Blog
ADHD u dorosłych, ICD-11, PTSD i CPTSD, autyzm u dziewcząt, wywiad diagnostyczny, psychometria i opinia psychologiczna.
14 tekstów w temacie „Diagnoza i różnicowanie”
Lęk i depresja mają wiele wspólnych objawów i często współwystępują. Pokazujemy, po czym je rozróżniać, jak ustalić, co dominuje, i co z tego wynika dla planu terapii oraz oceny ryzyka.
Pacjent rzadko przychodzi z informacją, że ma zaburzenie lękowe. Pokazujemy, jak wyłapać lęk ukryty za skargami somatycznymi, bezsennością i drażliwością oraz jak uporządkować różnicowanie.
Lęk u dorosłych rzadko wygląda jak podręcznikowy opis. Porządkujemy objawy w czterech obszarach i pokazujemy, po czym poznać, że lęk adaptacyjny przeszedł w zaburzenie lękowe.
Pacjent mówi, że „coraz więcej zapomina”. Czy to depresja, przeciążenie, zaburzenia snu, czy sygnał procesu otępiennego? Pokazujemy, jak przeprowadzić rzetelną ocenę przesiewową, zinterpretować wynik z uwzględnieniem ograniczeń i podjąć decyzję o skierowaniu.
Zamiast wybierać z listy dziesięciu typów, trzeba ocenić nasilenie i opisać cechy. Pokazujemy, jak w praktyce poprowadzić taki wywiad, z czym różnicować i jak zapisać rozpoznanie, żeby nie zaszkodzić pacjentowi.
W gabinecie nawiązuje kontakt wzrokowy, uśmiecha się i ma przyjaciółki, a w domu po szkole się rozpada. Pokazujemy, jak zmienić wywiad i obserwację, żeby zobaczyć obraz spod kamuflażu.
Objawy traumy miesiącami potrafią maskować się pod postacią lęku, depresji czy uzależnienia. Jak rozpoznać traumę pod inną diagnozą, odróżnić PTSD od złożonego PTSD i dobrać metodę terapii — TF-CBT, CPT, przedłużoną ekspozycję czy EMDR.
Klient, który latami "jakoś sobie radził", nagle w wieku 35 lat słyszy diagnozę ADHD. To nie jest nowa choroba — to pęknięcie systemu kompensacji, który przestał wystarczać. Co psycholog powinien wiedzieć o obrazie klinicznym dorosłego ADHD, zanim postawi hipotezę.
Nadpobudliwy ośmiolatek i wycofana trzynastolatka mogą mieć to samo rozpoznanie — ale trafiają do gabinetu zupełnie różnymi drogami, często z wieloletnim opóźnieniem. Co psycholog powinien wiedzieć o obrazie klinicznym, zanim postawi hipotezę.
Ten sam zestaw objawów przetworzony bez rozpoznania złożonego PTSD prowadzi do złej kolejności leczenia. Jak odróżnić PTSD od cPTSD w ICD-11 i dlaczego przy złożonym PTSD przetwarzanie traumy na starcie bywa błędem.
Wywiad zebrany jako checklista objawów daje dane, ale nie kierunek. Struktura rozmowy, pytania pogłębiające i świadome domykanie spotkania decydują o tym, czy pierwsza sesja kończy się hipotezą kliniczną, czy tylko listą do przejrzenia.
Wynik liczbowy z testu wygląda na fakt, ale jest oszacowaniem z marginesem błędu. Rzetelność narzędzia, dobór norm i próg wiarygodnej zmiany decydują o tym, ile można mu zaufać w opinii.
Większość zastrzeżeń do opinii psychologicznych nie dotyczy metod, tylko sposobu ich opisania: brakuje pytania diagnostycznego, źródeł danych i granicy między obserwacją a wnioskiem. Struktura dokumentu i typowe błędy, które da się usunąć.
Trzy obrazy kliniczne dające podobny zestaw skarg: rozproszenie, przeciążenie, chwiejność emocjonalna i wyczerpanie relacyjne. Praktyczny klucz różnicujący oparty na przebiegu, kontekście i mechanizmie, a nie na liście objawów.
Newsletter
Bez ofert sprzedażowych w każdym mailu. Informujemy o nowych szkoleniach i ścieżkach w bibliotece, nowych tekstach na blogu i o terminach wynikających z ustawy z 2026 r.
