Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ
WOPFU i IPET krok po kroku: wzory, przykłady i dostosowania dla pedagoga i nauczyciela

Lekcja demonstracyjna · bez logowania

Dla kogo jest ten kurs i czym są WOPFU i IPET

20 minModuł: Kto, kiedy i w jakim terminie pisze WOPFU i IPET

Pierwszy tydzień września, szkoła podstawowa pod Zamościem. Piotr uczy historii, a od tego roku jest też wychowawcą klasy piątej. Sekretarka podaje mu teczkę. W środku leży orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla Daniela, który przyszedł z innej szkoły, i karteczka od dyrektorki: „Proszę zwołać zespół, będzie Pan koordynatorem”. Piotr czyta w mailu od pedagoga skróty WOPFU i IPET i uczciwie przyznaje sam przed sobą, że wie o nich tyle, ile usłyszał na radzie pedagogicznej. Wie, że ma powstać jakiś program dla chłopca. Nie wie, kto go pisze, od czego zacząć ani do kiedy.

Ten kurs powstał dla ludzi w takiej sytuacji. Przeprowadza przez całą drogę dokumentów: od chwili, gdy orzeczenie trafia do szkoły, przez obserwację ucznia i napisanie WOPFU, po IPET, dostosowania wymagań, rozmowy z rodzicami i ocenę efektywności po półroczu.

Czym są WOPFU i IPET w jednym akapicie?

WOPFU to wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia, czyli opis tego, jak uczeń radzi sobie w szkole lub przedszkolu: co potrafi, co sprawia mu trudność, jakie ma mocne strony i co mu utrudnia uczestnictwo w zajęciach. IPET to indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, czyli plan na okres wskazany w orzeczeniu, który mówi, jak szkoła dostosuje program nauczania i wymagania, jakie zajęcia i formy pomocy zapewni oraz jak będą współpracować nauczyciele, specjaliści i rodzice. Najpierw powstaje WOPFU, bo program opiera się na jej wnioskach. Potem co najmniej dwa razy w roku szkolnym zespół robi okresową WOPFU z oceną efektywności programu i w razie potrzeby program zmienia. Podstawą jest art. 127 ust. 3 Prawa oświatowego oraz § 6 rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2017 poz. 1578, tekst jednolity Dz.U. 2020 poz. 1309).

Dla kogo jest ten kurs?

Kurs jest dla osób, które w szkole i w przedszkolu odpowiadają za dokumentację ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego albo biorą udział w pracach zespołu. Najczęściej będzie to pedagog specjalny lub pedagog szkolny, nauczyciel wspomagający, wychowawca klasy lub grupy, nauczyciel przedmiotu, psycholog szkolny, logopeda i terapeuta pedagogiczny. Znajdą tu coś dla siebie także dyrektorzy, którzy chcą uporządkować, co szkoła musi zrobić i w jakiej kolejności, oraz wychowawcy w przedszkolach, które przyjmują dzieci z orzeczeniami.

Zakładamy, że znasz podstawy pracy w szkole i wiesz, jak wygląda lekcja. Nie musisz mieć doświadczenia w pisaniu IPET. Kurs zaczyna od zera: od tego, kto tę dokumentację tworzy i w jakim terminie. Jeśli piszesz programy od lat, znajdziesz w nim bank celów, bank dostosowań, wzory do przerobienia i sześć w pełni opisanych przykładów, z którymi możesz porównać własne dokumenty.

Jak jest zbudowany kurs?

Kurs ma dwadzieścia dwa moduły. Pierwsze sześć porządkuje podstawy: terminy, zespół, orzeczenie, obserwację, mocne strony i bariery. Moduły siódmy i ósmy to WOPFU, a dziewiąty do dwunastego to IPET, dostosowania, zajęcia i rozmowy z rodzicami. Moduły od trzynastego do siedemnastego pokazują, jak zmienia się dokumentacja w zależności od rodzaju niepełnosprawności ucznia. Osiemnasty dotyczy przedszkola, dziewiętnasty nauczyciela wspomagającego, dwudziesty egzaminów i zmiany szkoły, dwudziesty pierwszy kontroli, błędów i RODO. W ostatnim, dwudziestym drugim, znajdziesz sześć pełnych przykładów WOPFU i IPET.

