Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

ADHD u dorosłych – diagnoza, różnicowanie i wsparcie psychologiczne

Warsztatowe szkolenie dla psychologa i psychoterapeuty: jak rozpoznawać ADHD u dorosłego klienta i towarzyszyć mu po diagnozie — od zmienionego z wiekiem obrazu klinicznego i maskowania, przez wywiad retrospektywny i różnicowanie z zaburzeniami nastroju, osobowości i PTSD, po życie po diagnozie, dostosowane CBT, współpracę z psychiatrą oraz tematy pogłębione: RSD, sen, uzależnienia i AuDHD.

Godziny dydaktyczne
17 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
76 lekcji
ADHD u dorosłych – diagnoza, różnicowanie i wsparcie psychologiczne

Dorosły z ADHD rzadko wygląda jak podręcznikowe nadruchliwe dziecko, które wyrosło. Siada naprzeciwko Ciebie jako osoba pozornie poukładana, która latami maskowała objawy ogromnym kosztem, albo jako klient leczony bez skutku na „lekooporną” depresję, lęk czy wypalenie. To szkolenie jest w całości poświęcone temu klientowi — dorosłemu, u którego ADHD zeszło pod powierzchnię, zmieniło twarz z wiekiem i splata się ze współwystępującymi zaburzeniami. Kurs uczy, jak trafnie je rozpoznać i jak towarzyszyć w tym, co przychodzi po diagnozie.

Kurs prowadzi Cię przez pięć obszarów. Najpierw budujemy obraz kliniczny ADHD dorosłych: czym różni się od dziecięcego, jak działają maskowanie i kompensacja, dlaczego kobiety trafiają do diagnozy dekady później, jak ADHD splata się z lękiem, depresją i uzależnieniami oraz jaki jest realny koszt niezdiagnozowanego zaburzenia w pracy, finansach i relacjach. Drugi obszar to diagnostyka różnicowa: rzetelny wywiad retrospektywny, miejsce i ograniczenia narzędzi przesiewowych, różnicowanie z zaburzeniami nastroju, osobowości i PTSD, interpretacja testów neuropsychologicznych oraz integracja danych i formułowanie opinii. Trzeci obszar to życie po diagnozie: żałoba po „utraconych latach”, praca nad funkcjami wykonawczymi, ADHD w związku i rodzicielstwie oraz budowanie nowej tożsamości. Czwarty to leczenie i wsparcie: współpraca z psychiatrą, CBT dostosowane do ADHD, przygotowanie klienta do ujawnienia diagnozy w pracy, prowadzenie grupy wsparcia i praca z parą. Ostatni obszar to tematy pogłębione: dysforia wrażliwa na odrzucenie, sen, uzależnienia i zachowania kompulsywne, współwystępowanie ze spektrum autyzmu (AuDHD) oraz zakończenie procesu i podtrzymanie zmiany.

Każdy z 25 modułów kończy się praktycznym ćwiczeniem dla psychologa — szkieletem wywiadu, checklistą, przykładowym dialogiem, arkuszem lub kartą pracy — do przećwiczenia lub adaptacji we własnej praktyce. Do kursu dołączonych jest pięć gotowych do pobrania załączników (karty pracy i checklisty), które możesz wykorzystać w gabinecie. Treść jest warsztatowa i osadzona w przykładach z pracy klinicznej, nie w ogólnikach.

Szkolenie ma charakter edukacyjny i poszerza warsztat pracy. Nie zastępuje superwizji, diagnozy medycznej ani szkolenia certyfikującego w żadnej modalności; decyzje farmakologiczne należą do psychiatry, a diagnostyka spektrum autyzmu u dorosłych do przygotowanego w tym zakresie specjalisty. Dostępne online, z imiennym certyfikatem ukończenia i liczbą godzin dydaktycznych.

