
Nurty i metody psychoterapii
ACT w gabinecie — sześć procesów elastyczności psychologicznej w praktyce
Poprowadzisz sesję opartą na defuzji, akceptacji i wartościach, i rozpoznasz, który z sześciu procesów jest zablokowany.
Ćwiczenia ACT w gabinecie: jak dobrać je do sztywnego procesu klienta, które ćwiczenia z defuzji, akceptacji, obecności i wartości sprawdzają się na start oraz kiedy ich nie używać.
Autor: Redakcja CWP

Klientka mówi, że wszystko już próbowała: oddychania, afirmacji, planowania dnia co do minuty. Lęk wraca, a ona jest coraz bardziej zmęczona walką z nim. Sięgasz po metaforę, którą lubisz, ale w połowie widzisz, że klientka kiwa głową z uprzejmości i myśli o czymś innym. Ćwiczenia ACT działają wtedy, gdy są dobrane do tego, co u konkretnej osoby jest dziś zablokowane, a nie dlatego, że ładnie brzmią. Ten tekst pokazuje, jak je wybierać, prowadzić i sprawdzać, czy coś zmieniły.
W terapii akceptacji i zaangażowania ćwiczenia są narzędziem do zmiany relacji klienta z trudnym doświadczeniem, a nie sposobem na pozbycie się go. Klient nie uczy się „myśleć pozytywnie”. Uczy się zauważać myśl jako myśl, robić miejsce na emocję, która i tak się pojawi, i robić to, co dla niego ważne, mimo niej. Podstawą jest model sześciu procesów elastyczności psychologicznej: akceptacji, defuzji, kontaktu z chwilą obecną, ja jako kontekstu, wartości i zaangażowanego działania.
Z tego wynika podstawowa reguła doboru: ćwiczenie ma odpowiadać na proces, który jest sztywny. Gdy klient jest „zlepiony” ze swoimi myślami, potrzebuje defuzji. Gdy walczy z uczuciem, potrzebuje pracy nad akceptacją. Gdy żyje w przyszłości i przeszłości, potrzebuje obecności. Ten sam zestaw ćwiczeń wyjęty z kontekstu bywa dla klienta nudny albo wręcz zbyt trudny.
Gotowe karty do każdego z sześciu procesów masz w pakiecie 120 ćwiczeń ACT do gabinetu: każde ćwiczenie ma instrukcję, skrypt słowny, pytania do omówienia i pola do wypełnienia. Możesz najpierw pobrać darmowy fragment z po jednej karcie z każdego procesu.
Zacznij od jednego pytania: czego ten człowiek teraz unika i ile go to kosztuje. Odpowiedź zwykle wskazuje, który proces jest najsztywniejszy. Kilka sygnałów, które podpowiadają kierunek:
Nie musisz przechodzić procesów po kolei. Częstszy układ to wracanie do tych samych dwóch lub trzech procesów w kilku sesjach. W artykule o prowadzeniu terapii ACT, żeby nie skończyło się na metaforach piszemy więcej o tym, jak czytać materiał kliniczny przez sześć procesów.
Defuzja ćwiczenia to najczęściej pierwszy wybór, bo są krótkie, nie wymagają przygotowania i dobrze widać po nich efekt. Najpopularniejsze formy:
Dwie pułapki pojawiają się najczęściej. Pierwsza: defuzja zaproponowana zbyt wcześnie, zanim klient poczuje, że ktoś usłyszał, jak bardzo ta myśl boli. Wtedy brzmi jak „twoje myśli się nie liczą”. Druga: defuzja używana jako kolejny sposób na pozbycie się myśli. Jeśli klient po ćwiczeniu pyta „i czy teraz już mnie nie boli?”, wróć do pytania o funkcję: czy z tą myślą obok możesz zrobić to, co ważne.
