Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Jak wspierać w domu dziecko, które nie mówi – podstawy AAC dla rodziców

Ciepły, praktyczny kurs dla rodziców: czym jest komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC), jak wybrać sposób dopasowany do Waszego dziecka i jak zacząć już dziś, bez specjalistycznego sprzętu.

Godziny dydaktyczne
7 godz.
Poziom
Podstawowy
Program
66 lekcji
Jak wspierać w domu dziecko, które nie mówi – podstawy AAC dla rodziców

Kurs dla rodziców dzieci, które nie mówią albo mówią bardzo niewiele — bez względu na to, czy diagnoza jest już postawiona, czy dopiero czekacie na wizytę. Krok po kroku, przystępnym językiem, bez żargonu klinicznego, pokazuje, czym jest AAC (komunikacja alternatywna i wspomagająca), obala najczęstsze mity (m.in. obawę, że AAC „opóźni mowę” albo że dziecko „przestanie się starać”) i wyjaśnia, dlaczego dziecko może rozumieć dużo więcej, niż jest w stanie powiedzieć.

Drugi blok pomaga wybrać sposób komunikacji dopasowany do konkretnego dziecka — od gestów, przez obrazki i tablice, po aplikacje z syntezatorem mowy — na podstawie jego motoryki, wzroku i preferencji sensorycznych, bez przytłaczania zbyt dużym wyborem na start. Kolejne bloki prowadzą przez pierwsze kroki w domu (jak zrobić pierwszą tablicę w dwadzieścia minut, bez specjalistycznego sprzętu), wplatanie AAC w codzienność — posiłki, zabawę, higienę, relacje z rodzeństwem i dziadkami — oraz dalszy rozwój: rozbudowę słownictwa, przejście od pojedynczych słów do zdań i zachęcanie dziecka do samodzielnej inicjacji rozmowy.

Ostatnie moduły pokazują, jak współpracować z przedszkolem czy szkołą, jak radzić sobie z AAC poza domem oraz jak rozmawiać z terapeutą o dalszym planie. Kurs ma charakter edukacyjny i wspierający — towarzyszy rodzicom w budowaniu komunikacji z dzieckiem, nie zastępuje diagnozy ani terapii logopedycznej czy psychologicznej.

Czego się nauczysz

  • Rozumiesz, czym jest AAC i wiesz, że nie zamyka drogi do mowy — przeciwnie, bardzo często ją otwiera, dając dziecku doświadczenie skutecznej komunikacji
  • Potrafisz wybrać i przygotować w domu, bez specjalistycznego sprzętu, pierwszy prosty system komunikacji dopasowany do możliwości motorycznych, wzrokowych i sensorycznych Waszego dziecka
  • Wiesz, jak modelować komunikację w codziennych sytuacjach — przy posiłkach, w zabawie, przy higienie — tak, żeby dziecko chciało wracać do systemu, zamiast czuć presję czy testowanie
  • Umiesz reagować na frustrację i chwilowe odrzucenie systemu przez dziecko oraz stopniowo rozbudowywać słownictwo, nie gubiąc tego, co już działa
  • Wiesz, jak włączyć całą rodzinę, przedszkole czy szkołę we wspólne, spójne wspieranie komunikacji dziecka, oraz jak rozmawiać z terapeutą o dalszych krokach

Dla kogo jest to szkolenie

  • Rodzice dzieci, które nie mówią albo mówią bardzo niewiele — niezależnie od tego, czy diagnoza jest już postawiona, czy dopiero czekacie na wizytę u specjalisty
  • Rodzice dzieci z autyzmem, opóźnionym rozwojem mowy, zespołami genetycznymi, mózgowym porażeniem dziecięcym i innymi trudnościami wpływającymi na komunikację
  • Rodzice, którzy usłyszeli od terapeuty czy logopedy sugestię „spróbujcie AAC” i chcą zrozumieć, co to znaczy w praktyce, zanim zaczną

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Diagnoza logopedyczna, psychologiczna czy medyczna — kurs ma charakter edukacyjny i nie zastępuje pełnej, wielospecjalistycznej oceny dziecka
  • Szkolenie z obsługi konkretnego, komercyjnego urządzenia czy aplikacji do AAC — kurs uczy ogólnych zasad wyboru i wdrażania, nie zastępuje instrukcji producenta
  • Terapia logopedyczna prowadzona przez specjalistę — kurs pokazuje, jak wspierać komunikację dziecka w domu, obok, a nie zamiast, pracy z terapeutą

