CWPCentrum Wiedzy Psychologicznej

Tajemnica zawodowa i jej granice

Kiedy wolno, a kiedy trzeba ją przełamać — i jak wyjaśnić to pacjentowi, zanim to nastąpi.

Godziny dydaktyczne
6,9 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
26 lekcji
Tajemnica zawodowa i jej granice

Tajemnica zawodowa nie jest wartością bezwzględną. Istnieją sytuacje, w których prawo zwalnia psychologa z jej zachowania, i takie, w których nakłada obowiązek działania.

Szkolenie porządkuje ten obszar: zakres tajemnicy, procedurę zwolnienia z niej w postępowaniu karnym i cywilnym, obowiązek zawiadomienia o określonych przestępstwach, procedurę Niebieskiej Karty oraz obowiązki wynikające z przepisów o ochronie małoletnich, w tym wdrożenie standardów ochrony małoletnich obowiązujące od 2024 roku.

Największa część zajęć dotyczy praktyki: jak sformułować informację o granicach poufności na pierwszej sesji, jak zachować się przy wezwaniu do sądu, jak rozmawiać z pacjentem, gdy trzeba tajemnicę przełamać, i jak dokumentować takie decyzje.

Szkolenie o tajemnicy zawodowej psychologa i jej granicach dla psychologów prowadzących praktykę. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Najczęściej zadawane pytania

Tajemnica zawodowa psychologa to obowiązek zachowania w poufności wszystkiego, czego dowiedział się w związku z wykonywaniem zawodu, a nie tylko treści rozmów z pacjentem. Obejmuje także sam fakt korzystania z pomocy, dane osobowe, wyniki badań i dokumentację. Wynika z przepisów o zawodzie psychologa oraz zasad etyki zawodowej. Nie jest jednak bezwzględna: prawo przewiduje sytuacje, w których psycholog może lub musi ją uchylić, dlatego pacjent powinien znać te granice od pierwszej sesji.

Psycholog może lub musi uchylić tajemnicę, gdy zachodzi bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta albo innych osób, gdy przepisy nakładają obowiązek zawiadomienia o określonych przestępstwach, przy podejrzeniu krzywdzenia dziecka oraz gdy zwolni go z niej sąd lub prokurator w trybie przewidzianym prawem. Nawet wtedy ujawnia się tylko informacje niezbędne. Przy ryzyku samobójczym ważne są pilny kontakt z pomocą, numer 112 w nagłym zagrożeniu oraz wskazanie pacjentowi numerów 116 123 i 800 70 2222.

O granicach poufności najlepiej poinformować pacjenta na pierwszej sesji, prostym językiem i zanim zacznie mówić o trudnych sprawach. Warto wyjaśnić, że rozmowy są poufne, a wyjątki dotyczą zagrożenia życia lub zdrowia, krzywdzenia dziecka, obowiązków ustawowych i decyzji sądu. Dobrze też powiedzieć, jak wygląda superwizja i w jakiej formie omawia się przypadki. U nastolatków trzeba jasno ustalić, co trafia do rodziców. Rozmowę warto odnotować w dokumentacji.

Psycholog wezwany na świadka ma obowiązek stawić się w sądzie, ale nie może ujawniać informacji objętych tajemnicą, dopóki nie zostanie z niej zwolniony w trybie przewidzianym przez przepisy procedury karnej lub cywilnej. Zgoda pacjenta nie zawsze wystarcza jako podstawa. Po otrzymaniu wezwania warto zapoznać się z jego treścią, poinformować sąd o obowiązującej tajemnicy i skonsultować się z prawnikiem. Zeznanie ogranicza się do zakresu, z którego zwolniono psychologa.

Rodzic jako przedstawiciel ustawowy ma prawo do informacji o stanie zdrowia i przebiegu pomocy, ale nie oznacza to przekazywania wszystkich treści rozmów z nastolatkiem. Dobrą praktyką jest ustalenie na początku z rodzicem i nastolatkiem, jakie informacje będą przekazywane, a jakie pozostaną poufne. Wyjątkiem jest zagrożenie życia i zdrowia, na przykład myśli samobójcze czy samookaleczenia, oraz krzywdzenie dziecka. Wtedy rodzic musi zostać poinformowany, a nastolatek może skorzystać z telefonu 116 111 lub 800 12 12 12.

Przy podejrzeniu krzywdzenia dziecka ochrona dziecka ma pierwszeństwo przed tajemnicą zawodową. W zależności od sytuacji psycholog może wszcząć procedurę Niebieskiej Karty, powiadomić sąd rodzinny, ośrodek pomocy społecznej lub organy ścigania, a przy bezpośrednim zagrożeniu dzwonić pod 112. Warto działać zgodnie ze standardami ochrony małoletnich obowiązującymi w placówce. Obserwacje dokumentuje się faktami, bez interpretacji. Dziecku można wskazać telefon 116 111 lub 800 12 12 12.