Efekt sprawdzaj w działaniu, nie w opinii. Zamiast „czy to było pomocne?” zapytaj: „Gdyby ta myśl została w głowie, co mógłbyś zrobić dziś wieczorem?”.
Akceptacja w ACT to gotowość, by poczuć to, co i tak się pojawia, w imię czegoś, co jest dla klienta ważne. Klienci często słyszą w niej rezygnację, więc dobre ćwiczenie pozwala to rozróżnić na doświadczeniu. Sprawdzają się:
Ćwiczenia z kontaktu z chwilą obecną są krótsze i łatwiej je włączyć w każdą sesję: pięć zmysłów, trzy świadome oddechy, stopy na podłodze, minuta słuchania dźwięków w gabinecie. Pełnią dwie funkcje. Uczą klienta wracania do teraz i dają ci szybki sposób na zatrzymanie sesji, gdy klient wpada w ruminację.
W szkoleniu ACT w gabinecie: sześć procesów elastyczności psychologicznej moduły o defuzji, akceptacji i obecności, o metaforach oraz o typowych błędach początkującego terapeuty pokazują, jak dobierać takie ćwiczenia i kiedy ich nie używać.
Ćwiczenia z wartości łatwo zamienić w miłą rozmowę bez konsekwencji. Dlatego dobrze się kończą konkretem na najbliższy tydzień. Pomagają:
Zaangażowane działanie planujesz tak małe, żeby zdarzyło się nawet w gorszym tygodniu: jedna wiadomość do przyjaciela zamiast „odnowienia relacji”. Na kolejnej sesji pytasz nie tylko, czy klient to zrobił, ale co stanęło na przeszkodzie i co z tym zrobił. Jeśli zadanie dotyczy lęku, zobacz też przegląd technik pracy z lękiem u dorosłych.
Niezależnie od procesu, dobrze działa ten sam szkielet:
Jeśli klient mówi „to bez sensu”, nie przekonujesz. Pytasz, co w tym ćwiczeniu było najbardziej irytujące, i tę informację traktujesz jak materiał kliniczny. Czasem ćwiczenie było za trudne, czasem klient wykorzystał je do kolejnej próby kontroli, a czasem po prostu źle trafiło w jego język.
Przy każdym ćwiczeniu warto mieć w głowie dwa pytania: kiedy je zaproponować i kiedy lepiej tego nie robić. Ostrożności wymagają zwłaszcza:
Jeśli klient mówi o myślach samobójczych, pytasz wprost, ustalasz plan i dostęp do środków, a w bezpośrednim zagrożeniu życia dzwonisz pod 112. Klient w kryzysie może skorzystać z telefonu 116 123 albo 800 70 2222 (całodobowo).
120 ćwiczeń ACT do gabinetu to 151 stron PDF dla psychologów i psychoterapeutów, którzy znają podstawy ACT: 120 kart przypisanych do sześciu procesów, osobne części na początek i koniec sesji oraz macierz ACT z analizą funkcjonalną unikania. Każda karta ma jeden układ i mieści się na jednej stronie. Plik ma 515 pól tekstowych i 573 pola wyboru, które wypełniasz na komputerze albo odręcznie po wydruku. Kosztuje 79 zł, płacisz raz, bez konta i subskrypcji. Kup i pobierz PDF „120 ćwiczeń ACT do gabinetu” albo zacznij od darmowego fragmentu.
Każda karta zawiera:
Do tego dochodzą karta szybkiej oceny sześciu procesów, tabela doboru ćwiczenia do rodzaju sztywności, trzy karty pracy domowej, wskazówki do pracy z lękiem, bólem przewlekłym i obniżonym nastrojem oraz przykładowy plan ośmiu sesji.
Jeśli chcesz najpierw zrozumieć logikę całego modelu, w szkoleniu o ACT w gabinecie przeprowadzamy cię przez nią krok po kroku. Ma 21 modułów i 18 godzin nauki, a po ukończeniu dostajesz certyfikat CWP. W planie Specjalista pierwsze 5 dni jest za darmo i w tym czasie otwierasz 2 dowolne szkolenia w całości, więc program sprawdzisz przed płatnością: przejdź do szkolenia.
