Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Protokół diagnostyczny · PDF do pobrania

Protokół CWP: Prokrastynacja

Ustrukturyzowany scenariusz pracy z prokrastynacją jako regulacją emocji, nie problemem zarządzania czasem: co klient odkłada, moment zatrzymania, emocja i myśl, pięć profili prokrastynacji, bilans krótkoterminowej korzyści i długoterminowego kosztu, technika mikroaktywacji. Praca nad łagodniejszym, mniej krytycznym podejściem do siebie w procesie zmiany.

96 stron format PDF, pobranie bez konta

Darmowy fragment PDF

Podaj adres e-mail, a plik pobierzesz od razu na tej stronie.

Protokół CWP: Prokrastynacja

Pełna wersja

69 zł

płatność jednorazowa, bez subskrypcji

  • 96 stron PDF do druku
  • struktura sesji 50-60 minut, dziennik odkładania i karta mikroaktywacji
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

Dla kogo

Dla kogo jest ten materiał

Adresaci materiału

Materiał jest przeznaczony dla psychologów i psychoterapeutów w ramach ich kompetencji zawodowych.

Czego materiał nie zastępuje

To materiał pomocniczy, nie zastępuje oceny klinicznej ani odpowiedzialności prowadzącego specjalisty.

Co zawiera

Struktura materiału

Pełna wersja ma 96 stron. Spis treści i pierwsze strony zobaczysz w darmowym fragmencie, bez zakładania konta.

Pytania o materiał? Napisz na kontakt@cwp.edu.pl.

Pełna wersja

69 zł

  • 96 stron PDF do druku
  • struktura sesji 50-60 minut, dziennik odkładania i karta mikroaktywacji
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Płacisz raz. Imię i nazwisko trafią na znak wodny w pliku, a link do pobrania przyjdzie na podany adres e-mail.

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

W praktyce

Jak pracować z tym protokołem

Klient z prokrastynacją zwykle zna już wszystkie metody zarządzania czasem i żadna nie zadziałała na dłużej. Protokół zakłada, że odkładanie jest sposobem regulowania nieprzyjemnych emocji: nudy, lęku przed oceną, poczucia przytłoczenia. Zadanie samo w sobie bywa proste, trudne jest to, co klient czuje, gdy ma je zacząć.

Jakie ćwiczenia na prokrastynację zadziałają, gdy planery zawiodły?

Takie, które pracują z momentem zatrzymania przed zadaniem i z emocją, która się wtedy pojawia. Pierwsza karta pracy, którą klient wypełnia w domu, ma cztery pola: co odkładam, co poczułem, gdy miałem zacząć, co zrobiłem zamiast tego. Po tygodniu widać, które emocje uruchamiają ucieczkę.

Na sesji przechodzicie przez jedną sytuację powoli, sekunda po sekundzie: klient otwiera dokument, czuje ścisk w brzuchu, myśli „i tak wyjdzie słabo”, sięga po telefon. Z tej rozmowy wynika profil prokrastynacji, a protokół rozpisuje pięć takich profili z różnymi kierunkami pracy.

Bilans krótkoterminowej ulgi i długoterminowego kosztu robicie razem, bez moralizowania. Klient zwykle zna koszty aż za dobrze. Pomaga raczej zobaczyć, jak szybko ulga mija. Potem wprowadzasz mikroaktywację: krok tak mały, że klient może go zrobić mimo niechęci, na przykład otwarcie pliku i napisanie jednego zdania.

Uważaj na krytykę, także tę ukrytą w pytaniach typu „dlaczego znowu tego nie zrobiłeś?”. Klient, który czuje się oceniany, przestaje mówić o porażkach i zaczyna odkładać również zadania terapeutyczne. Protokół kładzie nacisk na łagodniejsze podejście do siebie, bo samokrytyka podnosi napięcie przed kolejnym zadaniem.

Gdy prokrastynacja dotyczy niemal wszystkiego, łącznie z jedzeniem i higieną, a klient mówi o braku energii i sensu, sprawdź, czy to nie depresja; wtedy kierujesz na konsultację psychiatryczną. Gdy trudności z rozpoczynaniem zadań trwają od dzieciństwa i obejmują wiele obszarów, rozważ diagnostykę ADHD u specjalisty.

Pełna wersja

69 zł

  • 96 stron PDF do druku
  • struktura sesji 50-60 minut, dziennik odkładania i karta mikroaktywacji
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Fragment pokazuje układ materiału. Pełna wersja to cały plik, gotowy do druku.

