Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Praca ze wstydem po traumie – metody terapeutyczne

Rozpoznawanie wstydu traumatycznego w gabinecie i metody terapeutyczne: terapia skoncentrowana na współczuciu, praca z częściami, self-compassion

Godziny dydaktyczne
27 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
87 lekcji
Praca ze wstydem po traumie – metody terapeutyczne

Szkolenie specjalistyczne dla psychologów i psychoterapeutów, poświęcone w całości jednemu z najczęściej pomijanych, a zarazem najbardziej wszechobecnych mechanizmów klinicznych w pracy z traumą — wstydowi. Kurs prowadzi od podstaw (czym jest wstyd traumatyczny, jego neurobiologia, różnica wobec winy, mechanizm internalizacji), przez praktyczne rozpoznawanie wstydu w gabinecie (sygnały behawioralne, maskowanie złością i dystansem, wywiad wrażliwy na wstyd), mechanizmy specyficzne dla konkretnych kontekstów traumy (złożone PTSD, trauma seksualna, przemoc, różnicowanie wstydu ofiary i sprawstwa, wymiar relacyjny), po obszerny blok metod terapeutycznych — terapię skoncentrowaną na współczuciu (CFT), pracę z częściami osobowości, techniki poznawcze i narracyjne, podejścia somatyczne, self-compassion w praktyce oraz pracę z wewnętrznym krytykiem. Kolejne moduły adresują dodatkowe mechanizmy krytyczne klinicznie (związek wstydu z dysocjacją i uzależnieniami, specyfikę wstydu u mężczyzn, pracę grupową, wstyd w samej relacji terapeutycznej) oraz konteksty specjalne — dzieci i młodzież, rodziców i opiekunów, wymiar kulturowy i religijny. Kurs zamyka moduł poświęcony przeciwprzeniesieniu, granicom i wypaleniu terapeuty oraz pełne, zintegrowane studium przypadku prowadzone od pierwszego kontaktu po zakończenie terapii.

Szkolenie ma charakter edukacyjny i poszerza warsztat pracy klinicznej w obszarze traumy. Praca ze wstydem, zwłaszcza głęboko zakorzenionym, wymaga superwizji i nie zastępuje przygotowania klinicznego terapeuty w zakresie psychotraumatologii. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem ukończenia i liczbą godzin dydaktycznych do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Czego się nauczysz

  • Rozróżniasz wstyd traumatyczny od winy i codziennego zawstydzenia oraz rozumiesz jego neurobiologię i mechanizm internalizacji
  • Rozpoznajesz wstyd w gabinecie po sygnałach behawioralnych, niewerbalnych i wzorcach maskowania, nawet gdy pacjent nigdy nie nazywa go wprost
  • Rozumiesz specyfikę wstydu w złożonym PTSD, traumie seksualnej, przemocy oraz różnicujesz wstyd ofiary od wstydu sprawstwa
  • Stosujesz metody terapeutyczne pracy ze wstydem — terapię skoncentrowaną na współczuciu, pracę z częściami osobowości, techniki poznawczo-narracyjne, podejścia somatyczne i self-compassion
  • Dostosowujesz pracę ze wstydem do kontekstów specjalnych — dzieci i młodzieży, rodziców, specyfiki płciowej i kulturowo-religijnej — oraz dbasz o własne granice i superwizję

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy i psychoterapeuci pracujący z dorosłymi, dziećmi lub młodzieżą po doświadczeniach traumatycznych
  • Specjaliści prowadzący terapię PTSD i złożonego PTSD, chcący pogłębić pracę z wymiarem wstydu
  • Terapeuci pracujący z ofiarami przemocy, traumy seksualnej oraz z osobami uzależnionymi ze współwystępującym wstydem

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Certyfikacja w terapii skoncentrowanej na współczuciu, terapii wewnętrznych systemów rodzinnych ani żadnej innej metodzie — kurs nie zastępuje dedykowanego szkolenia certyfikującego
  • Superwizja indywidualnych przypadków — praca z głęboko zakorzenionym wstydem jej wymaga i kurs jej nie zastępuje
  • Diagnoza psychiatryczna ani zalecenia farmakologiczne — treści mają charakter psychologiczny, nie medyczny

Program szkolenia

87 lekcji w 29 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Czym jest wstyd traumatyczny

Moduł 2

Neurobiologia wstydu

  • Sieci mózgowe aktywowane podczas wstydu i różnica względem strachu5 min
  • Reakcja ciała na wstyd — oś HPA, reakcja submisji i rumieniec jako sygnał społeczny14 min
  • Neurobiologia przewlekłego wstydu — sensytyzacja, pamięć i regulacja emocji14 min
Moduł 3