Czego się nauczysz

  • Rozpoznasz ADHD u dorosłego mimo zmienionego z wiekiem obrazu, maskowania i kompensacji — także u kobiet diagnozowanych dekady później
  • Poprowadzisz rzetelny wywiad retrospektywny i odróżnisz przewlekłe, neurorozwojowe ADHD od trudności nabytych w dorosłości
  • Przeprowadzisz diagnostykę różnicową z zaburzeniami nastroju, osobowości i PTSD oraz trafnie ocenisz współwystępowanie i jego sekwencję
  • Zintegrujesz dane z wywiadu, przesiewu i badania neuropsychologicznego, wiedząc, czego narzędzia nie potrafią, i sformułujesz opinię diagnostyczną
  • Poprowadzisz klienta przez żałobę po „utraconych latach”, reinterpretację autobiografii i budowanie sprawczej, wielowymiarowej tożsamości
  • Zaprojektujesz z klientem systemy wspierające funkcje wykonawcze — czas, organizację i finanse — obchodzące deficyt zamiast wymagać silnej woli
  • Dostosujesz CBT do ADHD, będziesz współpracować z psychiatrą przy farmakoterapii i przygotujesz klienta do ujawnienia diagnozy oraz dostosowań w pracy
  • Rozpoznasz i zaadresujesz tematy pogłębione: dysforię wrażliwą na odrzucenie, zaburzenia snu, uzależnienia i zachowania kompulsywne oraz współwystępowanie ze spektrum autyzmu (AuDHD)

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy i psychoterapeuci pracujący z osobami dorosłymi, do których trafiają klienci z (rozpoznanym lub podejrzewanym) ADHD
  • Diagności i neuropsycholodzy prowadzący ocenę dorosłych, którzy chcą pogłębić różnicowanie ADHD z zaburzeniami nastroju, osobowości i PTSD
  • Psycholodzy zdrowia, interwenci kryzysowi i specjaliści pracujący z dorosłymi w kryzysie, wypaleniu i z trudnościami w pracy oraz relacjach
  • Studenci ostatnich lat psychologii i osoby w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego, poszerzający warsztat o pracę z dorosłym ADHD

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Kurs nie jest szkoleniem medycznym ani nie uczy prowadzenia farmakoterapii — decyzje o lekach i dawkach należą do psychiatry, do którego uczysz kierować
  • Nie jest szkoleniem certyfikującym w żadnej modalności psychoterapeutycznej ani nie nadaje uprawnień do samodzielnego prowadzenia terapii
  • Nie nadaje uprawnień do samodzielnej diagnostyki spektrum autyzmu u dorosłych — uczy czujności i współpracy ze specjalistą, nie zastępuje jego przygotowania
  • Nie zastępuje superwizji przypadków własnych — przeciwnie, zakłada, że trudniejsze sytuacje omawiasz z superwizorem

Program szkolenia

76 lekcji w 26 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Czym różni się ADHD dorosłego od dziecięcego

Moduł 2

Maskowanie i kompensacja

  • Czym jest maskowanie w ADHD dorosłych4 min
  • Mechanizmy kompensacji i ich cena4 min
  • Kiedy maska pęka — dekompensacja14 min
Moduł 3

Kobiety z ADHD diagnozowane po 30–40

  • Dlaczego kobiety trafiają później niż mężczyźni4 min
  • Obraz ADHD u kobiet — typ nieuważny, internalizacja, hormony4 min
  • Koszt późnej diagnozy u kobiet14 min
Moduł 4

Współwystępowanie z lękiem, depresją i uzależnieniami

  • Dlaczego ADHD rzadko przychodzi samo4 min
  • Pierwotne czy wtórne — rozplątywanie sekwencji14 min
  • Autoleczenie i uzależnienia jako maska ADHD14 min
Moduł 5

Realny koszt niezdiagnozowanego ADHD w dorosłym życiu

  • ADHD w pracy i karierze4 min
  • ADHD i finanse4 min
  • ADHD w relacjach i realny bilans kosztu14 min
Moduł 6

