Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

OZSS: opiniowanie w sprawach rodzinnych

Jak wygląda badanie w zespole, czego oczekuje sąd i jak przygotować rodzinę do udziału.

Godziny dydaktyczne
12 godz.
Poziom
Zaawansowany
Program
80 lekcji
OZSS: opiniowanie w sprawach rodzinnych

Opiniodawcze Zespoły Sądowych Specjalistów działają na podstawie ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów. To one sporządzają dla sądów opinie w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz w sprawach nieletnich.

Szkolenie pokazuje ten proces od środka: jak zbudowane jest badanie zespołowe, jakie dane są zbierane, jak wygląda obserwacja relacji rodzic–dziecko i jak formułowane są wnioski dotyczące kontaktów i miejsca pobytu dziecka.

Druga część adresuje sytuację psychologa spoza zespołu: jak przygotować rodzica do badania bez instruowania go, jak wspierać dziecko przed i po badaniu oraz co zrobić, gdy rodzic przynosi do gabinetu opinię, z którą się nie zgadza.

Szkolenie z opiniowania w OZSS w sprawach rodzinnych, dla psychologów współpracujących z sądem. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Czego się nauczysz

  • Opiszesz przebieg badania w OZSS i podstawę prawną jego działania
  • Zrozumiesz logikę wniosków dotyczących kontaktów i miejsca pobytu dziecka
  • Przygotujesz rodzica i dziecko do udziału w badaniu bez wpływania na jego wynik
  • Rozpoznasz, kiedy zastrzeżenia do opinii mają podstawę merytoryczną
  • Utrzymasz granicę między wsparciem klienta a udziałem w sporze
  • Rozpiszesz postanowienie sądu na plan badania: zadania, źródła danych i symetryczną procedurę
  • Zredagujesz zalecenia opinii tak, by były wykonalne i sprawdzalne
  • Rozwiążesz typowe dylematy psychologa wspierającego rodzinę w trakcie sprawy: zaświadczenia, prośby pełnomocników, wezwanie na świadka

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy pracujący z rodzinami w trakcie spraw sądowych
  • Psycholodzy rozważający pracę w OZSS
  • Specjaliści poradni i ośrodków wsparcia rodziny
  • Psycholodzy współpracujący z pełnomocnikami w sprawach rodzinnych

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Szkolenie NIE nadaje uprawnień do sporządzania opinii dla sądu ani statusu biegłego
  • Nie jest procedurą rekrutacyjną ani przygotowaniem formalnym do pracy w OZSS
  • Nie uczy przygotowywania rodzica do uzyskania korzystnego wyniku badania — to działanie nieetyczne

Program szkolenia

80 lekcji w 17 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Jak działa OZSS

Moduł 2

Dziecko w badaniu

  • Rozmowa z dzieckiem — standard i pułapki2 min
  • Obserwacja relacji rodzic–dziecko12 min
  • Dobro dziecka jako kryterium wnioskowania12 min
  • Konflikt lojalnościowy i zmiana postawy dziecka12 min
  • Quiz: rozmowa z dzieckiem, obserwacja i dobro dziecka15 min
Moduł 3

Wnioski i rekomendacje

  • Kompetencje wychowawcze — jak je operacjonalizować2 min
  • Wnioski o kontaktach i miejscu pobytu dziecka2 min
  • Przemoc i ryzyko — jak opisać, nie rozstrzygając2 min
  • Quiz: kompetencje wychowawcze, kontakty i ryzyko przemocy15 min
Moduł 4

Psycholog spoza zespołu

  • Przygotowanie rodziny do badania2 min
  • Zastrzeżenia do opinii — kiedy mają podstawę2 min
  • Po badaniu: wsparcie dziecka i rodzica2 min
  • Quiz: psycholog spoza zespołu przed badaniem i po opinii15 min
Moduł 5

Narzędzia diagnostyczne i metodologia

  • Dobór narzędzi psychometrycznych do sprawy rodzinnej1 min
  • Ustrukturyzowany wywiad kliniczny w sprawach rodzinnych1 min
  • Wywiad środowiskowy i źródła zewnętrzne1 min
  • Kultura, wielojęzyczność i różnorodność rodzin w opiniowaniu1 min
  • Quiz: dobór narzędzi, wywiad i źródła zewnętrzne15 min
Moduł 6

