Kwestionariusz wywiadu psychologicznego: jak z nim pracować krok po kroku (PDF)

Pani Danuta, 52 lata, siada naprzeciw Ciebie i mówi, że od pół roku budzi się o czwartej rano i „już nie ma siły udawać”. Masz pięćdziesiąt minut, pustą kartkę i w głowie kilka wątków naraz: sen, praca, mąż, może alkohol, może coś poważniejszego. Kwestionariusz wywiadu psychologicznego jest po to, żeby w takiej chwili nie trzymać całej struktury w pamięci i móc słuchać. Poniżej znajdziesz, z czego składa się wywiad z dorosłym, jak pytać, gdzie jest miejsce na zasoby klienta, jak zapytać o bezpieczeństwo i co zrobić z zebranym materiałem.

Czym wywiad psychologiczny różni się od zwykłej rozmowy?

Zwykła rozmowa idzie tam, dokąd prowadzi ją klient. Wywiad ma cel: zebrać informacje, które pozwolą zrozumieć trudność, ocenić, czy klient jest bezpieczny, i zdecydować, co dalej. Klient nadal mówi swoimi słowami, a Ty masz w głowie (albo na kartce) listę obszarów, które do końca spotkania powinny się pojawić. Bez takiej listy łatwo przegadać całą sesję o konflikcie z szefem i nie dowiedzieć się, że klientka od miesiąca prawie nie je.

Struktura nie oznacza przesłuchania. Pierwsze spotkanie prowadzisz jak rozmowę: najpierw historia klienta, potem brakujące pola. Nie wszystko musi paść na jednej sesji, wystarczy zaznaczyć, do czego wrócić. Trudne doświadczenia z dzieciństwa na początku można nazwać ogólnie; szczegóły przyjdą, gdy klient poczuje się przy Tobie bezpieczniej.

Wywiad zaczyna się zresztą przy telefonie. Kilkuminutowa rozmowa wystarczy, żeby ustalić, z czym ktoś dzwoni, czy sprawa jest pilna i czy Twój gabinet to dobre miejsce. Jeśli potrzebna jest inna pomoc, podajesz konkretny adres: lekarza psychiatry, poradni zdrowia psychicznego, poradni uzależnień. Przyda się też informacja, że do psychologa na NFZ nie trzeba skierowania.

Chcesz mieć tę strukturę przed sobą na pierwszym spotkaniu, zamiast odtwarzać ją z pamięci? Zobacz kwestionariusze wywiadu psychologicznego w Teczce diagnosty CWP. Zaczynają się od karty pierwszego kontaktu telefonicznego, a kończą na arkuszach, do których wracasz co sesję.

Co powinien zawierać kwestionariusz wywiadu psychologicznego?

Dobry kwestionariusz wywiadu psychologicznego prowadzi przez obszary, które doświadczony specjalista sprawdza z pamięci. Wstępny wywiad psychologiczny z dorosłym ułożony jest w teczce w takiej kolejności:

• powód zgłoszenia i pytanie, dlaczego właśnie teraz, a także kto namówił klienta na wizytę,
• historia trudności: kiedy się zaczęła, czy nawraca, czy były okresy, gdy jej nie było,
• wcześniejsza pomoc i to, co w niej pomogło albo nie,
• zdrowie: choroby przewlekłe, urazy głowy, operacje, ciąża lub połóg, przyjmowane leki i kto je zlecił, sen, apetyt, energia,
• alkohol, inne substancje, hazard i granie,
• historia życia: rodzina pochodzenia, ważne zdarzenia, szkoła, praca i sytuacja materialna,
• obecne życie: z kim klient mieszka, na kogo może liczyć, jak wygląda jego zwykły dzień,
• zasoby i oczekiwania wobec spotkań,
• bezpieczeństwo.

Pytania o zdrowie ogólne łatwo potraktować jak formalność. Choroba przewlekła, przebyty uraz głowy czy niedawny połóg mogą zmienić obraz, który na pierwszy rzut oka wygląda na czysto psychologiczny, dlatego w wywiadzie pada też pytanie, kiedy klient był ostatnio u lekarza rodzinnego.