Wywiad retrospektywny

  • Po co i jak — zasady wywiadu retrospektywnego14 min
  • Techniki odtwarzania — kotwice pamięciowe i źródła zewnętrzne4 min
  • Pułapki wywiadu retrospektywnego14 min
Moduł 7

Narzędzia przesiewowe dla dorosłych

  • Przesiew a diagnoza — miejsce narzędzi w procesie4 min
  • ASRS i CAARS — koncepcja i zastosowanie4 min
  • Ograniczenia narzędzi przesiewowych13 min
Moduł 8

Różnicowanie z zaburzeniami nastroju, osobowości i PTSD

  • ADHD a zaburzenia nastroju — depresja i dwubiegunowość14 min
  • ADHD a zaburzenia osobowości — pułapka „borderline”4 min
  • ADHD a PTSD i złożona trauma14 min
Moduł 9

Testy neuropsychologiczne funkcji wykonawczych

  • Co testy neuropsychologiczne mierzą, a czego nie14 min
  • Domeny funkcji wykonawczych i typowe podejścia14 min
  • Interpretacja w kontekście klinicznym14 min
Moduł 10

Integracja danych i formułowanie opinii diagnostycznej

  • Od danych do wniosku — proces integracji13 min
  • Struktura pisemnej opinii diagnostycznej4 min
  • Przekazanie diagnozy klientowi (rozmowa zwrotna)14 min
Moduł 11

Żałoba po „utraconych latach”

  • Fenomen żałoby po utraconych latach14 min
  • Reinterpretacja autobiografii po diagnozie14 min
  • Prowadzenie żałoby diagnostycznej14 min
Moduł 12

Praca nad funkcjami wykonawczymi w dorosłym życiu

  • Zasady projektowania systemów pod ADHD4 min
  • Zarządzanie czasem i ślepota czasowa14 min
  • Organizacja, finanse i zadania administracyjne14 min
Moduł 13

ADHD w związku

  • Dynamika „rodzic–dziecko” w związku z ADHD4 min
  • Powtarzalne konflikty i komunikacja14 min
  • Podział obowiązków dopasowany do możliwości14 min
Moduł 14

Rodzicielstwo z ADHD

  • Wyzwania rodzica z ADHD14 min
  • ADHD u rodzica i dziecka — dynamika międzypokoleniowa4 min
  • Wsparcie rodzica z ADHD w praktyce14 min
Moduł 15

Tożsamość po późnej diagnozie

  • Diagnoza jako zdarzenie tożsamościowe14 min
  • Pułapki tożsamościowe po diagnozie4 min
  • Integracja — dojrzała tożsamość z ADHD14 min
Moduł 16

Współpraca z psychiatrą przy farmakoterapii

  • Rola psychologa w procesie farmakoterapii4 min
  • Co psycholog powinien wiedzieć o farmakoterapii ADHD4 min
  • Współpraca interdyscyplinarna w praktyce14 min
Moduł 17

CBT dostosowane do ADHD dorosłych

  • Dlaczego standardowe CBT wymaga modyfikacji przy ADHD14 min
  • Modyfikacje strukturalne i techniczne sesji14 min
  • Praca z myślami i przekonaniami specyficznymi dla ADHD14 min
Moduł 18

Ujawnianie diagnozy w pracy i dostosowania

  • Ujawniać czy nie — decyzja i jej konsekwencje4 min
  • Dostosowania w miejscu pracy — co realnie pomaga14 min
  • Przygotowanie klienta do rozmowy ujawniającej14 min
Moduł 19

Prowadzenie grupy wsparcia dla dorosłych z ADHD

  • Po co grupa i jak ją zaprojektować pod ADHD4 min
  • Prowadzenie sesji grupowej — dynamika i techniki14 min
  • Typowe trudności i etyka grupy14 min
Moduł 20

Praca z parą, gdy jeden partner ma ADHD

  • Specyfika terapii pary z ADHD14 min
  • Kluczowe obszary pracy z parą4 min
  • Techniki i pułapki terapeuty par14 min
Moduł 21

