Dom opieki dla osoby z demencją: kiedy to dobra decyzja?

„Obiecałam mamie, że nigdy nie oddam jej do domu opieki”. Wiele dorosłych dzieci nosi w sobie takie zdanie i dlatego myśl o zmianie opieki przychodzi razem z ogromnym poczuciem winy. A przecież czasem dobra opieka po prostu przestaje być możliwa w domu.

Kiedy dom opieki dla osoby z demencją jest dobrą decyzją? Wtedy, gdy potrzeby rodzica, przede wszystkim jego bezpieczeństwo i opieka przez całą dobę, przerastają realne możliwości rodziny, nawet z pomocą opiekunki i innych form wsparcia. To nie jest porzucenie rodzica, tylko zmiana sposobu troski: Ty przestajesz być pielęgniarką na pełen etat i możesz znów być córką lub synem. Decyzja jest dobra, jeśli podejmujecie ją spokojnie, po sprawdzeniu możliwości i wybraniu miejsca, które naprawdę rozumie demencję.

Poniżej znajdziesz sygnały, że warto zacząć o tym myśleć, porównanie dostępnych możliwości i listę pytań, które warto zadać, zanim wybierzecie miejsce.

Sygnały, że opieka w domu przestaje wystarczać

Nie ma jednego momentu, który wszystko przesądza. Zwykle jest to kilka spraw, które zbierają się w czasie. Warto zatrzymać się i porozmawiać w rodzinie, gdy:

• rodzic potrzebuje nadzoru przez całą dobę, a nikt nie jest w stanie go zapewnić,
• zdarzają się niebezpieczne sytuacje: wychodzenie z domu i gubienie się, włączony gaz, upadki,
• noce są nieprzespane przez długi czas, zarówno przez rodzica, jak i przez opiekuna,
• opieka wymaga siły i umiejętności, których rodzina nie ma: przenoszenie, przewijanie, częste kąpiele w łóżku,
• rodzic jest agresywny w sposób, który zagraża jemu lub innym domownikom,
• opiekun ma objawy wypalenia, choruje, traci pracę lub relacje,
• lekarz sugeruje, że potrzebna jest opieka bardziej specjalistyczna.

Jeśli rozpoznajesz kilka z tych sytuacji, to nie znaczy, że musicie od razu wybrać dom opieki. To znak, że obecny sposób opieki trzeba zmienić.

Opiekunka czy dom opieki: jakie są możliwości

Między „robię wszystko sama” a „dom opieki” jest kilka pośrednich dróg. Często sprawdzają się po kolei, w miarę jak choroba postępuje.

Pomoc w domu na kilka godzin

Usługi opiekuńcze, sąsiedzka pomoc, opiekunka przychodząca na kilka godzin dziennie. Dobra opcja na wcześniejszych etapach, gdy rodzic jest w miarę samodzielny, ale potrzebuje wsparcia w posiłkach, lekach, higienie czy towarzystwie.

Dzienny dom pobytu

Rodzic spędza tam część dnia, ma zajęcia, posiłki i kontakt z ludźmi, a wieczorem wraca do domu. Dla opiekuna to kilka godzin oddechu, dla rodzica często więcej aktywności niż w domu.

Opiekunka mieszkająca z rodzicem

Opieka całodobowa w znanym otoczeniu. Sprawdza się, gdy rodzic dobrze znosi obecność obcej osoby, a mieszkanie na to pozwala. Wymaga jednak zastępstw, dni wolnych opiekunki i kontroli tego, jak wygląda opieka.

Opieka wytchnieniowa

Krótki pobyt rodzica w placówce lub zastępstwo opiekuna na kilka dni lub tygodni, żeby rodzina mogła odpocząć. Bywa też dobrym sposobem, żeby rodzic oswoił się z miejscem, zanim zapadnie dłuższa decyzja.

Dom opieki

Opieka całodobowa z personelem, który zmienia się w ciągu doby, z dostępem do pielęgniarki i lekarza. Najlepszy wybór wtedy, gdy rodzic potrzebuje stałego nadzoru i pielęgnacji, a w domu nie da się tego bezpiecznie zapewnić.