Obok wywiadu przydaje się arkusz obserwacji psychologicznej, czyli opis stanu psychicznego, który uzupełniasz po spotkaniu. Obejmuje wygląd i zachowanie, kontakt, orientację, mowę, nastrój i afekt, tok i treść myślenia, spostrzeganie, funkcje poznawcze oraz wgląd. Opisujesz to, co widać i słychać, bez ocen osoby. „Mówi szybko, trudno jej przerwać wypowiedź” jest informacją dla Ciebie i dla kolejnego specjalisty, a słowo „dziwna” nie mówi nic. Omamy, splątanie, wahania orientacji w trakcie rozmowy albo podwyższony nastrój z bezsennością i ryzykownymi decyzjami są sygnałem do pilnej konsultacji lekarskiej.

Jak prowadzić wywiad psychologiczny z osobą dorosłą, żeby klient chciał mówić?

Najwięcej daje pytanie otwarte i chwila ciszy po nim. „Co sprawiło, że zgłasza się Pani właśnie teraz?” powie Ci więcej niż „Czy ma Pani depresję?”, bo klientka opowiada swoją wersję, a Ty słyszysz jej słowa, kolejność wydarzeń i to, co pomija. Potem doprecyzowujesz: od kiedy, jak często, w jakich sytuacjach, co wtedy robi.

Zdania, które sprawdzają się w pierwszym wywiadzie:

• „Proszę opowiedzieć, jak wyglądał wczoraj, od rana do wieczora.”
• „Kiedy pierwszy raz pojawiło się to, o czym Pani mówi? Były okresy, kiedy było lżej?”
• „Jak często pije Pani alkohol? Ile zwykle?”
• „Gdyby 0 oznaczało, że problem w ogóle nie wpływa na Pani życie, a 10, że nie da się normalnie funkcjonować, gdzie jest Pani dziś?”
• „Po czym pozna Pani, że te spotkania pomagają?”

Pytanie o wczorajszy dzień jest szczególnie wdzięczne. Pani Danuta zaczęła od „nic nie robię”, a potem opowiedziała, że rano zawiozła wnuka do przedszkola, po południu leżała, bo nie miała siły wstać, a wieczorem wyszła z psem. W jednym opisie dostajesz funkcjonowanie, poziom energii i pierwszy zasób.

Błędy początkujących powtarzają się u wielu osób:

• kilka pytań w jednym zdaniu, z których klient odpowiada tylko na ostatnie,
• pytania podsuwające odpowiedź („Pewnie źle Pani śpi?”),
• czytanie kwestionariusza na głos punkt po punkcie, bez reakcji na to, co klient właśnie powiedział,
• pomijanie pytań o alkohol i o myśli samobójcze z obawy, że zabrzmią obraźliwie,
• szybkie pocieszanie, które ucina opowieść.

Jeśli boisz się, że coś umknie, potraktuj kartę jak listę kontrolną na ostatnie dziesięć minut. Przez większość spotkania rozmawiasz swobodnie, a na końcu dopytujesz tylko o puste pola.

Jak w wywiadzie zapytać o zasoby i o to, co już pomaga?

Klient przychodzi z trudnością i zwykle tylko o niej mówi. Wywiad, który kończy się na liście objawów, nie daje niczego, na czym da się budować. Dlatego w każdym wywiadzie teczki jest rubryka „co już pomaga”, a osobno karta zasobów i mocnych stron.

Pytania są proste: „Co już Pani pomaga, choćby trochę?”, „Jak poradziła sobie Pani z poprzednim trudnym okresem?”, „Kiedy problemu jest mniej i co jest wtedy inaczej?”, „Z czego jest Pani dumna?”. Gdy klient nic nie znajduje, zapytaj, co powiedziałby o nim przyjaciel. Z cudzej perspektywy łatwiej czasem nazwać to, czego samemu się nie zauważa.