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

Pytania

Najczęściej zadawane pytania

Odkładanie wszystkiego na później najczęściej jest sposobem na uniknięcie nieprzyjemnych emocji związanych z zadaniem, a nie problemem z organizacją czasu. Zadanie może wywoływać nudę, lęk przed oceną, poczucie przytłoczenia, niepewność, od czego zacząć, albo wstyd z powodu wcześniejszych zaległości. Odłożenie go daje natychmiastową ulgę, co utrwala nawyk. Później wracają jednak stres i poczucie winy, które sprawiają, że zadanie staje się jeszcze trudniejsze do rozpoczęcia.

Nie, prokrastynacja nie jest lenistwem. Osoba leniwa nie chce działać i nie przeżywa z tego powodu napięcia, natomiast prokrastynator zwykle chce wykonać zadanie, martwi się nim i czuje się winny, a mimo to je odkłada. Mechanizm jest emocjonalny: odkładanie chroni przed trudnym uczuciem, które zadanie wywołuje. Nazywanie prokrastynacji lenistwem nasila samokrytykę, a ta z kolei zwiększa ryzyko dalszego odkładania, dlatego warto odejść od tej etykiety.

Pomaga zmiana pytania z „jak się zmusić?” na „co czuję, gdy myślę o tym zadaniu?”. Gdy wiadomo, jaka emocja stoi za odkładaniem, łatwiej dobrać strategię: rozbicie zadania na bardzo małe kroki, zaczęcie od kilku minut pracy, ustalenie konkretnego momentu i miejsca albo obniżenie oczekiwań co do pierwszej wersji. Ważne jest też łagodniejsze podejście do siebie po potknięciu, bo samokrytyka zwykle napędza kolejne odkładanie, zamiast motywować.

Technika mikroaktywacji polega na rozpoczęciu zadania od najmniejszego możliwego kroku, który nie wywołuje silnego oporu, na przykład otwarcia pliku, napisania jednego zdania czy wyjęcia potrzebnych rzeczy. Chodzi o przełamanie momentu zatrzymania, a nie o wykonanie całości. Często po rozpoczęciu napięcie spada i łatwiej kontynuować. Nawet jeśli nie, każdy mały krok jest sukcesem, który wzmacnia poczucie sprawczości i osłabia przekonanie, że „nie da się zacząć”.

Prokrastynacja jest częstą trudnością u osób z ADHD, bo wiąże się z problemami funkcji wykonawczych: planowania, inicjowania działań i regulacji uwagi. Sama prokrastynacja nie oznacza jednak ADHD, bo zdarza się bardzo wielu ludziom z różnych powodów. Jeśli odkładanie zadań towarzyszy od dzieciństwa, dotyczy wielu obszarów życia i łączy się z impulsywnością czy trudnością w koncentracji, warto skonsultować się ze specjalistą, który przeprowadzi pełną diagnozę.

Warto zacząć od konkretnego przykładu: co klient odkłada, w którym momencie się zatrzymuje, jaka emocja i myśl wtedy się pojawiają i co robi zamiast zadania. Następnie pomaga zestawienie krótkoterminowej ulgi z długoterminowym kosztem, bez moralizowania. Dalsza praca obejmuje dobór strategii do profilu prokrastynacji, na przykład perfekcjonistycznego czy związanego z przytłoczeniem, oraz ćwiczenie mikroaktywacji. Równie ważna jest praca nad mniej krytycznym stosunkiem do siebie.

Tak, odkładanie zadań bywa objawem obniżonego nastroju, depresji lub zaburzeń lękowych. W depresji wynika często z braku energii i poczucia beznadziei, w lęku z unikania sytuacji, które budzą niepokój. Dlatego przy nasilonej prokrastynacji warto zapytać klienta o nastrój, sen, apetyt, energię i poziom lęku. Jeśli pojawiają się też poczucie beznadziei czy myśli rezygnacyjne, potrzebna jest pełniejsza ocena kliniczna, a praca nad samym odkładaniem nie wystarczy.

Gotowy scenariusz dla psychologów zawiera „Protokół CWP: Prokrastynacja”. Traktuje prokrastynację jako sposób regulacji emocji, a nie problem zarządzania czasem, i prowadzi przez to, co klient odkłada, moment zatrzymania, emocję i myśl, pięć profili prokrastynacji, bilans krótkoterminowej korzyści i długoterminowego kosztu oraz technikę mikroaktywacji. Duży nacisk kładzie na łagodniejsze, mniej krytyczne podejście klienta do siebie w procesie zmiany.