Program szkolenia

66 lekcji w 22 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Czym jest AAC i dla kogo jest przeznaczona

Moduł 2

Mity o AAC, które warto rozbroić na starcie

  • Mit: „AAC opóźni rozwój mowy”3 min
  • Mit: „Dziecko przestanie się starać mówić, bo dostanie łatwiejszą drogę”13 min
  • Skąd biorą się te obawy i jak rozmawiać o nich z bliskimi3 min
Moduł 3

Rozumienie a mówienie — dwie różne umiejętności

  • Rozumienie mowy a mówienie — dlaczego to dwie różne sprawy2 min
  • Jak rozpoznać, że dziecko rozumie więcej, niż pokazuje13 min
  • Dlaczego to rozróżnienie zmienia sposób, w jaki mówisz do dziecka13 min
Moduł 4

Dla jakich dzieci AAC pomaga — różne diagnozy i sytuacje

  • Autyzm i AAC — jak to wygląda w praktyce3 min
  • Opóźniony rozwój mowy, zespoły genetyczne i inne sytuacje3 min
  • Mózgowe porażenie dziecięce i inne trudności ruchowe — AAC z innej strony3 min
Moduł 5

Rodzaje AAC — przegląd narzędzi do wyboru

  • Gesty naturalne i mowa ciała — pierwszy, darmowy poziom AAC3 min
  • Obrazki, symbole i tablice komunikacyjne — czym są i jak działają3 min
  • Aplikacje na tablecie z syntezatorem mowy — kiedy wchodzą do gry3 min
Moduł 6

Na co zwrócić uwagę u własnego dziecka przy wyborze systemu

  • Motoryka dziecka — czy potrafi wskazać, sięgnąć, dotknąć precyzyjnie3 min
  • Wzrok i uwaga wzrokowa — wielkość symboli, kontrast, liczba elementów3 min
  • Preferencje sensoryczne dziecka — dźwięk, dotyk, tempo3 min
Moduł 7

Kiedy tablet z aplikacją, a kiedy prostsze narzędzia

  • Plusy i minusy zaczynania od prostych, papierowych narzędzi3 min
  • Kiedy tablet naprawdę pomaga — konkretne sytuacje3 min
  • Nie musisz wybierać raz na zawsze — jak systemy się uzupełniają3 min
Moduł 8

Jak nie przytłoczyć dziecka zbyt dużym wyborem na starcie

  • Dlaczego mniej znaczy więcej na początku2 min
  • Ile symboli na start i jak je dobrać2 min
  • Jak rozszerzać system dopiero, gdy dziecko jest gotowe2 min
Moduł 9

Jak zacząć bez specjalistycznego sprzętu — pierwszy tydzień

  • Materiały, które już masz w domu3 min
  • Jak zrobić pierwszą mini-tablicę w 20 minut3 min
  • Plan na pierwszy tydzień — mały, realistyczny start3 min
Moduł 10

Wybór pierwszych symboli — zacznij od tego, co dziecko naprawdę chce

  • Motywacja ponad „przydatność” — jak wybierać pierwsze słowa3 min
  • Obserwacja dziecka jako źródło pierwszych symboli13 min
  • Typowe błędy przy wyborze pierwszych symboli (i jak ich uniknąć)3 min
Moduł 11

Modelowanie komunikacji w codziennych sytuacjach

  • Czym jest modelowanie i czym różni się od testowania dziecka3 min
  • Jak wygląda modelowanie w praktyce — przykłady krok po kroku3 min
  • Modelowanie bez słów — Twoja postawa i tempo3 min
Moduł 12

Jak reagować na pierwsze próby dziecka

  • Każda próba się liczy — jak reagować na niedoskonałe pierwsze próby3 min
  • Czego unikać w pierwszych tygodniach (poprawianie, testowanie, presja)3 min
  • Budowanie poczucia sprawczości — podsumowanie bloku „Pierwsze kroki w domu”13 min
Moduł 13

AAC przy posiłkach i higienie — naturalne okazje do komunikacji

  • Posiłki jako naturalna okazja do komunikacji13 min
  • Higiena i ubieranie — te same zasady, inny kontekst13 min
  • Jak wpleść AAC w rutynę, nie dodawać jej jako osobne zadanie13 min
Moduł 14

