Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Ból przewlekły i objawy somatyczne w gabinecie psychologa

Praca z pacjentem, któremu powiedziano, że nic mu nie jest — a który cierpi naprawdę.

Godziny dydaktyczne
13 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
90 lekcji
Ból przewlekły i objawy somatyczne w gabinecie psychologa

Pacjent z bólem przewlekłym trafia do psychologa najczęściej po serii badań bez rozstrzygnięcia, z poczuciem, że został odesłany, bo nikt nie potrafi mu pomóc. Pierwsze zadanie to odwrócenie tego przekazu: skierowanie do psychologa nie oznacza, że ból jest wymyślony.

Szkolenie łączy model biopsychospołeczny bólu z konkretnym warsztatem: psychoedukacją o mechanizmie sensytyzacji, pracą z lękiem przed ruchem i unikaniem, planowaniem aktywności według tempa, a nie według poziomu bólu, oraz elementami terapii akceptacji i zaangażowania, które w tym obszarze mają najlepszą dokumentację.

Osobno omawiamy zaburzenie z dystresem cielesnym wg ICD-11, współpracę z lekarzem prowadzącym oraz pułapkę nadmiernego różnicowania „psychiczne czy fizyczne", która utrwala cierpienie pacjenta.

Każdy moduł kończy quiz z omówieniem odpowiedzi, a dwa ostatnie moduły dotyczą objawów somatycznych poza bólem (czynnościowe objawy neurologiczne, jelito drażliwe, przewlekłe zmęczenie) oraz przypadków i arkuszy do pracy z pacjentem.

Szkolenie o pracy psychologicznej z bólem przewlekłym i objawami somatycznymi (medycznie niewyjaśnionymi) dla psychologów pracujących z pacjentem somatycznym. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Czego się nauczysz

  • Wyjaśnisz pacjentowi mechanizm bólu przewlekłego w sposób, który nie brzmi jak podważanie objawów
  • Zaplanujesz stopniowe zwiększanie aktywności oparte na tempie, nie na natężeniu bólu
  • Rozpoznasz błędne koło lęku przed ruchem, unikania i pogłębiania niesprawności
  • Zastosujesz elementy ACT: pracę z wartościami i akceptacją doznań
  • Ustawisz współpracę z lekarzem prowadzącym i granice własnej roli
  • Rozpoznasz czynniki ryzyka samobójczego typowe dla bólu przewlekłego i zapytasz o nie wprost, łącznie z dostępem do leków
  • Odróżnisz sytuacje, w których stopniowe zwiększanie aktywności pomaga, od tych, w których wymaga ostrożności, na przykład przy nasileniu objawów po wysiłku
  • Przeprowadzisz wywiad bólowy z gotowym arkuszem i omówisz z pacjentem mapę czynników podtrzymujących

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy zdrowia i psycholodzy pracujący w placówkach medycznych
  • Psychoterapeuci przyjmujący pacjentów z dolegliwościami somatycznymi
  • Psycholodzy współpracujący z fizjoterapeutami i poradniami leczenia bólu

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Szkolenie nie służy różnicowaniu przyczyn medycznych bólu — to zadanie lekarza
  • Nie omawia farmakoterapii bólu poza informacją potrzebną do rozumienia sytuacji pacjenta
  • Nie jest szkoleniem certyfikującym z terapii ACT

Program szkolenia

90 lekcji w 18 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Rozumienie bólu

Moduł 2

Ruch, aktywność, sen

  • Lęk przed ruchem i błędne koło unikania2 min
  • Planowanie aktywności według tempa2 min
  • Plan na zaostrzenie2 min
  • Sen i rytm dobowy w bólu przewlekłym2 min
  • Quiz: unikanie, porcje aktywności, zaostrzenie i sen16 min
Moduł 3

Praca z myśleniem i akceptacją

  • Katastrofizacja bólu i praca poznawcza2 min
  • ACT: wartości, akceptacja i elastyczność psychologiczna12 min
  • Uważność i praca z doznaniem — praktyka2 min
  • Quiz: katastrofizacja, ACT i uważność16 min
Moduł 4

System, leki, powrót do życia

  • Współpraca z lekarzem i fizjoterapeutą2 min
  • Leki przeciwbólowe — co psycholog powinien zauważyć2 min
  • Praca, orzecznictwo i reakcje otoczenia2 min
  • Struktura programu i utrzymanie efektów2 min
  • Quiz: współpraca, leki, orzecznictwo i struktura programu16 min
Moduł 5

Specyficzne zespoły bólowe I — fibromialgia i przewlekły ból krzyża

  • Fibromialgia z perspektywy psychologicznej2 min
  • Przewlekły ból krzyża — czynniki psychospołeczne ryzyka (żółte flagi)2 min
  • Migrena przewlekła i ból głowy z nadużywania leków2 min
  • Ból mięśniowo-powięziowy i punkty spustowe2 min
  • Quiz: fibromialgia, ból krzyża, migrena i ból mięśniowo-powięziowy16 min
Moduł 6

