Podstawa prawna i zadania zespołu

Skąd wzięły się zespoły

Opiniodawcze Zespoły Sądowych Specjalistów zostały powołane ustawą z 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów i działają przy sądach okręgowych. Zastąpiły wcześniejsze rodzinne ośrodki diagnostyczno-konsultacyjne, a zmiana nie była wyłącznie nazewnicza: ustawa uporządkowała zakres zadań, wymagania wobec specjalistów i tryb zlecania badań.

Zadania

Zespoły sporządzają na zlecenie sądu opinie w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz w sprawach nieletnich, a na zlecenie sądu lub prokuratora prowadzą badania w innych sprawach przewidzianych ustawą. Prowadzą też — w zakresie wynikającym z przepisów — poradnictwo i mediację, jeżeli sąd tak postanowi.

Skład

W zespole pracują specjaliści z zakresu psychologii, pedagogiki, pediatrii, medycyny rodzinnej, chorób wewnętrznych, psychiatrii oraz psychiatrii dzieci i młodzieży. Ustawa określa wymagania kwalifikacyjne, w tym tytuł magistra odpowiedniego kierunku i wymagany staż pracy z dziećmi lub rodziną. Opinia powstaje w składzie co najmniej dwóch specjalistów — najczęściej psychologa i pedagoga — i to jedna z zasadniczych różnic wobec opinii pojedynczego biegłego: wniosek jest wynikiem uzgodnienia, a nie jednej perspektywy.

Trzy fakty ważne dla psychologa spoza zespołu

1. Zlecenie pochodzi od sądu, nie od strony. Rodzic nie może „zamówić" badania w OZSS ani wybrać specjalisty.
2. Badanie obejmuje zwykle wszystkich uczestników relacji — oboje rodziców i dziecko, czasem także nowych partnerów lub dziadków, jeżeli sąd tak wskaże.
3. Opinia odpowiada na pytania postanowienia, a nie na oczekiwania rodzica. Rodzic przychodzący z listą krzywd doznanych od drugiej strony często nie rozumie, że to nie jest przedmiot badania.

Droga sprawy

Od postanowienia sądu do terminu badania mija zwykle kilka miesięcy, a od badania do wpłynięcia opinii — kolejne tygodnie. Ten czas jest osobnym obciążeniem dla rodziny: konflikt zamraża się w oczekiwaniu, dziecko żyje w prowizorium, a każda ze stron interpretuje opóźnienie na swoją korzyść. Warto to z klientem nazwać i zaplanować, co dzieje się w międzyczasie.