Przegląd trzydziestu kilku najważniejszych klasycznych badań i eksperymentów w historii psychologii — od Milgrama i Zimbardo, przez Piageta i Pawłowa, po H.M. i Genie — z kontekstem historycznym, metodą, wynikami, rzetelną krytyką metodologiczną i etyczną oraz znaczeniem każdego badania dla psychologii dzisiaj.
Ten kurs to podróż przez klasykę psychologii — badania i eksperymenty, które każdy student psychologii powinien znać nie dlatego, że pojawią się na egzaminie, ale dlatego, że ukształtowały sposób, w jaki ta dziedzina rozumie człowieka. Każdy moduł poświęcony jest jednemu badaniu: pierwsza lekcja wprowadza kontekst historyczny i pytanie badawcze, druga opisuje metodę i wyniki, trzecia omawia krytykę, kwestie etyczne i znaczenie badania dziś, w tym — tam gdzie to istotne — status jego replikacji.
Kurs obejmuje osiem bloków tematycznych, zgodnych z głównymi działami psychologii: psychologię społeczną (Milgram, Zimbardo, Asch, Sherif, Darley i Latané, Festinger, Rosenhan), psychologię rozwoju (Harlow, Ainsworth, Piaget, Bandura, Watson i Rayner), psychologię poznawczą i pamięć (Loftus, Miller, Sperling, Tversky i Kahneman, Godden i Baddeley), psychologię biologiczną (Phineas Gage, Sperry, Hubel i Wiesel, Olds i Milner), psychologię kliniczną i osobowości (Seligman, Rotter, Beck, Selye), percepcję i uczenie się (Gibson i Walk, Ebbinghaus, Pawłow, Skinner, Köhler), trudne studia przypadków na granicy etyki (H.M., Genie, Tolman) oraz blok zamykający, poświęcony m.in. stylom rodzicielskim Baumrind, efektowi czystej ekspozycji Zajonca i kryzysowi replikacyjnemu w psychologii.
Ostatni moduł kursu mierzy się wprost z pytaniem, które powinien zadać sobie każdy krytycznie myślący student: które z tych słynnych badań replikują się dziś w świetle najnowszej nauki, a które budzą poważne wątpliwości metodologiczne — i dlaczego znajomość tego rozróżnienia jest ważniejsza niż samo zapamiętanie nazwisk i dat.
Moduły dotyczące najbardziej wrażliwych tematów — w tym eksperymentów Milgrama i Zimbardo oraz historii H.M. i Genie — omówione są z pełnym szacunkiem dla uczestników tych badań i jasnym zaznaczeniem wątpliwości etycznych, które dziś budzą.
Student psychologii powinien znać przede wszystkim badania, które ukształtowały główne działy psychologii: społeczną, rozwojową, poznawczą, biologiczną i kliniczną. Należą do nich m.in. eksperyment Milgrama nad posłuszeństwem, badania Ascha nad konformizmem, efekt widza, dysonans poznawczy, badania nad przywiązaniem, zadania Piageta, eksperyment z lalką Bobo, warunkowanie klasyczne i instrumentalne oraz przypadki Phineasa Gage'a i H.M. Warto znać nie tylko wyniki, ale też metodę i krytykę każdego badania.
Eksperyment Milgrama badał, jak daleko ludzie są gotowi posunąć się w posłuszeństwie wobec autorytetu. Uczestnicy mieli w roli „nauczyciela” stosować coraz silniejsze, rzekome wstrząsy elektryczne wobec „ucznia”, który w rzeczywistości był współpracownikiem badacza i nie otrzymywał żadnych wstrząsów. Duża część uczestników kontynuowała mimo protestów „ucznia”, gdy eksperymentator nakazywał dalsze działanie. Badanie jest dziś szeroko krytykowane z powodów etycznych i metodologicznych.
Stanfordzki Eksperyment Więzienny jest krytykowany przede wszystkim za poważne problemy etyczne i metodologiczne. Uczestnicy doświadczyli silnego stresu, a badacz pełnił jednocześnie rolę naukowca i „dyrektora więzienia”, co utrudniało obiektywność. Późniejsze analizy wskazywały, że strażnicy mogli otrzymywać sugestie co do oczekiwanego zachowania, a to podważa wniosek o spontanicznym wpływie roli. Badanie jest dziś często omawiane jako przykład tego, jak nie należy prowadzić badań.
Efekt widza to zjawisko, w którym im więcej osób jest świadkami sytuacji wymagającej pomocy, tym mniejsza szansa, że ktokolwiek z nich zareaguje. Wyjaśnia się go rozproszeniem odpowiedzialności, czyli poczuciem, że pomóc może ktoś inny, oraz niejasnością sytuacji, w której ludzie obserwują reakcje innych. Efekt ten zbadano w klasycznych eksperymentach psychologii społecznej. Wiedza o nim ma praktyczne znaczenie, na przykład w edukacji dotyczącej udzielania pierwszej pomocy.