Specyficzne zespoły bólowe II — ból neuropatyczny i miednicowy

  • Ból neuropatyczny — mechanizm, charakterystyka, specyfika pracy2 min
  • Ból fantomowy po amputacji2 min
  • Przewlekły ból miednicy u kobiet i mężczyzn2 min
  • Dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego (TMJ) i bruksizm a napięcie psychiczne2 min
  • Quiz: ból neuropatyczny, fantomowy, miednicowy i stawu skroniowo-żuchwowego15 min
Moduł 7

Trauma i ból przewlekły

  • Niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa (ACE) a rozwój bólu przewlekłego2 min
  • Współwystępowanie PTSD i bólu przewlekłego2 min
  • Ból po wypadku komunikacyjnym lub urazie — specyfika procesu2 min
  • Dysocjacja a doznania cielesne w pracy z bólem12 min
  • Quiz: trauma, PTSD, uraz i dysocjacja w pracy z bólem15 min
Moduł 8

Terapie pogłębione w pracy z bólem przewlekłym

  • Protokół CBT dla bólu przewlekłego krok po kroku2 min
  • Terapia schematów w pracy z przewlekłym bólem2 min
  • Biofeedback i neurofeedback jako uzupełnienie terapii psychologicznej bólu2 min
  • Hipnoza kliniczna w pracy z bólem przewlekłym: zastosowania i granice2 min
  • Quiz: protokół CBT, schematy, biofeedback i hipnoza15 min
Moduł 9

Farmakoterapia bólu i ryzyko uzależnień: perspektywa psychologa

  • Opioidy w leczeniu bólu przewlekłego i ryzyko uzależnienia: co psycholog powinien obserwować2 min
  • Benzodiazepiny w kontekście bólu przewlekłego i lęku2 min
  • Proces odstawiania leków przeciwbólowych: rola wsparcia psychologicznego12 min
  • Rola psychologa w zespołowym monitorowaniu ryzyka nadużywania leków2 min
  • Quiz: opioidy, benzodiazepiny, odstawianie i monitorowanie15 min
Moduł 10

Relacje, rodzina i otoczenie pacjenta z bólem przewlekłym

  • Wpływ przewlekłego bólu pacjenta na partnera i relację2 min
  • Solicitous behavior: jak nadopiekuńcze zachowania bliskich mogą wzmacniać zachowania bólowe2 min
  • Dziecko dorastające z rodzicem cierpiącym na przewlekły ból2 min
  • Praca z parą, gdy ból przewlekły jednego partnera zdominował życie obojga2 min
  • Quiz: partner, nadopiekuńczość, dzieci i praca z parą16 min
Moduł 11

Narzędzia diagnostyczne i pomiar w pracy z bólem przewlekłym

  • Kwestionariusze do oceny nasilenia i wpływu bólu2 min
  • Skale katastrofizacji bólu i ich zastosowanie kliniczne2 min
  • Dzienniczek bólu jako narzędzie terapeutyczne i diagnostyczne2 min
  • Ocena funkcjonalna — jak mierzyć postęp poza redukcją bólu2 min
  • Quiz: kwestionariusze, katastrofizacja, dzienniczek i ocena funkcjonalna16 min
Moduł 12

Ból przewlekły u szczególnych populacji

  • Ból przewlekły u dzieci i nastolatków2 min
  • Ból przewlekły u osób starszych2 min
  • Ból w ciąży i połogu2 min
  • Ból onkologiczny a ból przewlekły niezłośliwy2 min
  • Quiz: dzieci, seniorzy, ciąża i połóg, ból onkologiczny16 min
Moduł 13

Trudne sytuacje kliniczne w pracy z bólem przewlekłym

  • Wtórne korzyści z choroby i roszczeniowość2 min
  • Podejrzenie symulacji lub przesady objawowej2 min
  • Wypalenie zawodowe terapeuty pracującego z przewlekłym cierpieniem2 min
  • Kiedy i jak skierować pacjenta dalej — granice kompetencji2 min
  • Ryzyko samobójcze u pacjenta z bólem przewlekłym16 min
  • Quiz: wtórne korzyści, podejrzenie symulacji, wypalenie, skierowanie i ryzyko samobójcze15 min
Moduł 14

Interdyscyplinarny model opieki nad pacjentem z bólem przewlekłym

  • Model kliniki leczenia bólu i miejsce psychologa w zespole interdyscyplinarnym12 min
  • Telepraktyka w terapii bólu przewlekłego — specyfika i ograniczenia2 min
  • Grupy wsparcia i terapia grupowa dla osób z bólem przewlekłym12 min
  • Budowanie sieci współpracy specjalistów w praktyce prywatnej psychologa pracującego z bólem2 min
  • Quiz: zespół interdyscyplinarny, telepraktyka, grupy i sieć współpracy15 min
Moduł 15