Dysforia wrażliwa na odrzucenie (RSD)

  • Czym jest RSD — fenomenologia4 min
  • RSD w życiu klienta — praca, relacje, samoocena4 min
  • Praca terapeutyczna z RSD14 min
Moduł 22

ADHD a sen

  • Dlaczego ADHD i sen są tak splecione4 min
  • Opóźniona faza snu i bezsenność w ADHD4 min
  • Higiena snu specyficzna dla ADHD14 min
Moduł 23

ADHD a uzależnienia i zachowania kompulsywne

  • Mechanizm poszukiwania stymulacji i deficyt nagrody4 min
  • Zachowania kompulsywne — obszary i obraz4 min
  • Praca terapeutyczna z zachowaniami kompulsywnymi w ADHD14 min
Moduł 24

Współwystępowanie ADHD i spektrum autyzmu (AuDHD)

  • AuDHD — czym jest współwystępowanie i dlaczego było przeoczane4 min
  • Obraz kliniczny AuDHD — napięcia i sprzeczności między profilami4 min
  • Diagnostyka różnicowa i wsparcie w AuDHD14 min
Moduł 25

Zakończenie procesu terapeutycznego

  • Specyfika zakończenia w pracy z dorosłym z ADHD4 min
  • Budowanie systemów podtrzymujących zmianę4 min
  • Nawroty, sesje przypominające i domknięcie14 min
Moduł 26

Studia przypadków

  • Studium przypadku: Melania, 36 lat, ADHD rozpoznane po diagnozie syna23 min

Materiały do pobrania

Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna: pliki otwierają się przy lekcji, w planie Specjalista.

  • Załącznik A — Szablon ustrukturyzowanego wywiadu retrospektywnegoPDF
  • Załącznik B — Checklista różnicowania ADHD z innymi zaburzeniamiPDF
  • Załącznik C — Karta pracy nad funkcjami wykonawczymi (dla klienta)PDF
  • Załącznik D — Arkusz przygotowania do rozmowy o ujawnieniu diagnozy w pracyPDF
  • Załącznik E — Checklista sygnałów RSD i karta „gdy przychodzi fala”PDF

Najczęściej zadawane pytania

U dorosłych ADHD objawia się najczęściej trudnościami z organizacją, zarządzaniem czasem, kończeniem zadań, prokrastynacją, zapominaniem i regulacją emocji. Nadruchliwość widoczna u dzieci często przechodzi w wewnętrzny niepokój, trudność z odpoczynkiem i potrzebę ciągłej stymulacji. Impulsywność może dotyczyć decyzji finansowych, wypowiedzi czy relacji. Wiele osób przez lata kompensuje trudności dużym wysiłkiem, co prowadzi do zmęczenia, obniżonej samooceny i poczucia, że „coś jest ze mną nie tak”.

ADHD u kobiet bywa diagnozowane późno, bo częściej dominuje u nich obraz z przewagą trudności z uwagą, a nie widoczną nadruchliwością. Dziewczęta często intensywnie maskują trudności, starając się sprostać oczekiwaniom, a ich objawy bywają przypisywane lękowi, depresji czy cechom charakteru. Przełomem bywa moment, gdy rośnie liczba obowiązków, na przykład po urodzeniu dziecka. Częstym powodem zgłoszenia jest też diagnoza ADHD u własnego dziecka.

Diagnoza ADHD u dorosłego opiera się na szczegółowym wywiadzie klinicznym, w tym retrospektywnym, który pozwala ustalić, czy objawy były obecne już w dzieciństwie. Pomocne są informacje od bliskich, dokumenty szkolne, np. świadectwa z opiniami, oraz przesiewowe kwestionariusze samooceny, które nie są jednak diagnozą. Konieczne jest różnicowanie z innymi zaburzeniami, które mogą dawać podobne objawy. Rozpoznanie stawia lekarz psychiatra lub zespół diagnostyczny na podstawie całości danych.