AAC w zabawie — system wpleciony we wspólne granie

  • Dlaczego zabawa to najlepsza okazja do nauki komunikacji12 min
  • Konkretne zabawy, które naturalnie zapraszają do używania AAC2 min
  • Jak nie zamienić zabawy w test13 min
Moduł 15

Włączanie rodzeństwa i dziadków w komunikację z dzieckiem

  • Dlaczego warto włączyć całą rodzinę od początku13 min
  • Jak nauczyć rodzeństwo korzystania z systemu dziecka2 min
  • Rozmowa z dziadkami — jak oswoić opór i niepewność13 min
Moduł 16

Co robić, gdy dziecko się frustruje albo odrzuca system

  • Dlaczego dziecko czasem odrzuca AAC — typowe powody2 min
  • Co robić w momencie frustracji, krok po kroku13 min
  • Kiedy zrobić przerwę, a kiedy wrócić mocniej — podsumowanie bloku3 min
Moduł 17

Jak stopniowo rozbudowywać tablicę, nie gubiąc tego, co działa

  • Kiedy dziecko jest gotowe na więcej symboli3 min
  • Jak dodawać nowe symbole bez chaosu3 min
  • Organizacja rozrastającego się systemu (kategorie, kolory, miejsce)3 min
Moduł 18

Od pojedynczych słów do prostych zdań

  • Dlaczego łączenie słów to duży krok2 min
  • Jak modelować proste zdania w codziennych sytuacjach2 min
  • Cierpliwość na tym etapie — czego nie przyspieszać2 min
Moduł 19

Jak zachęcać dziecko do spontanicznej inicjacji rozmowy

  • Różnica między odpowiadaniem a inicjowaniem2 min
  • Techniki, które zapraszają dziecko do zaczęcia rozmowy pierwsze2 min
  • Cierpliwe czekanie jako narzędzie — podsumowanie bloku12 min
Moduł 20

Współpraca z przedszkolem i szkołą wokół systemu dziecka

  • Co warto przekazać nauczycielowi na starcie3 min
  • Jak przygotować „instrukcję obsługi” systemu dziecka dla placówki12 min
  • Gdy szkoła jest niechętna lub niepewna — jak budować sojusz13 min
Moduł 21

AAC na wyjściach, u rodziny i w sytuacjach społecznych

  • Przygotowanie do wyjścia z systemem AAC2 min
  • Reakcje obcych osób — jak sobie z nimi radzić2 min
  • AAC na urodzinach, u rodziny, na wakacjach3 min
Moduł 22

Jak rozmawiać z terapeutą i patrzeć w dalszą przyszłość

  • Jak przygotować się do rozmowy z terapeutą o AAC3 min
  • Co obserwować w domu, żeby rozmowa z terapeutą była konkretna3 min
  • Patrząc w przyszłość — ciepłe podsumowanie kursu3 min

Materiały do pobrania

Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna: pliki otwierają się przy lekcji, w planie Rodzic.

  • Załącznik A — Przykładowa startowa tablica komunikacyjna (symbole do wydrukowania)PDF
  • Załącznik B — Checklist pierwszego tygodnia z AACPDF
  • Załącznik D — Ściąga „jak modelować AAC” na lodówkęPDF
  • Załącznik C — Arkusz obserwacji postępów dzieckaPDF

Najczęściej zadawane pytania

AAC to komunikacja alternatywna i wspomagająca, czyli wszystkie sposoby porozumiewania się, które uzupełniają lub zastępują mowę. Należą do niej gesty, znaki, obrazki i symbole, tablice komunikacyjne oraz aplikacje na tablecie, które odczytują wybrane słowa na głos. AAC pomaga dzieciom, które nie mówią lub mówią bardzo niewiele, na przykład z powodu autyzmu, opóźnionego rozwoju mowy, zespołów genetycznych czy mózgowego porażenia dziecięcego. Daje dziecku możliwość wyrażenia potrzeb, wyborów i emocji.

Nie, AAC nie opóźnia rozwoju mowy, a bardzo często wręcz go wspiera. Dziecko, które dzięki obrazkom czy gestom doświadcza, że komunikacja działa, zyskuje motywację do porozumiewania się także w inny sposób. AAC zmniejsza frustrację i napięcie, które mogą blokować próby mówienia. Obawa, że dziecko „przestanie się starać”, jest częsta i zrozumiała, ale AAC nie odbiera mu chęci do mowy. Daje mu po prostu głos już teraz.