Kontekst zawodowy i systemowy pracy z bólem przewlekłym

  • Pogłębione zagadnienia orzecznictwa (ZUS, świadczenia rentowe) z perspektywy psychologa2 min
  • Powrót do pracy krok po kroku — planowanie i etapy2 min
  • Opinie psychologiczne dla instytucji ubezpieczeniowych i orzeczniczych — zasady i granice2 min
  • Dokumentowanie i raportowanie postępów terapii bólu przewlekłego2 min
  • Quiz: orzecznictwo, powrót do pracy, opinie i dokumentacja15 min
Moduł 16

Etyka, granice i samoopieka w pracy z bólem przewlekłym

  • Granice kompetencji psychologa — czego nie diagnozujemy i nie leczymy2 min
  • Praca z pacjentem nieufnym wobec podejścia psychologicznego („to nie jest w mojej głowie”)12 min
  • Kulturowe i społeczne różnice w wyrażaniu i zgłaszaniu bólu2 min
  • Samoopieka i zapobieganie wypaleniu u terapeuty pracującego długoterminowo z cierpieniem przewlekłym2 min
  • Quiz: granice kompetencji, nieufny pacjent, kultura i samoopieka16 min
Moduł 17

Objawy somatyczne poza bólem

  • Czynnościowe objawy neurologiczne i napady dysocjacyjne15 min
  • Zespół jelita drażliwego i czynnościowe dolegliwości trawienne14 min
  • Przewlekłe zmęczenie: kiedy stopniowanie aktywności może szkodzić15 min
  • Quiz: objawy czynnościowe, jelito drażliwe i przewlekłe zmęczenie15 min
Moduł 18

Praktyka: przypadki i arkusze do gabinetu

  • Przypadek: fibromialgia i wygórowane standardy14 min
  • Przypadek: ból krzyża i postępowanie o świadczenie13 min
  • Przypadek: nastolatka z bólem brzucha i absencją szkolną14 min
  • Arkusz: wywiad bólowy i mapa czynników podtrzymujących14 min
  • Arkusze: eksperyment, porcje aktywności, plan na zaostrzenie, notatka do lekarza14 min
  • Quiz: przypadki i arkusze w praktyce15 min

Najczęściej zadawane pytania

Ból przewlekły zawsze jest prawdziwym doznaniem, a czynniki psychologiczne wpływają na to, jak jest odczuwany, nasilany i jak zmienia codzienne życie. Model biopsychospołeczny pokazuje, że ból wynika z połączenia procesów biologicznych, emocji, myśli, zachowań i otoczenia. Stres, lęk, depresja czy zaburzenia snu mogą nasilać ból, a ból zwiększa napięcie i obniża nastrój. Pytanie „psychiczne czy fizyczne?” jest więc mylące, bo w bólu przewlekłym te poziomy zawsze się przenikają.

Sensytyzacja ośrodkowa to stan, w którym układ nerwowy staje się nadwrażliwy i wzmacnia sygnały bólowe, przez co ból pojawia się łatwiej, jest silniejszy i utrzymuje się dłużej niż wynikałoby to z uszkodzenia tkanek. Ból przestaje być wtedy prostym sygnałem uszkodzenia, a staje się bardziej „alarmem ustawionym zbyt czule”. Wyjaśnienie tego mechanizmu pacjentowi jest ważną częścią psychoedukacji, bo pomaga zrozumieć, że ból jest realny, a jednocześnie da się wpływać na jego nasilenie.

Psycholog pomaga osobie z bólem przewlekłym przede wszystkim w odzyskiwaniu aktywności i jakości życia, a nie w „usunięciu” bólu. Praca obejmuje psychoedukację o mechanizmach bólu, redukcję lęku przed ruchem i unikania, planowanie aktywności według tempa, pracę z katastrofizacją, poprawę snu oraz elementy terapii akceptacji i zaangażowania. Ważna jest współpraca z lekarzem i fizjoterapeutą. Skierowanie do psychologa nie oznacza, że ból jest wymyślony, i warto to wyraźnie powiedzieć pacjentowi.

Lęk przed ruchem to przekonanie, że aktywność uszkodzi ciało lub nasili ból, prowadzące do unikania ruchu. Krótkoterminowo daje ulgę, ale z czasem osłabia mięśnie, pogarsza kondycję i zwiększa niesprawność, co potwierdza obawy pacjenta. Powstaje błędne koło bólu, lęku, unikania i pogłębiania ograniczeń. W terapii pracuje się nad zrozumieniem tego mechanizmu, stopniowym powrotem do aktywności i sprawdzaniem, czy przewidywane skutki ruchu faktycznie się pojawiają, we współpracy z fizjoterapeutą.