W każdym module jest jedno studium przypadku i na końcu ćwiczenie praktyczne z przykładowymi odpowiedziami. Do kursu dołączone są wzory i karty do druku: kalendarz zespołu, wzór protokołu, arkusz obserwacji, puste wzory WOPFU i IPET, banki dostosowań i celów, wzór dla przedszkola, karta współpracy nauczyciela wspomagającego i lista kontrolna przed kontrolą. To dokumenty robocze. Przerób je pod swoją szkołę, bo szkoła sama ustala wygląd dokumentów, o ile zawierają to, czego wymagają przepisy.

Co ten kurs daje, a czego nie daje?

Po kursie będziesz wiedzieć, kto i w jakim terminie pisze WOPFU i IPET, z czego składa się każdy z tych dokumentów i jak sformułować cele, które da się sprawdzić po półroczu. Będziesz umieć przeczytać orzeczenie tak, żeby zamienić jego zalecenia na działania w klasie, opisać mocne strony ucznia bez ozdobników, dobrać dostosowania wymagań do rodzaju trudności i przeprowadzić trudną rozmowę z rodzicem. Dostaniesz też gotowe sformułowania, które możesz zapisać w dokumentach po sprawdzeniu, czy pasują do konkretnego dziecka.

Czego kurs nie daje: nie jest akredytowany, więc po jego ukończeniu otrzymujesz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin, a to potwierdzenie udziału w szkoleniu i niczego więcej. Kurs nie nadaje uprawnień ani kwalifikacji, w tym kwalifikacji z pedagogiki specjalnej, i nie jest formą doskonalenia zawodowego zaliczanego do awansu zawodowego. Kurs nie jest poradą prawną. Opisujemy przepisy w stanie na 2 listopada 2026 roku, a w konkretnej sprawie obowiązują aktualne przepisy oraz statut Twojej szkoły lub przedszkola. Gdy Twoja szkoła ma procedurę, która różni się od naszego wzoru, trzymaj się procedury, o ile nie jest sprzeczna z prawem, a wątpliwości prawne wyjaśnij z dyrektorem, organem prowadzącym lub kuratorium.

Jakie przepisy mają znaczenie na początku listopada 2026 roku?

Dla WOPFU i IPET podstawowe jest rozporządzenie z 2017 roku w sprawie warunków kształcenia uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Obowiązuje w tekście jednolitym z 2020 roku. Orzeczenia i opinie poradni regulowało do niedawna rozporządzenie z 2017 roku, ale od kwietnia 2026 roku obowiązuje nowe rozporządzenie ministra edukacji z 2 marca 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 428). Dwa jego przepisy zaczęły działać od 1 września 2026 roku i dotyczą dokumentu, który przygotowuje szkoła dla poradni: opinii o funkcjonowaniu ucznia. Omówimy to w module trzecim.

Orzeczenia wydane przed zmianą pozostają w mocy (§ 34 ust. 4 nowego rozporządzenia). Uczeń, który ma orzeczenie z 2024 roku, nie potrzebuje nowego dokumentu z tego powodu, że zmieniły się przepisy.

Jak wygląda to w praktyce? Pierwsza rozmowa

Wróćmy do Piotra. Idzie do pedagoga szkolnego i prosi o pomoc.

Piotr: Dostałem orzeczenie Daniela. Mam napisać program, tylko nie wiem, od czego zacząć.

Janina: Najpierw nie piszesz programu. Najpierw zbieramy zespół, bo program ma napisać zespół, a nie wychowawca sam w domu. Termin ci powiem: skoro Daniel jest w szkole od początku roku, mamy czas do trzydziestego września.

Piotr: To mam dwadzieścia parę dni?

Janina: Tak, i dlatego dzisiaj robimy listę osób, którzy uczą Daniela, a od jutra zbieramy informacje o tym, jak sobie radzi.

Komentarz: Janina od razu zdejmuje z Piotra przekonanie, że ma sam napisać dokument. Koordynator zwołuje ludzi, pilnuje kolejności i terminu, a treść oceny i programu powstaje z informacji od wszystkich, którzy pracują z Danielem. Pierwszym krokiem jest lista tych osób i prośba o krótkie notatki z pierwszych tygodni, bo bez nich WOPFU będzie opisem orzeczenia, a nie dziecka. Harmonogram trzeba ułożyć w dniu, w którym orzeczenie trafia do szkoły, bo wrzesień jest krótki, a w nim mieści się jeszcze zaproszenie rodzica.