Praca w zespole wielodyscyplinarnym

  • Współpraca z pedagogiem i lekarzem w zespole OZSS1 min
  • Gdy zespół się nie zgadza — rozwiązywanie rozbieżności1 min
  • Komunikacja z sądem poza samą opinią pisemną1 min
  • Quiz: podział ról, rozbieżności w zespole i kontakt z sądem15 min
Moduł 7

Wystąpienie przed sądem i obrona opinii

  • Przygotowanie do przesłuchania w charakterze biegłego1 min
  • Odpowiadanie na pytania kwestionujące metodologię1 min
  • Granice roli biegłego — czego nie robić na sali sądowej1 min
  • Quiz: przesłuchanie biegłego i obrona metodologii15 min
Moduł 8

Trudne i specjalne przypadki

  • Alienacja rodzicielska w opiniowaniu — perspektywa biegłego1 min
  • Rodziny patchworkowe i nietypowe konfiguracje opiekuńcze1 min
  • Dziecko z niepełnosprawnością lub przewlekłą chorobą w badaniu1 min
  • Sprawy z elementem migracyjnym — wyjazd za granicę z dzieckiem1 min
  • Quiz: alienacja, rodziny patchworkowe, szczególne potrzeby, wyjazd za granicę15 min
Moduł 9

Historia i kontekst systemowy OZSS w Polsce

  • Geneza opiniodawczych zespołów sądowych specjalistów12 min
  • Niejednolitość praktyki między okręgami i zespołami2 min
  • Typologia spraw trafiających do OZSS2 min
  • OZSS w systemie ochrony dziecka: uzupełnianie się i dublowanie2 min
  • Quiz: historia OZSS, praktyka zespołów i system ochrony dziecka15 min
Moduł 10

Neutralność i zarządzanie reakcjami biegłego

  • Mechanizmy utraty neutralności2 min
  • Praca z własną złością lub współczuciem wobec rodzica2 min
  • Rozpoznawanie manipulacji i wywierania wpływu przez badanych rodziców2 min
  • Dokumentowanie obserwacji vs interpretacji2 min
  • Quiz: neutralność, własne reakcje i dyscyplina zapisu15 min
Moduł 11

Pogłębione opiniowanie przy podejrzeniu przemocy domowej

  • Subtelne wzorce przemocy psychicznej i kontroli2 min
  • Dziecko jako świadek przemocy między rodzicami2 min
  • Różnicowanie fałszywych oskarżeń od realnego zagrożenia2 min
  • Rekomendacje dotyczące kontaktów przy udokumentowanej przemocy12 min
  • Quiz: przemoc psychiczna, dziecko-świadek i rekomendacje kontaktów15 min
Moduł 12

Rodziny wysokiego konfliktu w procedurze diagnostycznej OZSS

  • Specyfika badania diagnostycznego rodziny wysokiego konfliktu12 min
  • Rozpoznawanie prób „coachingu” dziecka przed badaniem12 min
  • Rozbieżne narracje rodziców a formułowanie wniosków12 min
  • Wpływ przewlekłego postępowania na wiarygodność materiału2 min
  • Quiz: wysoki konflikt, coaching dziecka, rozbieżne narracje15 min
Moduł 13

Kontakty z dziadkami i dalszą rodziną w opiniowaniu

  • Prawna i psychologiczna specyfika spraw o kontakty z dziadkami2 min
  • Ocena jakości więzi dziecka z dalszą rodziną jako element opinii2 min
  • Konflikt lojalności rodzica wobec własnych rodziców a dobro dziecka12 min
  • Opiniowanie w sprawach o kontakty z rodzeństwem przyrodnim lub rodziną zastępczą2 min
  • Quiz: kontakty z dziadkami, rodzeństwem i rodziną zastępczą15 min
Moduł 14

Dokumentacja, ochrona danych i standardy prowadzenia akt OZSS

  • Standardy prowadzenia notatek z badania2 min
  • Ochrona danych osobowych rodziny w dokumentacji OZSS2 min
  • Archiwizacja i przechowywanie materiału badawczego2 min
  • Dostęp stron postępowania do akt sprawy2 min
  • Quiz: notatki, ochrona danych, archiwizacja i dostęp do akt15 min
Moduł 15

