Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ
Moje dziecko ma tiki: jak reagować w domu, w szkole i u lekarza

Lekcja demonstracyjna · bez logowania

Tiki u dziecka: dla kogo jest ten kurs i jak z niego korzystać

17 minModuł: Tik to nie zły nawyk ani robienie na złość

Kolacja, przy której wszyscy patrzą na jedno

Ośmioletni Ludwik od trzech tygodni mruga mocno oczami, a od kilku dni dołożył do tego krótkie chrząknięcie. Przy kolacji jego tata mówi: „Przestań, przecież umiesz”. Babcia dodaje, że to od telefonu. Ludwik czerwienieje, chrząka jeszcze dwa razy i odsuwa talerz. Jego mama, Bogna, wieczorem wpisuje w wyszukiwarkę „tiki u dziecka” i po godzinie czytania jest bardziej przestraszona niż przed nią: jedne strony piszą, że to minie samo, inne o poważnych chorobach, jeszcze inne sprzedają suplementy.

Jeśli rozpoznajesz w tym swój dom, ten kurs jest dla Ciebie. Tiki u dziecka to nagłe, szybkie, powtarzające się ruchy albo dźwięki, których dziecko nie wybiera. Mruganie, marszczenie nosa, kręcenie głową, wzruszanie ramieniem, chrząkanie, pociąganie nosem, pokasływanie, piski, a czasem powtarzanie słów. U wielu dzieci pojawiają się na kilka tygodni lub miesięcy i mijają. U części zostają na dłużej, zmieniają się i wracają falami. W obu przypadkach rodzic może zrobić bardzo dużo, żeby dziecko czuło się bezpiecznie, a tiki nie zabierały mu przyjaciół, nauki i zabawy.

Piszę jako psycholożka dziecięca, która od ponad dwudziestu lat rozmawia w poradni i w gabinecie z rodzicami dzieci z tikami i z zespołem Tourette'a. Pracuję ramię w ramię z neurologami i psychiatrami dziecięcymi. Najczęściej słyszę od rodziców trzy pytania: czy to moja wina, czy to coś groźnego i jak mam reagować, kiedy dziecko mruga przy mnie po raz setny. Na każde z nich znajdziesz w kursie konkretną odpowiedź.

Dla kogo jest ten kurs?

Dla rodziców i opiekunów dzieci i nastolatków w wieku od około 4 do 18 lat, którzy:

  • zauważyli u dziecka pierwsze tiki i nie wiedzą, czy iść z tym do lekarza,
  • czekają na wizytę u neurologa albo psychiatry i chcą się do niej przygotować,
  • usłyszeli rozpoznanie „przewlekłe tiki” albo „zespół Tourette'a” i chcą zrozumieć, co ono znaczy na co dzień,
  • mają dość komentarzy rodziny i obcych ludzi i szukają gotowych odpowiedzi,
  • chcą porozmawiać ze szkołą o dostosowaniach,
  • zastanawiają się nad terapią behawioralną tików albo nad lekami, które zaproponował lekarz,
  • mają nastolatka, który wstydzi się tików i zamyka się w pokoju.

Kurs przyda się też babci, która odbiera wnuka ze szkoły, rodzinie zastępczej i rodzicom po rozstaniu, którzy chcą w obu domach reagować tak samo.

Co znajdziesz w czternastu modułach

Zaczynamy od tego, czym jest tik i dlaczego dziecko nie robi go na złość. Potem przechodzimy przez pierwsze tygodnie: kiedy wystarczy obserwacja, a kiedy trzeba iść do lekarza od razu, do kogo się zapisać, jak wygląda to na NFZ i prywatnie, co zabrać na wizytę. Wyjaśniam, co oznaczają nazwy rozpoznań i jak tiki zmieniają się z wiekiem.

Najwięcej miejsca zajmuje codzienność. Jak reagować na tik w domu, kiedy nie upominać, nie liczyć i nie prosić „przestań”. Co nasila tiki, a co je łagodzi: zmęczenie, emocje, ekrany, sen. Jak rozmawiać z dzieckiem w różnym wieku, z rodzeństwem, dziadkami i ludźmi na placu zabaw. Jak przygotować rozmowę z wychowawczynią i jakie dostosowania w szkole mają sens.

Dalej omawiam leczenie: terapię behawioralną tików, którą często nazywa się skrótem CBIT, i to, jak wspierać dziecko w ćwiczeniach bez pilnowania go. Osobny moduł poświęcam lekom, ale znajdziesz w nim tylko pytania do lekarza i to, co warto obserwować, bo decyzja o leczeniu należy do lekarza. Są też moduły o tym, jak tiki łączą się z ADHD, lękiem, natręctwami i wybuchami złości, o nastolatkach i o Tobie, bo zmęczony rodzic też potrzebuje planu.