O dostępnych w Waszej okolicy formach pomocy, także publicznych, najlepiej zapytać w ośrodku pomocy społecznej w gminie, w której mieszka rodzic. Tam dowiesz się też, jak wygląda procedura i jakie dokumenty są potrzebne. W sprawach majątkowych i prawnych warto porozmawiać z prawnikiem lub notariuszem.

Jak wybrać dobry dom opieki dla osoby z demencją

Nie każda placówka ma doświadczenie z osobami z demencją. Warto odwiedzić kilka miejsc, najlepiej o różnych porach, i zadać konkretne pytania.

Pytania do zadania na miejscu:

1. Czy placówka przyjmuje osoby z demencją i ma w tym doświadczenie?
2. Jak personel reaguje na niepokój, wędrowanie, krzyk czy odmowę jedzenia?
3. Ilu opiekunów jest na zmianie, także w nocy?
4. Jak wygląda zwykły dzień mieszkańca? Jakie są zajęcia, spacery, kontakt z ludźmi?
5. Czy lekarz i pielęgniarka są dostępni na miejscu i jak często?
6. Czy można przynieść własne meble, zdjęcia, ulubiony fotel?
7. Jak często i w jakich godzinach można odwiedzać?
8. Jak placówka informuje rodzinę o zmianach w stanie zdrowia?
9. Czy przed przyjęciem możliwy jest krótki, próbny pobyt?

Na co zwrócić uwagę podczas wizyty:

• czy mieszkańcy są czyści, ubrani i zajęci czymś, a nie tylko siedzą przed telewizorem,
• jak personel zwraca się do mieszkańców: z szacunkiem, po imieniu, spokojnie,
• czy w budynku jest jasno, czysto i bezpiecznie,
• jak pachnie, bo to często dużo mówi o jakości opieki,
• czy jest dostęp do ogrodu lub tarasu.

Poczucie winy i rozmowa z rodzicem

Nawet gdy rozum podpowiada, że to dobra decyzja, serce może się buntować. Poczucie winy jest bardzo częste i nie oznacza, że robisz źle.

Kilka myśli, które mogą pomóc:

• Obietnica złożona lata temu dotyczyła innej sytuacji. Wtedy nikt nie wiedział, jak będzie wyglądała choroba. Najważniejsza jest jej istota: żeby rodzic był bezpieczny i dobrze zaopiekowany.
• Dom opieki nie kończy Twojej roli. Odwiedziny, rozmowy, wspólne spacery, dbanie o to, jak rodzic jest traktowany, to nadal opieka.
• Wyczerpany opiekun nie jest dobrym opiekunem. Czasem przeprowadzka daje rodzicowi lepszą opiekę, niż rodzina jest w stanie zapewnić.

Jeśli rodzic może jeszcze uczestniczyć w rozmowie, warto włączyć go w decyzję na tyle, na ile to możliwe. Mów prosto i krótko, unikaj słów, które brzmią jak kara.

Przykład:

Córka: Tato, martwię się, że w nocy jesteś sam. Znalazłam miejsce, gdzie zawsze ktoś będzie obok.

Tata: Nie chcę nigdzie iść.

Córka: Rozumiem. To duża zmiana. Będę Cię odwiedzać. Zabierzemy Twój fotel i zdjęcia.

Na późniejszym etapie choroby rodzic może nie zrozumieć sytuacji. Wtedy decyzja spoczywa na rodzinie i warto ją podjąć wspólnie, z rodzeństwem i po rozmowie z lekarzem.

Pierwsze tygodnie po przeprowadzce

Okres adaptacji bywa trudny dla wszystkich. Rodzic może być bardziej zagubiony, smutny, prosić o powrót do domu. Często to mija lub łagodnieje z czasem.

Co pomaga:

• znane rzeczy w pokoju: zdjęcia, koc, ulubiony kubek, radio,
• krótka informacja dla personelu o rodzicu: jak lubi być nazywany, co go uspokaja, czego się boi, jakie miał zawody i pasje,
• regularne, spokojne wizyty, na początku raczej krótsze, bez wielkich pożegnań,
• cierpliwość wobec siebie: Twoje emocje po przeprowadzce też potrzebują czasu.