Jakość opiniowania: błędy poznawcze i superwizja koleżeńska

  • Typowe błędy poznawcze w opiniowaniu sądowym2 min
  • Peer review opinii — koleżeńska weryfikacja przed złożeniem do sądu2 min
  • Rozbieżne opinie dwóch zespołów w tej samej sprawie2 min
  • Budowanie własnego systemu jakości: checklisty i standaryzacja2 min
  • Quiz: błędy poznawcze, recenzja koleżeńska i system jakości15 min
Moduł 16

Kondycja psychiczna biegłego: wypalenie i wtórna trauma

  • Wtórna trauma u biegłego stykającego się z materiałem o przemocy i krzywdzie dzieci2 min
  • Wypalenie zawodowe specyficzne dla roli biegłego sądowego2 min
  • Radzenie sobie z krytyką i atakami na wiarygodność ze strony pełnomocników2 min
  • Budowanie sieci wsparcia i superwizji dla biegłych OZSS2 min
  • Quiz: wtórna trauma, wypalenie i wsparcie biegłego15 min
Moduł 17

Warsztat: przypadki, arkusze i ćwiczenia

  • Arkusz: od postanowienia sądu do planu badania16 min
  • Ćwiczenie: obserwacja czy interpretacja w notatkach z badania14 min
  • Przypadek z omówieniem: dziesięciolatek odmawia kontaktu z ojcem15 min
  • Przypadek z omówieniem: dwulatek i wniosek o opiekę naprzemienną15 min
  • Psycholog spoza zespołu: arkusz pracy z rodzicem i dylematy etyczne5 min

Najczęściej zadawane pytania

OZSS, czyli Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów, to zespół psychologów, pedagogów i lekarzy, który na zlecenie sądu sporządza opinie w sprawach rodzinnych, opiekuńczych i nieletnich. Badanie zwykle obejmuje wywiady z rodzicami, rozmowę z dzieckiem, obserwację relacji rodzic–dziecko oraz testy psychologiczne. Specjaliści analizują też akta sprawy. Opinia odpowiada na pytania postawione przez sąd, na przykład dotyczące kompetencji wychowawczych, więzi dziecka z rodzicami czy kontaktów i miejsca pobytu dziecka.

Rodzica można przygotować do badania, wyjaśniając jego przebieg i cel, ale bez instruowania, co ma mówić i jak się zachowywać. Warto omówić, że badanie dotyczy dobra dziecka, a nie wygranej w sporze, że potrzebne są szczerość i skupienie na potrzebach dziecka oraz że krytykowanie drugiego rodzica zwykle działa na niekorzyść. Pomaga też praca nad regulacją emocji związanych z oceną. Psycholog prowadzący nie powinien przekazywać rodzicowi gotowych odpowiedzi na testy ani ćwiczyć z nim „właściwej” autoprezentacji.

Dziecku najlepiej prosto i spokojnie powiedzieć, że spotka się z osobami, które pomagają dorosłym podjąć dobre decyzje dla dzieci, i że nie ma złych odpowiedzi. Nie wolno uczyć dziecka, co ma mówić, ani obarczać go wyborem między rodzicami. Dziecko nie powinno czuć, że od jego słów zależy wynik sprawy. Pomaga zapewnienie, że oboje rodzice je kochają i nie będą się gniewać za jego odpowiedzi. Po badaniu warto nie wypytywać dziecka o przebieg rozmowy.

Podstawowym kryterium wniosków OZSS jest dobro dziecka, a nie racje rodziców. Zespół ocenia więzi dziecka z każdym z rodziców, kompetencje wychowawcze, zdolność do zaspokajania potrzeb dziecka, gotowość do wspierania jego relacji z drugim rodzicem oraz ewentualne czynniki ryzyka, takie jak przemoc czy uzależnienie. Uwzględnia też wiek, potrzeby rozwojowe i zdanie dziecka, jeśli jest ono w stanie je wyrazić. Rekomendacje powinny wynikać z zebranych danych i być wyjaśnione w opinii.

