ACT w gabinecie — sześć procesów elastyczności psychologicznej w praktyce

Elastyczność psychologiczna to umiejętność pozostawania w kontakcie z chwilą obecną, łącznie z trudnymi myślami i emocjami, oraz wybierania działań zgodnych z własnymi wartościami, zamiast działań służących wyłącznie unikaniu dyskomfortu. W ACT opisuje się ją przez sześć procesów: defuzję poznawczą, akceptację, kontakt z chwilą obecną, ja jako kontekst, wartości i zaangażowane działanie. Brak elastyczności często objawia się sztywnym unikaniem i poczuciem, że życie zostało „wstrzymane” do czasu, aż objawy znikną.

Defuzja poznawcza to proces zmiany relacji z własnymi myślami, polegający na dostrzeganiu ich jako myśli, a nie jako prawdy o rzeczywistości czy polecenia do wykonania. Przykładem jest przejście od „jestem beznadziejny” do „mam myśl, że jestem beznadziejny”. W odróżnieniu od restrukturyzacji poznawczej defuzja nie spiera się o treść myśli. Skuteczność ćwiczenia ocenia się funkcjonalnie: czy myśl mniej wpływa na zachowanie pacjenta, a nie tylko czy pacjent deklaruje, że poczuł się lepiej.

Akceptacja w ACT to aktywna gotowość do przeżywania trudnych myśli, emocji i doznań bez walki z nimi, po to, by móc robić to, co ważne. Rezygnacja to poddanie się i zaprzestanie działania. Akceptacja nie oznacza zgody na krzywdę, lubienia cierpienia czy biernego znoszenia sytuacji, które można zmienić. Na przykład osoba z bólem przewlekłym, która akceptuje ból, może wrócić do aktywności ważnych dla niej, zamiast czekać, aż ból zniknie. Tę różnicę warto pacjentowi pokazać na doświadczeniu, a nie tylko wyjaśnić.

Unikanie doświadczeniowe to próby kontrolowania, zmniejszania lub uciekania od nieprzyjemnych myśli, emocji, wspomnień czy doznań cielesnych, nawet gdy przynosi to długoterminowe szkody. Może przybierać formę unikania sytuacji, rozpraszania się, używania substancji, ruminacji czy nadmiernego sprawdzania. Krótkoterminowo daje ulgę, ale zawęża życie i często nasila objawy. W ACT jest to kluczowe pojęcie do zrozumienia problemu pacjenta: pytanie brzmi nie tylko „co czujesz?”, ale „co robisz, żeby tego nie czuć i ile cię to kosztuje?”.

Wartości w ACT to wybrane kierunki życia, takie jak bliskość, troska, rozwój czy uczciwość, a nie cele do osiągnięcia. Aby je wydobyć, można pytać o to, co pacjent chciałby, by bliscy o nim mówili, co robiłby, gdyby lęk nie decydował, kiedy czuł, że żyje w zgodzie ze sobą, albo co najbardziej go boli, bo ból często wskazuje, na czym mu zależy. U osób, które mówią, że „nie mają wartości”, pomaga zaczęcie od drobnych codziennych wyborów i obserwacja, co daje choćby odrobinę sensu.

ACT może nie być najlepszym pierwszym wyborem, gdy pacjent jest w ostrym kryzysie, ma nasilone objawy psychotyczne, poważne zaburzenia poznawcze lub gdy istnieje protokół o lepiej udokumentowanej skuteczności dla danego problemu, na przykład ekspozycja z powstrzymaniem reakcji w OCD. Ostrożności wymaga praca nad akceptacją u osób po traumie, gdy trwa zagrożenie, bo akceptować nie należy sytuacji krzywdzącej. ACT często dobrze łączy się z innymi metodami jako element szerszego planu leczenia.

Terapii ACT warto uczyć się jako modelu funkcjonalnego, a nie zbioru metafor, bo tylko wtedy interwencje realnie zmieniają zachowanie pacjenta. Szkolenie CWP „ACT w gabinecie” przechodzi przez sześć procesów heksafleksu z naciskiem na rozpoznawanie, który proces jest zablokowany, uczy ćwiczeń defuzyjnych i sprawdzania ich efektu, odróżniania akceptacji od rezygnacji, wydobywania wartości i planowania zaangażowanego działania. Omawia też zastosowanie ACT w depresji, lęku, OCD, bólu przewlekłym i traumie.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.

Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.