Możesz powiedzieć rodzicowi na pierwszym spotkaniu: „W ciągu najbliższych tygodni nauczyciele i specjaliści, którzy uczą Daniela, przygotują ocenę jego funkcjonowania, a na jej podstawie program na ten rok. Chcemy, żeby Pani w tym uczestniczyła, więc dostanie Pani pisemne zaproszenie na spotkanie zespołu”.

Najczęstsze błędy na starcie

Pierwszy błąd to przekonanie, że IPET jest dokumentem wychowawcy. Przepisy mówią o zespole nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem, a wychowawca lub inna wyznaczona osoba jedynie go koordynuje (§ 6 ust. 3 i 6 rozporządzenia). Drugi błąd to pisanie IPET bez WOPFU albo na odwrót, czyli robienie oceny po fakcie tak, żeby pasowała do gotowego programu. Trzeci to skopiowanie dokumentu z poprzedniego roku z zamienioną datą. Przy kontroli taki dokument łatwo rozpoznać po celach, które od roku są „w trakcie realizacji”, i po nazwiskach nauczycieli, którzy już w szkole nie pracują. Dziecku nie pomaga wcale, bo przez rok urosło, zmieniło nauczycieli i ma inne potrzeby.

Czwarty błąd bywa mniej widoczny: ukrywanie dokumentów przed rodzicami z poczucia, że to materiał wewnętrzny. Rodzice mają prawo do kopii WOPFU i programu (§ 6 ust. 12 rozporządzenia) i do udziału w pracach zespołu. Dokumenty piszesz więc tak, żeby rodzic mógł je przeczytać bez poczucia, że czyta o kimś obcym.

Jak używać tego kursu przy codziennej pracy?

Jeśli masz właśnie orzeczenie na biurku, przejdź po kolei moduły od pierwszego do dziewiątego. Jeśli zbliża się półroczna ocena efektywności, zacznij od modułu ósmego. Jeśli masz przed sobą trudną rozmowę z rodzicem, wejdź w moduł dwunasty. A jeśli przygotowujesz szkołę do kontroli, wydrukuj listę kontrolną z modułu dwudziestego pierwszego i przejdź przez nią z teczką ucznia w ręku.

Przy każdym module zrób ćwiczenie na papierze. Ćwiczenia mają przykładowe odpowiedzi, które pokazują, jak może wyglądać dobrze napisany fragment dokumentu. Nie przepisuj ich do prawdziwej dokumentacji, bo Twój uczeń jest kimś innym. Porównaj swoją odpowiedź z przykładową i zobacz, czy Twój zapis pozwala komuś, kto nie zna dziecka, zrozumieć, co się dzieje na lekcji.

Ćwiczenie na rozgrzewkę

Zanim przejdziesz do kolejnej lekcji, zapisz na kartce trzy pytania, na które nie znasz jeszcze odpowiedzi w sprawie ucznia, którego dokumentację prowadzisz lub będziesz prowadzić. Wróć do tej kartki po module trzecim i po dziewiątym. Część pytań będzie już miała odpowiedź, a część trzeba będzie zadać konkretnej osobie: dyrektorowi, poradni albo rodzicowi.

Możesz zapisać na pierwszej stronie teczki ucznia: „Dokumenty w tej teczce opracowuje zespół nauczycieli i specjalistów. Rodzice mają prawo do kopii WOPFU i programu oraz do udziału w spotkaniach zespołu”. Taki zapis przypomina każdemu, kto otwiera teczkę, że rodzic przeczyta to, co w niej leży.

Do wydruku i uzupełnienia własnymi ustaleniami przygotowaliśmy osobny zestaw: WOPFU i IPET: wzory do wypełnienia i przykłady PDF, czyli 13 arkuszy do pracy zespołu. Nie jest potrzebny do ukończenia kursu.

Dalsza część szkolenia

Pozostałe 87 lekcji w abonamencie

Całe szkolenie otwiera plan Pedagog szkolny, od 74,90 zł / mies. przy płatności rocznej. To szkolenie jest też w planie Specjalista, razem z całą biblioteką. Certyfikat z liczbą godzin dydaktycznych wystawiamy po ukończeniu wszystkich lekcji.

Certyfikat potwierdza udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest certyfikatem psychoterapeuty żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Materiały mają charakter edukacyjny i nie zastępują superwizji ani leczenia.