Eksperyment z lalką Bobo pokazał, że dzieci mogą uczyć się agresywnych zachowań przez obserwację dorosłych, bez bezpośredniego nagradzania. Dzieci, które widziały dorosłego bijącego lalkę, częściej naśladowały te zachowania w późniejszej zabawie. Badanie stało się podstawą teorii społecznego uczenia się, w której ważną rolę odgrywa modelowanie. Krytyka dotyczy m.in. sztucznych warunków i tego, że uderzanie lalki przeznaczonej do tego celu nie jest tym samym co agresja wobec człowieka.
Warunkowanie klasyczne polega na łączeniu bodźca obojętnego z bodźcem wywołującym reakcję, aż sam bodziec obojętny zacznie tę reakcję wywoływać, jak u psów Pawłowa reagujących śliną na dźwięk. Warunkowanie instrumentalne polega na uczeniu się przez konsekwencje zachowania: nagradzane zachowania pojawiają się częściej, a karane rzadziej. W klasycznym uczeniu się chodzi o reakcje automatyczne, a w instrumentalnym o zachowania dowolne.
Kryzys replikacyjny to odkrycie, że wielu znanych wyników psychologii nie udaje się powtórzyć w ponownych badaniach. Przyczynami są m.in. małe próby, elastyczność w analizie danych, publikowanie głównie wyników istotnych statystycznie i brak wcześniejszej rejestracji hipotez. Kryzys dotyczy też części badań uznawanych za klasyczne. W odpowiedzi psychologia rozwija otwartą naukę: prerejestrację, udostępnianie danych i duże, wieloośrodkowe replikacje.
Klasyczne badania najlepiej poznawać według stałego schematu: kontekst i pytanie badawcze, metoda i wyniki, a na końcu krytyka, etyka i znaczenie dzisiaj. Taki układ ma kurs CWP „Psychologia w praktyce – 30 klasycznych badań, które powinien znać student psychologii”, w którym każdemu badaniu poświęcony jest osobny moduł, a ostatni moduł omawia kryzys replikacyjny. Pozwala to nie tylko zapamiętać wyniki, ale też krytycznie ocenić ich wartość.
Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.
108 lekcji w 36 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.
Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna — pliki otwierają się przy lekcji, w planie Specjalista.
Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.
Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.
To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.
Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.
Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.
Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.
Materiały akademickie dla studenta
Kurs dla studenta psychologii porządkujący wiedzę o samoocenie i obrazie siebie — od klasycznych teorii (James, Rosenberg, Coopersmith) przez rozwój w ciągu całego życia, związek ze zdrowiem psychicznym, aż po narzędzia pomiaru, krytykę popularnych uproszczeń i praktyczne techniki interwencji terapeutycznej.
Materiały akademickie dla studenta
Kurs dla studenta I roku psychologii, prowadzący krok po kroku przez cały proces pisania pierwszej pracy zaliczeniowej — od wyboru tematu i formułowania tezy, przez konspekt, wstęp, budowanie argumentacji i zakończenie, po redakcję, odpowiedzialne korzystanie z AI, obronę pracy i praktyczne odpowiedzi na najczęstsze wątpliwości pierwszorocznych.
Materiały akademickie dla studenta
Kurs uzupełniający dla studenta I roku psychologii, uczący krok po kroku poprawnego cytowania źródeł i budowania bibliografii w stylu APA 7 — od cytatu w tekście, przez zapis książki, artykułu, strony internetowej i aktu prawnego, po formatowanie całej pracy zaliczeniowej i unikanie typowych błędów.
Tajemnica zawodowa dotyczy studenta psychologii wcześniej, niż się wydaje: na praktykach, w pracy dyplomowej i w rozmowach ze znajomymi. Wyjaśniamy, co obejmuje, gdzie ma granice i jak o tym mówić na egzaminie.
7 min czytaniaDzwonek i ślinienie się psa czy szczur naciskający dźwignię? Wyjaśniamy różnicę między warunkowaniem klasycznym a sprawczym, rozprawiamy się z pułapką „wzmocnienia negatywnego” i podpowiadamy, jak to zapamiętać na egzamin.
13 min czytaniaSześć umiejętności, bez których żadna wiedza teoretyczna się nie obroni: jak zaprojektować badanie, policzyć wyniki, przeczytać cudzy artykuł naukowy, napisać własną pracę i poprawnie ją zacytować w stylu APA.
W abonamencie
7 dni za darmo
