Bogumiła, pedagożka specjalna w szkole podstawowej, dostała w poniedziałek kopię orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla ucznia klasy trzeciej. Wychowawczyni pytała na przerwie, od czego zacząć, a dyrektorka przypomniała o terminie. Bogumiła wpisała w wyszukiwarkę „wopfu wzór” i trafiła na kilkanaście dokumentów, każdy inny. Żaden nie mówił, co w którą rubrykę wpisać ani skąd wziąć dane. WOPFU i IPET da się napisać w kilka dni, jeśli wiesz, jaką rolę pełni każdy z tych dokumentów i na czym opierasz każde zdanie.
Czym jest WOPFU i do czego służy wzór WOPFU w szkole?
WOPFU to wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia. Zespół nauczycieli i specjalistów robi ją po to, żeby na jej podstawie opracować program dla ucznia z orzeczeniem. Wynika to z § 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia specjalnego (Dz.U. 2017 poz. 1578). Ocena uwzględnia potrzeby ucznia, jego mocne strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia, zakres potrzebnego wsparcia, przyczyny niepowodzeń oraz bariery i ograniczenia (§ 6 ust. 10).
Wzór WOPFU nie jest urzędowym drukiem. To układ, który pomaga niczego nie pominąć: dane ucznia i orzeczenia, skład zespołu, mocne strony, potrzeby, bariery, przyczyny niepowodzeń i wnioski dla programu. Pracę zespołu koordynuje wychowawca oddziału albo nauczyciel lub specjalista wyznaczony przez dyrektora (§ 6 ust. 6). W Twojej szkole może obowiązywać własny formularz, a wtedy wzór służy do sprawdzenia, czy nic nie brakuje.
Chcesz przejść od orzeczenia do gotowego programu bez zgadywania? W szkoleniu o WOPFU i IPET krok po kroku dostajesz 22 moduły z przykładami dla szkoły i przedszkola oraz wzory do uzupełnienia własnymi ustaleniami.
Co wpisać w każdą rubrykę, gdy wypełniasz wzór WOPFU?
Najczęstszy błąd polega na przepisaniu orzeczenia. Orzeczenie mówi, co ustaliła poradnia, a szkoła ma opisać, jak uczeń funkcjonuje na lekcjach, przerwach i w grupie. Dlatego każde zdanie z orzeczenia powinno mieć w WOPFU obserwację ze szkoły: kiedy, w jakiej sytuacji i jak często coś się dzieje.
Mocne strony zapisz jako zachowania, na przykład „uczeń samodzielnie układa plan zadania, gdy ma obrazek”. Zapis „sumienny” niczego nie mówi o tym, co robić. Warto też sprawdzić dokumentację psychologiczną i RODO, zanim notatki z obserwacji trafią do wspólnego pliku. Każda bariera powinna mieć przyczynę i wynikającą z niej potrzebę. Jeśli uczeń nie kończy zadań słownych, ustal, czy chodzi o zbyt długie polecenie, hałas w sali czy tempo pracy, bo od odpowiedzi zależy dostosowanie.
W dokumencie nie ma miejsca na zbędne dane o rodzinie. Zapisujesz to, co wpływa na uczenie się i funkcjonowanie w szkole. Od 1 września 2026 roku znaczenie ma też wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania w opinii szkoły dla poradni: opinia o uczniu objętym kształceniem specjalnym zawiera aktualną WOPFU i informacje o funkcjonowaniu według obszarów ICF, takich jak uczenie się i stosowanie wiedzy, porozumiewanie się, motoryka, dbanie o siebie, życie domowe i wzajemne kontakty (§ 7 ust. 6 i 7 rozporządzenia z 2026 roku, Dz.U. 2026 poz. 428). Dla dziecka w przedszkolu obszarów jest pięć.
Przed spotkaniem zespołu warto zebrać trzy rzeczy: kopię orzeczenia, własne notatki z obserwacji i uwagi pozostałych nauczycieli. Gdy każdy przyniesie krótki zapis z datami, rubryki wypełnia się szybciej i z mniejszą liczbą sporów o to, co naprawdę się dzieje na lekcji. Jedna osoba prowadzi dokument, a reszta zespołu dopisuje uwagi w ustalonym terminie, dzięki czemu na spotkaniu zostaje czas na decyzje zamiast przepisywania.
Jak napisać IPET krok po kroku i co powinien zawierać?
Pytanie „jak napisać IPET” ma prostą odpowiedź: program wynika z oceny i nie bierze się z szablonu. Według § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2017 roku IPET określa zakres dostosowania wymagań edukacyjnych, zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej wraz z wymiarem godzin, działania wspierające rodziców, zajęcia rewalidacyjne oraz współpracę z rodzicami. Zapisuje się też dostosowanie warunków i wybrane zajęcia prowadzone indywidualnie lub w grupie do pięciu uczniów.