Do kursu dołączonych jest dziesięć kart do druku: od karty „czego nie mówić i co mówić” na lodówkę, przez dzienniczek tików i listę pytań do lekarza, po list do wychowawczyni i kartę, którą nastolatek wypełnia sam.

Jak korzystać z lekcji

Każdy moduł ma trzy lekcje. W jednej z nich jest dłuższa historia rodziny z komentarzem, a ostatnia kończy się ćwiczeniem dla Ciebie z przykładowymi odpowiedziami innego rodzica. Imiona i sytuacje są wymyślone, ale zbudowane z tego, co rodzice opowiadają w gabinecie.

Nie musisz czytać wszystkiego naraz. Jeśli dziecko ma pierwsze tiki, zacznij po kolei. Jeśli masz już rozpoznanie i największy kłopot jest w szkole, możesz od razu przejść do modułu dziewiątego, a potem wrócić do początku. Moduły o reagowaniu w domu i o rozmowach z dzieckiem przeczytaj razem z drugim rodzicem albo osobą, która często zajmuje się dzieckiem. Najwięcej daje to, że wszyscy dorośli reagują podobnie.

Gotowe zdania z lekcji traktuj jak propozycje. Na przykład zamiast „przestań mrugać” możesz powiedzieć: „Widzę, że oczy dziś dużo pracują. Chcesz chwilę poleżeć?”. Zmieniaj je tak, żeby brzmiały jak Ty. Dziecko szybko wyczuje, że mama mówi czyimiś słowami, więc lepiej powiedzieć coś prościej, ale swoimi.

Bogna: Ludwik, zauważyłam, że ostatnio dużo mrugasz. Nie musisz z tym nic robić. Powiesz mi kiedyś, czy to jakoś czujesz?

Ludwik: Czasem mnie oczy swędzą. Tata się złości.

Bogna: Tata się martwi, a jak się martwi, to mówi za szybko. Porozmawiam z nim.

Bogna nie zapytała „dlaczego to robisz”, nie kazała przestać i nie zamieniła rozmowy w przesłuchanie. Dowiedziała się czegoś, czego żaden artykuł by jej nie powiedział: przed mrugnięciem Ludwik czuje swędzenie. O tym uczuciu jest następna lekcja.

Czego ten kurs nie zastąpi

Kurs nie zastępuje porady lekarskiej, diagnozy ani konsultacji z psychologiem. Rozpoznanie tików stawia lekarz, a decyzję o leczeniu podejmuje razem z Wami. Nie znajdziesz tu nazw leków, dawek, diet ani suplementów „na tiki”, bo takich zaleceń nie da się odpowiedzialnie dać przez internet.

Po ukończeniu kursu otrzymasz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin. Kurs nie jest akredytowany i nie daje uprawnień ani kwalifikacji zawodowych. To kurs dla rodziców, który ma Ci pomóc w codziennym życiu z dzieckiem.

Jeśli dziecko mówi o śmierci albo o tym, że chce sobie zrobić krzywdę, przestaje jeść albo spać, nie czekaj na kolejną lekcję ani na termin wizyty. Skontaktuj się z lekarzem lub psychologiem, a w nagłej sytuacji dzwoń pod 112. Dziecko i nastolatek mogą zadzwonić pod 116 111, Ty jako dorosły martwiący się o dziecko pod 800 12 12 12. Jeśli to Ty jesteś w kryzysie, możesz dzwonić pod 116 123 albo 800 70 2222, oba numery działają całodobowo.

Pierwsze zadanie przed następną lekcją

Przez dwa dni nie rób nic z tikami dziecka, tylko zapisz sobie wieczorem trzy rzeczy: jak wyglądały tiki, w jakich sytuacjach było ich więcej i co Ty wtedy czułaś albo czułeś. Bez oceniania. Ta notatka przyda się w drugim module, gdy zaczniesz prowadzić dzienniczek tików.

W następnej lekcji wyjaśniam, skąd bierze się tik, czym jest uczucie przed tikiem i dlaczego dziecko może na chwilę tik powstrzymać, a mimo to nie robi go specjalnie. Po niej łatwiej przestać się złościć na dziecko i zacząć mu pomagać. Potem przejdziemy do mitów, które słyszy prawie każdy rodzic, i do pierwszej karty do druku z gotowymi zdaniami na lodówkę.

Dalsza część szkolenia

Pozostałe 41 lekcji w abonamencie

Całe szkolenie otwiera plan Rodzic, od 99 zł / mies. przy płatności rocznej. Certyfikat z liczbą godzin dydaktycznych wystawiamy po ukończeniu wszystkich lekcji.

Certyfikat potwierdza udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest certyfikatem psychoterapeuty żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Materiały mają charakter edukacyjny i nie zastępują superwizji ani leczenia.