Omawianie przypadku na superwizji jest elementem dobrej praktyki i nie narusza tajemnicy, jeśli dane pacjenta są zanonimizowane, a superwizor sam jest zobowiązany do poufności. Pacjenta warto poinformować, że psycholog korzysta z superwizji. Należy ograniczać dane pozwalające na identyfikację, szczególnie w małych środowiskach. Ostrożności wymagają także publikacje, wykłady i studia przypadków: zwykle potrzebna jest zgoda pacjenta lub głęboka zmiana szczegółów, tak aby nikt nie mógł go rozpoznać.

Zasady tajemnicy zawodowej warto poznać w praktycznym ujęciu, na konkretnych sytuacjach z gabinetu, szkoły i placówki. Szkolenie CWP „Tajemnica zawodowa i jej granice” omawia zakres tajemnicy, sposób informowania pacjenta o granicach poufności, zwolnienie z tajemnicy w postępowaniu karnym i cywilnym, obowiązek zawiadomienia, procedurę Niebieskiej Karty, standardy ochrony małoletnich, postępowanie po wezwaniu do sądu oraz dokumentowanie trudnych decyzji. Jest dostępne także dla studentów psychologii.

Czego się nauczysz

  • Określisz zakres tajemnicy zawodowej i osoby nią objęte
  • Wyjaśnisz pacjentowi granice poufności w sposób zrozumiały i na czas
  • Rozpoznasz sytuacje obowiązku zawiadomienia i sytuacje uprawnienia do działania
  • Zachowasz się poprawnie po otrzymaniu wezwania sądu lub prośby o dokumentację
  • Wdrożysz standardy ochrony małoletnich w zakresie dotyczącym własnej praktyki

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy praktycy pracujący z dorosłymi i z małoletnimi
  • Psychoterapeuci prowadzący gabinet
  • Psycholodzy szkolni i pracownicy placówek
  • Kierownicy zespołów odpowiedzialni za procedury

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Szkolenie nie jest poradą prawną w indywidualnej sprawie
  • Nie zastępuje konsultacji z prawnikiem przy nietypowym wezwaniu procesowym
  • Nie omawia procedury karnej w zakresie szerszym niż dotyczący psychologa

Program szkolenia

26 lekcji w 7 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Zakres tajemnicy

Moduł 2

Kiedy prawo wymaga działania

  • Zwolnienie z tajemnicy w postępowaniu karnym i cywilnym14 min
  • Obowiązek zawiadomienia o przestępstwie14 min
  • Przemoc domowa i procedura Niebieskiej Karty14 min
  • Wezwanie do sądu — postępowanie krok po kroku14 min
Moduł 3

Małoletni pacjent

  • Standardy ochrony małoletnich w praktyce psychologa14 min
  • Nastolatek w gabinecie a wgląd rodzica14 min
  • Podejrzenie krzywdzenia dziecka — co robić14 min
Moduł 4

Decyzje trudne i ich dokumentowanie

  • Bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia14 min
  • Rozmowa z pacjentem o przełamaniu tajemnicy14 min
  • Dokumentowanie decyzji trudnych i przegląd po fakcie14 min
Moduł 5

Tajemnica w szczególnych kontekstach pracy

  • Opinia biegłego sądowego a tajemnica zawodowa18 min
  • Psycholog w szkole — tajemnica wobec dyrekcji, nauczycieli i rodziców18 min
  • Programy firmowe (EAP) i tajemnica wobec pracodawcy18 min
  • Publikacje naukowe, wykłady i studia przypadków18 min
Moduł 6

Tajemnica a szczególnie wrażliwe sytuacje

  • Uzależnienia i substancje nielegalne18 min
  • Status HIV i choroby przenoszone drogą płciową18 min
  • Ciąża i decyzje reprodukcyjne nieletnich18 min
  • Tajemnica po śmierci pacjenta i żądania rodziny18 min
Moduł 7

Odpowiedzialność, technologia i granice międzyinstytucjonalne

  • Odpowiedzialność karna i dyscyplinarna za naruszenie tajemnicy18 min
  • Żądania organów ścigania o dane elektroniczne18 min
  • Tajemnica w pracy międzyinstytucjonalnej — szkoła, poradnia, sąd18 min
  • Pacjent z zagranicy i różnice jurysdykcyjne w ochronie tajemnicy18 min

Pytania o dostęp i certyfikat

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.

Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.

Powiązane szkolenia

Przeczytaj także

W abonamencie

7 dni za darmo

Przetestuj 7 dni za darmo