Kolejność pracy jest następująca. Najpierw WOPFU z konkretnymi barierami. Potem cztery do sześciu celów, z których każdy ma liczbę, termin i źródło danych. Następnie formy pracy i dostosowania, z których każde odpowiada na jedną barierę z oceny. Na końcu współpraca z rodzicami i terminy ocen efektywności. Program tworzy się na okres orzeczenia, który nie jest dłuższy niż etap edukacyjny (§ 6 ust. 5).
Termin jest jednym z najczęściej pytanych elementów. Program opracowuje się do 30 września roku szkolnego albo w ciągu 30 dni od złożenia orzeczenia w szkole. Bogumiła miała więc czas do końca miesiąca i rozpisała go na trzy etapy: obserwacje, spotkanie zespołu, wersja dla rodziców.
Jak wygląda IPET przykład z celami mierzalnymi?
Cele mierzalne w IPET to cele, w których ktoś inny po trzech miesiącach może sprawdzić, czy zostały osiągnięte. Oto IPET przykład dla ucznia klasy drugiej z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Cel 1: uczeń rozpoznaje i nazywa litery A, M, O, T. Kryterium: cztery litery na cztery w trzech kolejnych próbach. Termin: koniec stycznia. Dane zbiera nauczyciel wspomagający na karcie obserwacji. Cel 2: uczeń wykonuje polecenie składające się z dwóch kroków, na przykład „weź zeszyt i połóż go na ławce”. Kryterium: osiem poprawnych wykonań na dziesięć okazji w ciągu tygodnia.
Taki zapis ma dwie zalety. Nauczyciel wie, co dokładnie ćwiczy, a zespół na kolejnym spotkaniu ma dane zamiast wrażeń. Cel „poprawa koncentracji” nie przejdzie tego testu, bo nie ma liczby, terminu ani źródła danych. Zastąp go celem opisującym zachowanie: „uczeń pracuje przy zadaniu z planem obrazkowym przez dziesięć minut bez przypominania”.
Gotowe arkusze do uzupełnienia znajdziesz w pakiecie WOPFU i IPET: wzory do wypełnienia i przykłady PDF: wzór IPET, bank celów mierzalnych i „Bank dostosowań wymagań edukacyjnych”. Dokumenty możesz od razu wydrukować na pierwsze spotkanie zespołu.
Dobrą praktyką jest zapisanie przy każdym celu osoby odpowiedzialnej i miejsca, w którym zapisuje się postępy. Nauczyciel wspomagający może prowadzić krótką kartę obserwacji, a wychowawca raz w miesiącu przeglądać ją razem z uczniem. Dzięki temu na spotkaniu zespołu nikt nie szuka danych po zeszytach i mailach, a rodzic widzi konkretne przykłady zmian, zamiast ogólnych zapewnień o postępach.
Jak dobrać dostosowania wymagań edukacyjnych do bariery ucznia?
Dostosowania wymagań edukacyjnych wynikają z konkretnej bariery ucznia, a diagnoza sama ich nie wyznacza. Uczniowi z orzeczeniem dostosowuje się wymagania na podstawie orzeczenia i ustaleń IPET (§ 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie oceniania, Dz.U. 2023 poz. 2572). Podstawą dostosowania może być też opinia poradni o specyficznych trudnościach lub inna opinia wskazująca taką potrzebę (§ 2 pkt 3).
W praktyce każde dostosowanie zapisujesz parą: bariera i działanie. Hałas w sali powoduje, że uczeń nie rozumie poleceń, więc polecenie jest krótkie i podane także obrazkiem. Wolne tempo pisania powoduje, że nie kończy notatki, więc dostaje wydrukowany szkielet notatki. Jeśli do dostosowania nie umiesz dopisać bariery, ta pozycja prawdopodobnie jest niepotrzebna albo wzięta z cudzego dokumentu.
Zadania przy uczniu z orzeczeniem dzielą się między nauczycieli. Dyrektor wyznacza zajęcia i zadania nauczyciela wspomagającego, specjalisty i pomocy nauczyciela (§ 7 ust. 8 i 9 rozporządzenia z 2017 roku). Przy orzeczeniach z powodu autyzmu lub sprzężeń szkoła zapewnia dodatkową kadrę (§ 7 ust. 1 do 4), więc ustal na początku, kto konkretnie prowadzi którą część programu.
Kto uczestniczy w spotkaniach zespołu i czy rodzice dostają kopię?
Zespół spotyka się w miarę potrzeb, nie rzadziej niż dwa razy w roku szkolnym (§ 6 ust. 7). Co najmniej dwa razy w roku szkolnym dokonuje okresowej WOPFU z uwzględnieniem oceny efektywności programu i w razie potrzeby go modyfikuje (§ 6 ust. 9). W spotkaniach mogą uczestniczyć przedstawiciel poradni albo pomoc nauczyciela na wniosek dyrektora oraz inne osoby na wniosek lub za zgodą rodziców (§ 6 ust. 8).