Planowanie aktywności według tempa polega na wykonywaniu czynności w zaplanowanych porcjach i z przerwami, niezależnie od tego, czy ból danego dnia jest mniejszy czy większy. Pomaga wyjść z cyklu „zryw i załamanie”, w którym w lepszy dzień pacjent robi za dużo, a potem przez kilka dni odpoczywa z powodu nasilenia bólu. Najpierw ustala się bezpieczny poziom wyjściowy, a potem stopniowo go zwiększa. Ważny jest też plan na zaostrzenie, aby nie wracać do całkowitego unikania.

Zaburzenie z dystresem cielesnym w ICD-11 to rozpoznanie opisujące uporczywe, uciążliwe objawy cielesne połączone z nadmierną uwagą, lękiem i zachowaniami skupionymi wokół tych objawów, które znacząco utrudniają funkcjonowanie. Ważne jest to, że rozpoznanie nie wymaga wykazania braku przyczyny medycznej, bo liczy się nasilenie dystresu i jego wpływ na życie. Diagnoza wymaga starannej oceny i współpracy z lekarzem. W komunikacji z pacjentem warto unikać sugestii, że objawy są „wymyślone”.

Z takim pacjentem najlepiej zgodzić się, że jego ból jest prawdziwy, i wyjaśnić, że psycholog nie zastępuje leczenia medycznego, tylko pomaga żyć z bólem i zmniejszyć jego wpływ na codzienność. Przyczyną nieufności są często wcześniejsze doświadczenia usłyszenia, że „nic mu nie jest”. Pomaga walidacja cierpienia, ciekawość wobec tego, jak ból zmienił życie pacjenta, i wspólne ustalenie celów dotyczących funkcjonowania, a nie samego natężenia bólu. Psychoedukacja o mechanizmach bólu buduje zaufanie.

Pracy z bólem przewlekłym warto uczyć się z perspektywy modelu biopsychospołecznego i konkretnych interwencji. Szkolenie CWP „Ból przewlekły i objawy somatyczne w gabinecie psychologa” omawia psychoedukację o sensytyzacji, pracę z lękiem przed ruchem i unikaniem, planowanie aktywności według tempa, katastrofizację, elementy ACT i uważności, zaburzenie z dystresem cielesnym w ICD-11 oraz współpracę z lekarzem i fizjoterapeutą. Opisuje też specyficzne zespoły bólowe i trudne sytuacje kliniczne.

W dużej części tak. Przy czynnościowych objawach neurologicznych i zespole jelita drażliwego sprawdzają się te same zasady: potwierdzenie realności objawu, zrozumiałe wyjaśnienie mechanizmu, praca z uwagą, unikaniem i reakcją otoczenia, zawsze we współpracy z lekarzem, który stawia rozpoznanie. Wyjątkiem jest przewlekłe zmęczenie z nasileniem objawów po wysiłku: tam plan stałego zwiększania aktywności wymaga oceny lekarskiej i innego podejścia, opartego na zarządzaniu energią. Szkolenie omawia te różnice w osobnym module.

Ból przewlekły zwiększa ryzyko myśli i zachowań samobójczych, a sygnały łatwo przeoczyć, bo rozmowa krąży wokół ciała i leków. Warto zwracać uwagę nie tyle na natężenie bólu, ile na beznadzieję, poczucie bycia ciężarem, bezsenność, izolację i okresy przejściowe, takie jak odmowa świadczenia czy informacja o braku dalszych możliwości leczenia. Myśli rezygnacyjne pacjentów z bólem wymagają dopytania wprost, a rutynowa ocena obejmuje pytanie o leki przechowywane w domu.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Menopauza i perimenopauza w gabinecie psychologa: jak wspierać klientkęNowość

Psychologia zdrowia i neuropsychologia

Menopauza i perimenopauza w gabinecie psychologa: jak wspierać klientkę

Szkolenie online dla psychologów i psychoterapeutów o depresji, lęku, śnie, pamięci i tożsamości klientek w perimenopauzie i menopauzie oraz o tym, kiedy odesłać je do lekarza.

15 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie
Hormony, stres i emocje: neuroendokrynologia dla psychologa i psychoterapeutyNowość

Psychologia zdrowia i neuropsychologia

Hormony, stres i emocje: neuroendokrynologia dla psychologa i psychoterapeuty

Szkolenie online dla psychologów i psychoterapeutów o tym, jak hormony, kortyzol i neuroprzekaźniki łączą się z nastrojem, lękiem i snem, kiedy objawy psychiczne mogą mieć podłoże somatyczne i jak rozmawiać z klientką oraz z lekarzem w granicach swoich kompetencji.

15 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także