Kartę zasobów najlepiej wypełnić razem na drugim albo trzecim spotkaniu, kiedy klient opowiedział już o trudnościach i nie ma poczucia, że ktoś je bagatelizuje. Zapisane zasoby wracają później w planie bezpieczeństwa i przy ustalaniu celów terapii. Pani Danuta wpisała wnuka, wieczorne spacery z psem i to, że kilka lat wcześniej przeszła przez ciężką chorobę męża, choć nikt jej wtedy nie pomagał. Od tej ostatniej rubryki zaczęła się rozmowa o tym, z czego wtedy korzystała.

W teczce „Wywiad wstępny z dorosłym” (narzędzie 1.2) ma przy każdym obszarze przykładowe pytania, rubrykę zasobów, ramkę bezpieczeństwa i listę hipotez z kodami ICD-11 do dalszego sprawdzenia. Uzupełnia go „Karta zasobów i mocnych stron klienta” (1.4), którą wypełniacie razem z klientem. Obejrzyj spis narzędzi i pobierz darmowy fragment z kartą pierwszego kontaktu.

Jak zapytać o myśli samobójcze na pierwszej konsultacji?

Wprost. Pytanie o myśli samobójcze nie zwiększa ryzyka, a wielu klientom przynosi ulgę, bo ktoś wreszcie nazwał to, o czym bali się powiedzieć. Idziesz od pytań ogólnych do konkretnych i używasz zwykłych słów, bez eufemizmów: „Czy bywa tak, że ma Pani dość wszystkiego? Czy pojawia się myśl, że lepiej byłoby nie żyć? Czy myśli Pani o odebraniu sobie życia?”.

Gdy odpowiedź jest twierdząca, dopytujesz o częstość myśli, zamiar, plan, przygotowania i dostęp do środków, o wcześniejsze próby i o to, co dziś klienta chroni. O szczegóły pytasz tylko w zakresie potrzebnym do tego, żeby wspólnie ograniczyć dostęp do środków. Zapytaj też o powody do życia: „Co sprawia, że mimo tych myśli Pani żyje? Co powstrzymało Panią do tej pory?”. Odpowiedź zapisz słowami klienta.

Ocena ryzyka w teczce nie polega na sumowaniu punktów. Wytyczne NICE dotyczące samookaleczeń zalecają, żeby nie używać narzędzi i skal oceny ryzyka do przewidywania samobójstwa, bo etykieta „niskie” albo „wysokie” nie mówi, co klient zrobi. Zamiast niej opisujesz słowami, co niepokoi, co chroni i co zmieniło się ostatnio, a potem decydujesz, jak pilnie działać: kontynuujecie pracę z oceną na kolejnej sesji, umawiacie kontakt w ciągu kilku dni, jeszcze dziś organizujesz pilną konsultację psychiatryczną albo natychmiast dzwonisz pod 112.

Przy myślach z zamiarem lub planem nie odkładasz sprawy do kolejnego spotkania i razem z klientem piszecie plan bezpieczeństwa. Klient zapisuje go własnymi słowami: po czym poznaje, że zaczyna się kryzys, co może zrobić sam, do kogo zadzwoni, jak ograniczy dostęp do środków i dla kogo chce żyć. Każdy punkt sprawdzacie pytaniem: „Czy to jest realne o trzeciej w nocy?”. Do planu wpisujecie numery: 800 70 2222 (bezpłatna linia dla dorosłych w kryzysie psychicznym, całodobowo), 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym) i 112, gdy życie jest zagrożone teraz. Przy bezpośrednim zagrożeniu nie zostawiasz klienta samego. Szerzej o takiej rozmowie piszemy w tekście o tym, jak rozmawiać z osobą w kryzysie.

Jak od wywiadu przejść do hipotez ICD-11?

Po wywiadzie masz materiał na hipotezy robocze. Rozpoznanie nozologiczne stawia lekarz psychiatra; psycholog formułuje hipotezy, sprawdza je dalszą diagnozą i opisuje wnioski w opinii psychologicznej.

Wywiad wstępny w teczce kończy się listą obszarów do sprawdzenia, każdy z kodem ICD-11. Obniżony nastrój i utrata zainteresowań kierują uwagę na zaburzenie depresyjne z pojedynczym epizodem (6A70), zamartwianie się przez większość dni na zaburzenie lękowe uogólnione (6B00), wyraźny stresor w ostatnich miesiącach na zaburzenie adaptacyjne (6B43), a picie, które szkodzi zdrowiu lub relacjom, na zaburzenia związane z używaniem alkoholu (6C40). Każdą hipotezę sprawdzasz potem modułem tematycznym: osobnym wywiadem, dzienniczkiem albo checklistą różnicowania.