Rodzice mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu, w opracowaniu i modyfikowaniu programu oraz w ocenach. Dyrektor zawiadamia ich pisemnie o terminie, a oni dostają kopie WOPFU i programu (§ 6 ust. 11 i 12). Osoby uczestniczące w spotkaniu mają obowiązek nieujawniania spraw naruszających dobra osobiste (§ 6 ust. 13). Zaproszenie dla rodzica i protokół spotkania dobrze mieć w jednym dokumencie, żeby nic nie zginęło między sekretariatem a wychowawcą. Jeśli piszesz też opinię do poradni, pomoże Ci wpis o tym, jak napisać opinię psychologiczną, a przy odwołaniach od orzeczeń wpis o opinii do orzeczenia o niepełnosprawności.
Co szkoła przekazuje poradni i w jakim terminie?
Na prośbę przewodniczącego zespołu poradni dyrektor wydaje w ciągu 10 dni opinię o funkcjonowaniu ucznia w szkole, a kopię dostają rodzice (§ 7 ust. 2 do 5 rozporządzenia z 2026 roku). Jeśli WOPFU jest prowadzona na bieżąco, taka opinia to przepisanie aktualnych ustaleń zamiast pisania od zera. Bogumiła prowadziła arkusz obserwacji ucznia od września, więc na prośbę poradni miała gotowe zdania z datami.
Orzeczenie o kształceniu specjalnym wydaje się w terminie do 30 dni, w uzasadnionych przypadkach do 60 dni (§ 13 ust. 1 i 2). Od orzeczenia rodzice mogą w ciągu 14 dni od doręczenia odwołać się do kuratora oświaty za pośrednictwem zespołu poradni (§ 31 ust. 1). Dla szkoły ważne jest, że ostateczne orzeczenie trafia także do dyrektora (§ 30 ust. 3), więc zapytaj w sekretariacie, kto je odbiera i kiedy przekazuje zespołowi.
Szkolenie ma 22 moduły, 88 lekcji i 36 godzin pracy, a po ukończeniu dostajesz certyfikat z liczbą godzin. W planie Specjalista pierwsze 5 dni jest za darmo i w tym czasie otwierasz 2 dowolne szkolenia w całości, więc sprawdzisz, czy ten kurs pasuje do Twojej pracy: przejdź do szkolenia.
- wzory do uzupełnienia: WOPFU, IPET, WOPFU i IPET w przedszkolu oraz wzór oceny efektywności programu,
- „Przykłady wypełnionych WOPFU i IPET (streszczenie)” i „Bank celów mierzalnych do IPET”,
- „Protokół spotkania zespołu i zaproszenie dla rodzica” oraz „Kalendarz pracy zespołu na rok szkolny”,
- lista kontrolna przed kontrolą kuratorium,
- certyfikat po ukończeniu, 36 godzin.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wzór WOPFU jest obowiązującym drukiem?
Rozporządzenie wskazuje, co ocena ma uwzględniać, ale nie podaje jednego formularza. Wzór pokazuje układ, który możesz dopasować do formularza przyjętego w szkole. Przed użyciem sprawdź procedury placówki.
Do kiedy trzeba napisać IPET?
Do 30 września roku szkolnego albo w ciągu 30 dni od złożenia orzeczenia w szkole lub przedszkolu. Jeśli orzeczenie dotarło w ciągu roku, liczy się drugi termin. Program obejmuje okres orzeczenia, nie dłuższy niż etap edukacyjny.
Ile celów powinien mieć IPET?
Nie ma liczby w rozporządzeniu, a praktyczna wskazówka to cztery do sześciu celów. Każdy ma liczbę, termin i źródło danych. Mniej celów łatwiej realizować i sprawdzać na spotkaniu zespołu.
Czy rodzic musi podpisać IPET?
Rodzice mają prawo uczestniczyć w opracowaniu i modyfikacji programu oraz otrzymują jego kopię. W przepisach, które tu cytujemy, nie ma warunku podpisu rodzica pod programem. Zasady dokumentowania przekazania kopii ustal z dyrektorem.
Jak często oceniać efektywność programu?
Co najmniej dwa razy w roku szkolnym zespół dokonuje okresowej WOPFU z uwzględnieniem oceny efektywności i w razie potrzeby zmienia program. Terminy zapisz od razu w IPET. W pakiecie jest wzór oceny efektywności i kalendarz pracy zespołu.
Czy przykłady wypełnionych dokumentów można kopiować?
Przykłady są fikcyjne i służą do nauki układu i nie nadają się do przepisania. Własny dokument opierasz na obserwacji swojego ucznia. Skopiowany cel bez danych z klasy nie przejdzie pytania „skąd to wiesz”.
Czy wzory z pakietu pasują do przedszkola?
Tak, w pakiecie jest osobny wzór WOPFU i IPET w przedszkolu. Dla dziecka przedszkolnego ocena funkcjonowania obejmuje pięć obszarów, a przy uczniu szkoły siedem. Ułożenie dokumentu zależy od orzeczenia i procedur przedszkola.
Źródła
Ostatnia aktualizacja: 2 listopada 2026. Artykuł ma charakter edukacyjny dla specjalistów i nie stanowi porady prawnej.