ADHD od depresji, zaburzeń osobowości i PTSD odróżnia się przede wszystkim przebiegiem: objawy ADHD są obecne od dzieciństwa i mają charakter stały, a w depresji pojawiają się epizodycznie wraz z obniżonym nastrojem. W zaburzeniu osobowości borderline impulsywność i chwiejność emocji wiążą się silniej z relacjami i obrazem siebie. W PTSD trudności z koncentracją wynikają z nadmiernej czujności i intruzji. Zaburzenia te często współwystępują, co wymaga starannej diagnozy.

Żałoba po utraconych latach to częsta reakcja dorosłych po późnej diagnozie ADHD, obejmująca smutek, złość i żal za szansami, które mogły zostać zaprzepaszczone. Osoba na nowo interpretuje swoją historię: szkolne porażki, zmiany pracy, konflikty w związkach. Równolegle pojawia się często ulga, że trudności mają wyjaśnienie i nie wynikały z lenistwa. Psycholog może pomóc przeżyć tę żałobę i zbudować bardziej współczujący obraz siebie.

Terapia poznawczo-behawioralna dla dorosłych z ADHD jest modyfikowana tak, by uwzględniać trudności z funkcjami wykonawczymi. Skupia się na budowaniu zewnętrznych systemów organizacji, planowaniu, zarządzaniu czasem, radzeniu sobie z prokrastynacją i regulacji emocji, a także na pracy z negatywnymi przekonaniami o sobie. Sesje są bardziej ustrukturyzowane, z krótszymi zadaniami i przypomnieniami. CBT często uzupełnia farmakoterapię, a nie ją zastępuje.

Dysforia wrażliwa na odrzucenie, określana skrótem RSD, to opisywana u wielu osób z ADHD bardzo silna, bolesna reakcja emocjonalna na odrzucenie, krytykę lub poczucie porażki. Może prowadzić do wycofania, unikania ryzyka, perfekcjonizmu albo gwałtownych reakcji w relacjach. RSD nie jest odrębną diagnozą w klasyfikacjach, ale jest ważnym tematem klinicznym. W pracy z klientem pomaga psychoedukacja, rozpoznawanie wyzwalaczy i rozwijanie strategii regulacji emocji.

Psycholog może uczyć się pracy z dorosłymi z ADHD na materiale, który obejmuje zarówno rozpoznawanie, jak i wsparcie po diagnozie. Szkolenie CWP „ADHD u dorosłych – diagnoza, różnicowanie i wsparcie psychologiczne” omawia obraz ADHD w dorosłości, maskowanie, ADHD u kobiet, wywiad retrospektywny, różnicowanie, żałobę po utraconych latach, CBT dostosowane do ADHD, współpracę z psychiatrą, pracę z parą oraz tematy takie jak RSD, sen, uzależnienia i AuDHD.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Menopauza i perimenopauza w gabinecie psychologa: jak wspierać klientkęNowość

Psychologia zdrowia i neuropsychologia

Menopauza i perimenopauza w gabinecie psychologa: jak wspierać klientkę

Szkolenie online dla psychologów i psychoterapeutów o depresji, lęku, śnie, pamięci i tożsamości klientek w perimenopauzie i menopauzie oraz o tym, kiedy odesłać je do lekarza.

15 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie
Hormony, stres i emocje: neuroendokrynologia dla psychologa i psychoterapeutyNowość

Psychologia zdrowia i neuropsychologia

Hormony, stres i emocje: neuroendokrynologia dla psychologa i psychoterapeuty

Szkolenie online dla psychologów i psychoterapeutów o tym, jak hormony, kortyzol i neuroprzekaźniki łączą się z nastrojem, lękiem i snem, kiedy objawy psychiczne mogą mieć podłoże somatyczne i jak rozmawiać z klientką oraz z lekarzem w granicach swoich kompetencji.

15 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także