U pani Danuty wczesne budzenie się i brak sił mogą wskazywać na obniżony nastrój. Ten sam obraz pasuje jednak do przewlekłego stresu po chorobie męża, a nocne wybudzenia zdarzają się też przy wieczornym piciu, o które trzeba zapytać. Zapisujesz więc dwie albo trzy hipotezy obok siebie, a przy każdej to, co za nią przemawia, i to, czego jeszcze nie wiesz. Gdy obraz wymaga oceny lekarskiej, w opinii piszesz, że zalecasz konsultację psychiatryczną, i krótko to uzasadniasz. Jeśli chcesz uporządkować, jak ułożone są grupy zaburzeń i ich kody, pomoże tekst o tym, jak zbudowany jest rozdział 06 ICD-11.

Po co arkusz monitorowania terapii i jak oceniać postępy w skali 0-10?

Arkusz monitorowania terapii ma postać tabeli: w wierszach są cele klienta i obszary jego życia, w kolumnach kolejne sesje. Na początku każdego spotkania klient ocenia ostatni tydzień w skali 0-10, co zajmuje dwie, trzy minuty. Cele wpisujesz jego słowami, tak jak ustaliliście je na początku pracy, na przykład „wracam do spacerów z sąsiadką” zamiast „aktywizacja społeczna”.

Po kilku tygodniach widać rzeczy, które w rozmowie giną. Klientka mówi „nic się nie zmienia”, a w arkuszu sen przesunął się z 3 na 6. Bywa też odwrotnie: klient mówi o poprawie, a oceny od miesiąca stoją w miejscu. Obie sytuacje są dobrym tematem rozmowy. Gdy przez trzy sesje z rzędu nic się nie zmienia, zapytaj otwarcie, co w terapii nie pasuje. Ocena relacji terapeutycznej poniżej 7 to dobry moment na rozmowę o współpracy.

Co 5-8 spotkań robicie szerszy przegląd: co klient robi dziś inaczej, co pomogło najbardziej, gdzie nie ma postępu i co może go blokować. Brak poprawy po kilku miesiącach albo pogorszenie jest powodem do zmiany planu, konsultacji lub superwizji, a pogorszenie z myślami samobójczymi wymaga od razu powrotu do oceny bezpieczeństwa. W arkuszach teczki obok trudności są też wiersze zasobów, a każda zmiana o jeden punkt, w którąkolwiek stronę, jest warta omówienia z klientem.

Jak pisać notatkę z sesji i co z tajemnicą i RODO?

Notatka z sesji powstaje od razu po spotkaniu, póki pamiętasz słowa klienta. Słowa klienta ujmujesz w cudzysłów, obserwacje opisujesz zachowaniem, a własne przypuszczenia oznaczasz jako hipotezy. Pisz tak, jakby notatkę miał kiedyś przeczytać sam klient, bo dokumentacja może zostać mu udostępniona. Gdy na sesji pojawił się temat ryzyka, zapisujesz, o co pytałaś lub pytałeś i co ustaliliście.

Zanim zaczniecie właściwą pracę, klient powinien wiedzieć, na co się umawia. Kontrakt terapeutyczny opisuje cel, częstotliwość i czas sesji, zasady odwoływania i płatności, kontakt między sesjami i postępowanie w sytuacji kryzysowej. Osobno omawiasz tajemnicę zawodową z jej wyjątkami, najlepiej na przykładzie, oraz przetwarzanie danych osobowych: kto jest administratorem, kto może dane otrzymać (kalendarz online, księgowa, system dokumentacji) i jak długo je przechowujesz. Klient, który z góry wie, kiedy psycholog musi zareagować, rzadziej odbiera to później jako zdradę.