Tak, strony postępowania mogą zgłaszać zastrzeżenia do opinii, wnioskować o opinię uzupełniającą, przesłuchanie biegłych lub w uzasadnionych przypadkach o nową opinię. Zastrzeżenia mają największą wagę, gdy dotyczą merytorycznych braków: pominięcia istotnych danych, nieadekwatnych metod, wniosków niewynikających z badania lub braku odpowiedzi na pytanie sądu. Samo niezadowolenie z wyniku nie jest wystarczającą podstawą. Psycholog wspierający rodzica powinien pomóc mu oddzielić emocje od argumentów, nie wchodząc w rolę strony sporu.

Przy podejrzeniu alienacji rodzicielskiej zespół analizuje, czy odrzucenie rodzica przez dziecko wynika z zachowań drugiego rodzica, z realnych doświadczeń dziecka, na przykład przemocy, czy z konfliktu lojalnościowego. Ważne jest ostrożne różnicowanie, bo niechęć dziecka może mieć różne przyczyny. Biegli opisują obserwowane zachowania, narrację dziecka i sposób, w jaki rodzice mówią o sobie nawzajem, zamiast przyklejać etykiety. Wnioski dotyczą tego, co służy relacjom dziecka z obojgiem rodziców i jego bezpieczeństwu.

Psycholog prowadzący może wspierać rodzica i dziecko emocjonalnie, pomagać radzić sobie ze stresem postępowania i skupiać uwagę na potrzebach dziecka. Powinien jednak utrzymać granicę między wsparciem klienta a udziałem w sporze. Nie sporządza opinii o kompetencjach drugiego rodzica, którego nie badał, i nie wydaje zaświadczeń sugerujących rozstrzygnięcie sprawy. Zapytany przez sąd, opisuje wyłącznie własną pracę i obserwacje. Przy sygnałach przemocy warto wskazać 800 70 2222, a dziecku 116 111.

Wiedzę o opiniowaniu w sprawach rodzinnych warto zdobywać zarówno od strony pracy w zespole, jak i od strony psychologa spoza niego. Szkolenie CWP „OZSS: opiniowanie w sprawach rodzinnych” pokazuje przebieg badania zespołowego, rozmowę z dzieckiem i obserwację relacji rodzic–dziecko, formułowanie wniosków o kontaktach i miejscu pobytu dziecka, opisywanie ryzyka przemocy oraz alienację rodzicielską. Omawia też przygotowanie rodziny do badania, zastrzeżenia do opinii i wystąpienie przed sądem.

Odmowa kontaktu może wynikać z reakcji ochronnej na krzywdzenie, z trudnej, ale niekrzywdzącej jakości kontaktu, z presji drugiego rodzica albo z czynników rozwojowych i sytuacyjnych, takich jak nowy partner rodzica czy zmiana szkoły. Różnicowanie opiera się na chronologii zmiany postawy, na tym, czy uzasadnienia dziecka zawierają własne wspomnienia z detalem, na zachowaniu dziecka w bezpośrednim kontakcie z rodzicem oraz na postawie obojga rodziców wobec kontaktów. Żadna z przyczyn nie powinna być przyjmowana z góry. Szkolenie omawia to na przypadku z pełnym omówieniem.

Psycholog może, na prośbę i za zgodą klienta, potwierdzić fakty znane z własnej pracy, na przykład udział w terapii, jej regularność i ogólny obszar pracy. Nie powinien oceniać kompetencji wychowawczych klienta ani drugiego rodzica, bo ich nie badał, a relacja z sesji jest materiałem jednostronnym. Dokument wykraczający poza fakty łatwo podważyć w postępowaniu, co osłabia pozycję klienta. Wezwany przez sąd jako świadek, psycholog zeznaje o faktach, a nie wydaje opinii jak biegły.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Biegły psycholog sądowy w praktyce: od wpisu na listę do obrony opinii na saliNowość

Psychologia sądowa i orzecznictwo

Biegły psycholog sądowy w praktyce: od wpisu na listę do obrony opinii na sali

Szkolenie online dla psychologów o tym, jak zostać biegłym sądowym, czytać postanowienia sądu, badać i pisać opinie w sprawach karnych, cywilnych i rodzinnych, a potem bronić ich na rozprawie, rozliczać się z sądem i zachować granice roli.

16 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także