Jeśli zauważasz, że rodzic jest zaniedbywany albo źle traktowany, nie czekaj. Porozmawiaj z kierownictwem placówki, a w sytuacji przemocy szukaj wsparcia pod numerem 800 70 2222 (całodobowo). Przy bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod 112. Jeśli sama decyzja i to, co po niej przeżywasz, Cię przytłacza, możesz porozmawiać z kimś pod numerem 116 123.

Jeśli chcesz spokojnie przemyśleć różne formy opieki i przygotować się na kolejne etapy choroby, zajrzyj do szkolenia Demencja u rodzica – jak się opiekować i nie stracić siebie. Możesz wracać do niego, gdy będziecie podejmować kolejne decyzje.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy oddać rodzica z demencją do domu opieki?

Gdy rodzic potrzebuje nadzoru i pielęgnacji przez całą dobę, a rodzina nie jest w stanie zapewnić ich bezpiecznie, nawet z pomocą opiekunki i dziennego domu pobytu. Sygnałami są gubienie się poza domem, upadki, nieprzespane noce, agresja zagrażająca domownikom, potrzeba pielęgnacji wymagającej siły i umiejętności oraz wypalenie opiekuna. Decyzję warto podejmować spokojnie, w rodzinie i po rozmowie z lekarzem.

Opiekunka czy dom opieki dla osoby z demencją: co wybrać?

Opiekunka pozwala rodzicowi zostać w znanym otoczeniu i sprawdza się, gdy dobrze znosi obecność nowej osoby, a mieszkanie jest bezpieczne. Wymaga jednak zastępstw i kontroli jakości opieki. Dom opieki daje stały personel przez całą dobę i dostęp do pielęgniarki, co jest ważne przy dużych potrzebach. Wybór zależy od etapu choroby, zachowania rodzica i możliwości rodziny.

Czy oddanie rodzica do domu opieki to porzucenie?

Nie. To zmiana sposobu opieki, a nie jej koniec. Gdy potrzeby rodzica przerastają możliwości rodziny, dobra placówka może zapewnić mu więcej bezpieczeństwa niż wyczerpani bliscy. Twoja rola nadal jest bardzo ważna: odwiedziny, rozmowy, wspólne chwile i dbanie o to, jak rodzic jest traktowany. Poczucie winy jest naturalne, ale nie świadczy o tym, że robisz coś złego.

Jak wybrać dobry dom opieki dla osoby z demencją?

Odwiedź kilka placówek, najlepiej o różnych porach dnia. Zapytaj o doświadczenie z demencją, liczbę opiekunów na zmianie, także w nocy, dostęp do lekarza i pielęgniarki, plan dnia i zasady odwiedzin. Obserwuj, jak personel zwraca się do mieszkańców i czy są oni zadbani i zajęci. Sprawdź, czy można przynieść własne rzeczy i czy możliwy jest próbny pobyt.

Jak powiedzieć rodzicowi z demencją o przeprowadzce do domu opieki?

Mów prosto, spokojnie i krótko, bez długich wyjaśnień i bez słów, które brzmią jak kara. Skup się na bezpieczeństwie i na tym, co się nie zmieni, na przykład na Twoich odwiedzinach i ulubionych rzeczach, które zabierzecie. Nie przekonuj na siłę i odpowiadaj na emocje rodzica. Na późniejszym etapie choroby szczegółowe rozmowy mogą tylko zwiększać niepokój, wtedy wystarczy zapewnienie o bliskości.

Jak pomóc rodzicowi z demencją w pierwszych tygodniach w domu opieki?

Urządź pokój znanymi rzeczami, takimi jak zdjęcia, koc czy ulubiony kubek. Przekaż personelowi krótką informację o rodzicu: co go uspokaja, czego się boi, jak lubi być nazywany. Odwiedzaj regularnie, na początku raczej krótko i bez długich pożegnań. Okres adaptacji bywa trudny i rodzic może prosić o powrót, ale często z czasem jest łatwiej. Daj czas i cierpliwość także sobie.