Okresy przechowywania sprawdź w przepisach, które dotyczą Twojej formy pracy. Wzory dokumentów są punktem wyjścia do dostosowania do własnego gabinetu i nie zastępują porady prawnej. Więcej o tym, co zapisywać i komu udostępniać, przeczytasz w tekście o dokumentacji psychologicznej i RODO.

Jak przygotować się do konsultacji z kwestionariuszem wywiadu psychologicznego?

Na najbliższe pierwsze spotkanie wystarczy pięć rzeczy:

1. Przeczytaj wywiad wstępny raz przed spotkaniem, żeby znać kolejność obszarów. W trakcie rozmowy nie musisz się jej trzymać.
2. Przygotuj własnymi słowami pierwsze pytanie otwarte i pytanie o myśli samobójcze. Zdanie, które masz przećwiczone, łatwiej zadać spokojnie.
3. Zostaw ostatnie dziesięć minut na puste pola, na pytanie o to, co już pomaga, i na ocenę 0-10, od której zacznie się arkusz monitorowania.
4. Napisz notatkę zaraz po sesji, z dwiema albo trzema hipotezami i listą tego, czego jeszcze nie wiesz.
5. Jeśli po spotkaniu coś Cię niepokoi albo długo nie daje spokoju, zabierz przypadek na superwizję. Trudne rozmowy obciążają także terapeutę i jego dobrostan też wymaga uwagi.

Teczka diagnosty CWP to 22 moduły i 88 narzędzi na 189 stronach: wywiady według grup zaburzeń z kodami ICD-11, arkusze obserwacji i monitorowania, ocena ryzyka z planem bezpieczeństwa, wzory dokumentów gabinetu i karty o dobrostanie terapeuty. Każdą kartę wypełnisz na komputerze albo wydrukujesz, a cały plik kosztuje 99 zł. Na stronie teczki pobierzesz darmowy fragment i sprawdzisz pełny spis treści.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest kwestionariusz wywiadu psychologicznego?

To uporządkowana lista obszarów i pytań, które psycholog porusza w rozmowie z klientem, z miejscem na notatki. Pomaga zebrać obraz trudności, zasobów i bezpieczeństwa. Nie ma norm i nie daje wyniku liczbowego, więc nie zastępuje testu standaryzowanego.

Ile trwa wstępny wywiad psychologiczny?

Zwykle zajmuje jedno albo dwa pierwsze spotkania. Obszary, do których nie zdążysz dojść, zaznaczasz i wracasz do nich później. Wyjątkiem jest bezpieczeństwo: o myśli samobójcze pytasz już na pierwszej sesji.

Czy psycholog może postawić diagnozę po wywiadzie?

Rozpoznanie nozologiczne według ICD-11 stawia lekarz. Psycholog po wywiadzie formułuje hipotezy, sprawdza je dalszą diagnozą i opisuje wnioski w opinii psychologicznej. Gdy obraz wymaga oceny lekarskiej, zaleca konsultację psychiatryczną.

Czy pytanie o myśli samobójcze może zaszkodzić klientowi?

Nie, pytanie wprost o myśli samobójcze nie zwiększa ryzyka. Wielu klientom przynosi ulgę, że mogą o tym powiedzieć. Przy zamiarze lub planie od razu przechodzisz do planu bezpieczeństwa i decydujesz, jak pilnie trzeba działać.

Jak często wypełniać arkusz monitorowania terapii?

Na początku każdej sesji, co zajmuje kilka minut. Klient ocenia ostatni tydzień w skali 0-10, a co kilka spotkań robicie szerszy przegląd postępów.

Czy kwestionariusz można wypełniać na komputerze?

Tak, PDF Teczki diagnosty ma pola formularza, które wypełnisz w programie do PDF albo w przeglądarce. Każdą kartę możesz też wydrukować na A4 i kopiować dla własnych klientów.

Źródła

• NICE, wytyczne „Self-harm: assessment, management and preventing recurrence”
• Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), publikacja „Clinical descriptions and diagnostic requirements for ICD-11 mental, behavioural and neurodevelopmental disorders (CDDR)”
• WHO, przeglądarka klasyfikacji „ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics”

Ostatnia aktualizacja: 21 października 2026. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje superwizji ani konsultacji z lekarzem psychiatrą.