Wstyd vs wina — różnice kliniczne

  • Wstyd a wina — różnice strukturalne: Ja kontra zachowanie14 min
  • Konsekwencje behawioralne — dlaczego wina prowadzi do naprawy, a wstyd do wycofania14 min
  • Dlaczego rozróżnienie wstydu i winy ma kluczowe znaczenie terapeutyczne14 min
Moduł 4

Wstyd toksyczny i jego internalizacja

  • Od emocji do tożsamości — mechanizm internalizacji wstydu4 min
  • Wstyd toksyczny a obraz siebie — schematy poznawcze i ich funkcja obronna14 min
  • Praca z internalizowanym wstydem — kierunki terapeutyczne i realistyczne oczekiwania14 min
Moduł 5

Objawy behawioralne wstydu w gabinecie

  • Sygnały niewerbalne wstydu — postawa ciała, kontakt wzrokowy, mimika14 min
  • Minimalizowanie i bagatelizowanie — behawioralny objaw wstydu w narracji pacjenta14 min
  • Wzorce werbalne — sposób mówienia o sobie i o zdarzeniu jako wskaźnik wstydu14 min
Moduł 6

Maskowanie wstydu złością lub dystansem

  • Spirala wstyd-gniew — mechanizm i rozpoznawanie w gabinecie14 min
  • Dystansowanie się, cynizm i intelektualizacja jako maska wstydu14 min
  • Odróżnianie maski od rdzenia — praktyczne strategie pracy klinicznej14 min
Moduł 7

Wstyd milczący vs wstyd ujawniony

  • Dlaczego większość pacjentów nigdy nie nazywa wstydu wprost14 min
  • Sygnały pośrednie wstydu milczącego w narracji pacjenta14 min
  • Kiedy i jak zaprosić do ujawnienia wstydu — ryzyka przedwczesnego nazwania14 min
Moduł 8

Wywiad wrażliwy na wstyd

  • Zasady prowadzenia wywiadu, który nie pogłębia wstydu klienta14 min
  • Konkretne sformułowania pytań o wstyd i błędy do unikania15 min
  • Radzenie sobie z reakcją wstydu wywołaną samym pytaniem14 min
Moduł 9

Wstyd w CPTSD

  • Wstyd jako element triady DSO w CPTSD — negatywny obraz siebie14 min
  • Dlaczego wstyd w CPTSD jest bardziej uogólniony i trwały niż w PTSD prostym14 min
  • Praca ze wstydem w kontekście CPTSD — specyfika terapeutyczna14 min
Moduł 10

Wstyd po traumie seksualnej

  • Specyfika wstydu po napaści i molestowaniu — ciało, seksualność, tabu15 min
  • Wstyd związany z mimowolną reakcją fizjologiczną ciała podczas napaści14 min
  • Praca terapeutyczna ze wstydem po traumie seksualnej — zasady i granice14 min
Moduł 11

Wstyd ofiar przemocy

  • Mechanizm samoobwiniania jako obrona przed bezradnością15 min
  • „Dlaczego zostałam” — psychologia pozostawania w relacji przemocowej14 min
  • „Dlaczego się nie broniłem” — reakcja zamrożenia i związany z nią wstyd14 min
Moduł 12

Wstyd sprawstwa vs wstyd bycia ofiarą

  • Wstyd sprawstwa — kiedy pacjent skrzywdził innych, będąc jednocześnie ofiarą15 min
  • Cykl przemocy i podwójna rola ofiara–sprawca w tej samej relacji14 min
  • Różnicowanie wstydu sprawstwa i wstydu ofiary w praktyce — etyka i odpowiedzialność terapeuty14 min
Moduł 13

Wstyd relacyjny i interpersonalny

  • Wstyd jako zjawisko z natury relacyjne — dlaczego nie da się go w pełni uleczyć w izolacji14 min
  • Znaczenie ujawnienia komuś zaufanemu — poza gabinetem terapeutycznym14 min
  • Terapeuta jako „świadek” — uzdrawiająca funkcja relacji terapeutycznej15 min
Moduł 14

Terapia skoncentrowana na współczuciu (CFT)

  • Założenia terapii skoncentrowanej na współczuciu — model trzech systemów regulacji emocji14 min
  • Zastosowanie CFT do pracy ze wstydem — trening umysłu współczującego w praktyce15 min
  • Konkretne techniki CFT w sesji — wyobrażenia, listy i praktyka między sesjami14 min
Moduł 15

Praca z częściami osobowości w kontekście wstydu

  • Model pracy z częściami — krytyk wewnętrzny, zraniona część, część ochraniająca14 min
  • Dialog z częścią noszącą wstyd — technika w praktyce14 min
  • Integracja i Self jako trwałe źródło współczucia — cel długoterminowy pracy z częściami14 min
Moduł 16

