwój bólu przewlekłego18 min
  • Współwystępowanie PTSD i bólu przewlekłego18 min
  • Ból po wypadku komunikacyjnym lub urazie — specyfika procesu18 min
  • Dysocjacja a doznania cielesne w pracy z bólem18 min
Moduł 8

Terapie pogłębione w pracy z bólem przewlekłym

  • Protokół CBT dla bólu przewlekłego krok po kroku18 min
  • Terapia schematów w pracy z przewlekłym bólem18 min
  • Biofeedback i neurofeedback jako uzupełnienie terapii psychologicznej bólu18 min
  • Hipnoza kliniczna w pracy z bólem przewlekłym: zastosowania i granice18 min
Moduł 9

Farmakoterapia bólu i ryzyko uzależnień: perspektywa psychologa

  • Opioidy w leczeniu bólu przewlekłego i ryzyko uzależnienia: co psycholog powinien obserwować18 min
  • Benzodiazepiny w kontekście bólu przewlekłego i lęku18 min
  • Proces odstawiania leków przeciwbólowych: rola wsparcia psychologicznego18 min
  • Rola psychologa w zespołowym monitorowaniu ryzyka nadużywania leków18 min
Moduł 10

Relacje, rodzina i otoczenie pacjenta z bólem przewlekłym

  • Wpływ przewlekłego bólu pacjenta na partnera i relację18 min
  • Solicitous behavior: jak nadopiekuńcze zachowania bliskich mogą wzmacniać zachowania bólowe18 min
  • Dziecko dorastające z rodzicem cierpiącym na przewlekły ból18 min
  • Praca z parą, gdy ból przewlekły jednego partnera zdominował życie obojga18 min
Moduł 11

Narzędzia diagnostyczne i pomiar w pracy z bólem przewlekłym

  • Kwestionariusze do oceny nasilenia i wpływu bólu18 min
  • Skale katastrofizacji bólu i ich zastosowanie kliniczne18 min
  • Dzienniczek bólu jako narzędzie terapeutyczne i diagnostyczne18 min
  • Ocena funkcjonalna — jak mierzyć postęp poza redukcją bólu18 min
Moduł 12

Ból przewlekły u szczególnych populacji

  • Ból przewlekły u dzieci i nastolatków18 min
  • Ból przewlekły u osób starszych18 min
  • Ból w ciąży i połogu18 min
  • Ból onkologiczny a ból przewlekły niezłośliwy18 min
Moduł 13

Trudne sytuacje kliniczne w pracy z bólem przewlekłym

  • Wtórne korzyści z choroby i roszczeniowość18 min
  • Podejrzenie symulacji lub przesady objawowej18 min
  • Wypalenie zawodowe terapeuty pracującego z przewlekłym cierpieniem18 min
  • Kiedy i jak skierować pacjenta dalej — granice kompetencji18 min
Moduł 14

Interdyscyplinarny model opieki nad pacjentem z bólem przewlekłym

  • Model kliniki leczenia bólu i miejsce psychologa w zespole interdyscyplinarnym18 min
  • Telepraktyka w terapii bólu przewlekłego — specyfika i ograniczenia18 min
  • Grupy wsparcia i terapia grupowa dla osób z bólem przewlekłym18 min
  • Budowanie sieci współpracy specjalistów w praktyce prywatnej psychologa pracującego z bólem18 min
Moduł 15

Kontekst zawodowy i systemowy pracy z bólem przewlekłym

  • Pogłębione zagadnienia orzecznictwa (ZUS, świadczenia rentowe) z perspektywy psychologa18 min
  • Powrót do pracy krok po kroku — planowanie i etapy18 min
  • Opinie psychologiczne dla instytucji ubezpieczeniowych i orzeczniczych — zasady i granice18 min
  • Dokumentowanie i raportowanie postępów terapii bólu przewlekłego18 min
Moduł 16

Etyka, granice i samoopieka w pracy z bólem przewlekłym

  • Granice kompetencji psychologa — czego nie diagnozujemy i nie leczymy18 min
  • Praca z pacjentem nieufnym wobec podejścia psychologicznego („to nie jest w mojej głowie”)18 min
  • Kulturowe i społeczne różnice w wyrażaniu i zgłaszaniu bólu18 min
  • Samoopieka i zapobieganie wypaleniu u terapeuty pracującego długoterminowo z cierpieniem przewlekłym18 min

Pytania o dostęp i certyfikat

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.

Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.

Powiązane szkolenia

Psychologia zdrowia i neuropsychologia

ADHD u dorosłych – diagnoza, różnicowanie i wsparcie psychologiczne

Warsztatowe szkolenie dla psychologa i psychoterapeuty: jak rozpoznawać ADHD u dorosłego klienta i towarzyszyć mu po diagnozie — od zmienionego z wiekiem obrazu klinicznego i maskowania, przez wywiad retrospektywny i różnicowanie z zaburzeniami nastroju, osobowości i PTSD, po życie po diagnozie, dostosowane CBT, współpracę z psychiatrą oraz tematy pogłębione: RSD, sen, uzależnienia i AuDHD.

25 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencieZobacz szkolenie

Przeczytaj także

W abonamencie

7 dni za darmo

Przetestuj 7 dni za darmo