Zwykle jedno do dwóch. Jedno główne, związane z procesem, nad którym pracujecie, i opcjonalnie krótkie ćwiczenie z obecności na początek albo koniec. Więcej ćwiczeń to ryzyko, że klient zacznie wykonywać je „dobrze” zamiast przeżywać.
Od ćwiczenia, które nie wymaga wiele od klienta, a daje ci informację: na przykład spisu dotychczasowych prób radzenia sobie z trudnym doświadczeniem i ich kosztów. Z tego widzisz, który proces jest najsztywniejszy, i dobierasz kolejne ćwiczenia.
Tak, po dostosowaniu do wieku: krótsze, bardziej obrazowe, często z rysunkiem albo zabawą. Młodsze dzieci mają trudność z abstrakcyjnymi metaforami, a nastolatki łatwo wyczuwają tekst „z podręcznika”. Przy ćwiczeniach wymagających większej dojrzałości lepiej zaczekać.
Po tym, co klient robi inaczej, a nie po tym, co mówi o ćwiczeniu. Dobry sygnał to powiedzenie „jest we mnie ta myśl i idę” zamiast „muszę najpierw przestać o tym myśleć”. Zmianę zapisuj w notatkach z sesji i wracaj do niej po tygodniu.
Potraktuj to jako informację. Zapytaj, co dokładnie wydało się dziwne, i uznaj ten opór. Możesz zaproponować inną formę tego samego procesu, krótszą wersję albo zmienić język. Nie tłumacz ćwiczenia w nieskończoność.
Nie. Karty ułatwiają przygotowanie sesji, ale nie uczą oceny funkcjonalnej ani doboru interwencji do przypadku. Bez znajomości modelu ćwiczenia stają się zbiorem technik. Jeśli dopiero zaczynasz, zacznij od szkolenia i superwizji.
Tak, jeśli klient przećwiczył je wcześniej w gabinecie i wie, po co je robi. Najlepiej sprawdzają się krótkie zadania: dziennik unikania, dziennik wartości, plan jednego kroku na tydzień. Zadanie dopasuj do realnych możliwości klienta, a gdy klient ocenia swoją pewność poniżej 7 na 10, zmniejsz je.
Ostatnia aktualizacja: 3 listopada 2026. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje superwizji, szkolenia w ACT ani konsultacji z lekarzem psychiatrą.
Newsletter
Nowe teksty i nowości z biblioteki CWP
Jedna wiadomość, gdy pojawi się coś wartego uwagi: nowe szkolenia i ścieżki, nowe teksty na blogu, zmiany w regulacji zawodu. Bez ofert w każdym mailu.
Powiązane szkolenia
Dostęp w ramach subskrypcji — bez opłat za pojedyncze szkolenie.

Nurty i metody psychoterapii
Poprowadzisz sesję opartą na defuzji, akceptacji i wartościach, i rozpoznasz, który z sześciu procesów jest zablokowany.
Blog
15 listopada 2026
Pracoholizm z perspektywy gabinetu: jak rozpoznać uzależnienie od pracy, odróżnić je od wypalenia, depresji, hipomanii i ADHD, rozmawiać z klientem, który nie widzi problemu, i pracować z rodziną.
10 min czytania
14 listopada 2026
Obraz ciała u nastolatka w diagnozie: jak pytać o ciało w wywiadzie, jakie sygnały pogłębić i jak prowadzić rozmowę z rodzicem w gabinecie psychologa.
12 min czytania
14 listopada 2026
Erytrofobia w gabinecie: jak rozpoznać lęk przed czerwienieniem się, odróżnić od fobii społecznej i prowadzić terapię poznawczo-behawioralną krok po kroku.
13 min czytania