Z dzieckiem, które nie mówi, można porozumiewać się przez gesty, obrazki, symbole i wskazywanie, a przede wszystkim przez uważne obserwowanie jego sygnałów. Wiele dzieci rozumie znacznie więcej, niż potrafi powiedzieć, dlatego warto mówić do nich normalnie, prostymi zdaniami. Pomaga pokazywanie symbolu jednocześnie z wypowiadanym słowem, na przykład przy posiłku czy zabawie. Każdą próbę komunikacji, nawet niedoskonałą, warto zauważyć i odpowiedzieć na nią.

AAC w domu najlepiej zacząć od kilku symboli związanych z tym, czego dziecko naprawdę chce, na przykład ulubionego jedzenia, zabawki czy aktywności. Nie potrzebujesz specjalistycznego sprzętu: wystarczą wydrukowane obrazki lub zdjęcia i prosta mini-tablica. Używaj ich w naturalnych sytuacjach, takich jak posiłki, ubieranie czy zabawa. Na początku mniej znaczy więcej, bo zbyt duży wybór może przytłoczyć. Nowe symbole dodawaj stopniowo, gdy dziecko swobodnie korzysta z pierwszych.

Modelowanie w AAC polega na tym, że rodzic sam używa systemu komunikacji dziecka, mówiąc do niego i jednocześnie wskazując symbole. Tak jak dzieci uczą się mowy, słuchając innych, tak dziecko korzystające z AAC uczy się, widząc, jak dorośli posługują się tablicą czy aplikacją. Modelowanie nie jest sprawdzaniem ani odpytywaniem dziecka. To pokazywanie w codziennych sytuacjach, na przykład przy śniadaniu: „chcesz więcej soku?” z jednoczesnym wskazaniem symboli.

Nie trzeba wybierać raz na zawsze, bo wiele rodzin łączy proste obrazki z aplikacją na tablecie. Papierowe tablice są tanie, zawsze pod ręką i dobre na start. Tablet z aplikacją daje głos, większy zasób słów i łatwiej go rozbudowywać. Wybór zależy od motoryki dziecka, jego wzroku, uwagi i tego, co je motywuje. Warto zacząć od prostych narzędzi, obserwować dziecko i skonsultować wybór z logopedą lub terapeutą AAC.

Najpierw spróbuj zrozumieć, dlaczego dziecko odrzuca system, bo powody bywają bardzo różne. Symbole mogą być dla niego mało atrakcyjne, zbyt liczne, trudne do wskazania albo kojarzyć się z presją i odpytywaniem. Warto wrócić do tego, co dziecko naprawdę lubi, ograniczyć wymagania i więcej modelować w zabawie. Czasem pomaga krótka przerwa. Jeśli trudność się utrzymuje, porozmawiaj z terapeutą o dopasowaniu systemu do możliwości dziecka.

Krok po kroku, przystępnym językiem, podstawy AAC omawia szkolenie CWP „Jak wspierać w domu dziecko, które nie mówi – podstawy AAC dla rodziców”. Kurs wyjaśnia rodzaje AAC, pomaga wybrać pierwsze symbole i zrobić prostą tablicę, uczy modelowania przy posiłkach, higienie i zabawie oraz pokazuje, jak włączyć rodzeństwo, dziadków i przedszkole. Nie zastępuje pracy z terapeutą, ale pomaga rodzicowi zacząć w domu i lepiej współpracować ze specjalistami.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Jak zmienia się nastolatka — normalny rozwój a sygnały, które wymagają uwagi

Dla rodziców i bliskich

Jak zmienia się nastolatka — normalny rozwój a sygnały, które wymagają uwagi

Przewodnik dla rodziców dziewcząt w okresie dojrzewania: co w zmianach nastolatki jest zupełnie normalne, jak rozumieć jej ciało, mózg, emocje i bunt, kiedy trudność jest tylko fazą, a kiedy staje się sygnałem, który warto skonsultować ze specjalistą — i jak rozmawiać, stawiać granice oraz odbudowywać bliskość.

5 godz. dydakt.Podstawowy
W abonamencie

Przeczytaj także