Techniki poznawcze restrukturyzujące narrację wstydu

  • Identyfikacja i kwestionowanie przekonań wstydowych — technika w praktyce14 min
  • Techniki narracyjne — przepisywanie historii wstydu14 min
  • Ograniczenia technik poznawczych i kiedy nie stosować ich w pracy ze wstydem14 min
Moduł 17

Podejścia somatyczne w pracy ze wstydem

  • Ciało jako nośnik wstydu — dlaczego praca somatyczna jest niezbędna14 min
  • Techniki uziemiające i regulacja układu nerwowego w pracy ze wstydem14 min
  • Somatyczne ćwiczenia budowania godności i ucieleśnionego poczucia wartości14 min
Moduł 18

Self-compassion w praktyce

  • Trzy elementy self-compassion — życzliwość, wspólne człowieczeństwo, uważność14 min
  • Konkretne ćwiczenia self-compassion do zastosowania w pracy z klientem14 min
  • Bariery przed self-compassion — lęk przed współczuciem i zjawisko backdraft14 min
Moduł 19

Praca z wewnętrznym krytykiem

  • Geneza wewnętrznego krytyka jako zinternalizowanego głosu14 min
  • Techniki pracy z wewnętrznym krytykiem — eksternalizacja i dialog14 min
  • Od krytyka do sprzymierzeńca — transformacja funkcji, nie eliminacja14 min
Moduł 20

Wstyd a dysocjacja

  • Jak wstyd wyzwala odcięcie od siebie — mechanizm dysocjacyjny14 min
  • Rozpoznawanie dysocjacji związanej ze wstydem w gabinecie14 min
  • Praca terapeutyczna — stabilizacja przed konfrontacją ze wstydem u pacjentów z dysocjacją14 min
Moduł 21

Wstyd a uzależnienia

  • Współwystępowanie wstydu i uzależnień — mechanizm self-medication14 min
  • Cykl wstyd–używanie–wstyd wtórny — dynamika w czasie i punkty interwencji14 min
  • Praca terapeutyczna łącząca leczenie uzależnienia i wstydu traumatycznego14 min
Moduł 22

Wstyd u mężczyzn po traumie

  • Specyfika płciowa — normy męskości a wyrażanie wstydu14 min
  • Bariery w szukaniu pomocy przez mężczyzn po traumie14 min
  • Dostosowanie podejścia terapeutycznego do specyfiki płciowej — praktyczne wskazówki14 min
Moduł 23

Praca grupowa ze wstydem

  • Dlaczego praca grupowa jest szczególnie skuteczna w pracy ze wstydem14 min
  • Specyfika prowadzenia grupy ze wstydem — ryzyka i zasady bezpieczeństwa14 min
  • Konkretne techniki grupowe w pracy ze wstydem14 min
Moduł 24

Wstyd w relacji terapeutycznej

  • Wstyd wobec samego terapeuty — mechanizm i przejawy14 min
  • Rozpoznawanie i adresowanie wstydu w relacji tu i teraz14 min
  • Naprawa mikropęknięć relacji terapeutycznej jako model dla innych relacji pacjenta14 min
Moduł 25

Wstyd u dzieci i młodzieży po traumie

  • Specyfika rozwojowa — jak dzieci przeżywają i wyrażają wstyd inaczej niż dorośli14 min
  • Rozpoznawanie wstydu u dzieci — sygnały specyficzne dla wieku14 min
  • Praca terapeutyczna z dziećmi i młodzieżą — dostosowanie metod15 min
Moduł 26

Wstyd rodzica/opiekuna

  • Specyfika wstydu rodzicielskiego — normy idealnego rodzicielstwa14 min
  • Wstyd rodzica za krzywdę wyrządzoną przez osobę trzecią a wstyd za własne błędy14 min
  • Praca terapeutyczna z rodzicami doświadczającymi wstydu związanego z traumą dziecka14 min
Moduł 27

Wstyd kulturowy i religijny

  • Kolektywny wstyd i kultury honoru — konteksty wykraczające poza indywidualną psychikę14 min
  • Religia jako źródło wstydu i jako potencjalny zasób w pracy terapeutycznej14 min
  • Kompetencja kulturowa terapeuty — praktyczne zasady pracy w kontekście różnorodności14 min
Moduł 28

Przeciwprzeniesienie, granice i wypalenie

  • Przeciwprzeniesienie specyficzne dla pracy ze wstydem — własny wstyd terapeuty14 min
  • Wtórna trauma i wypalenie w pracy z chronicznym wstydem pacjentów14 min
  • Granice, superwizja i samoopieka terapeuty pracującego ze wstydem14 min
Moduł 29

Pełne studium przypadku

  • Prezentacja przypadku — historia pacjentki i rozpoznanie wstydu14 min
  • Przebieg terapii — zastosowane metody i dynamika procesu w czasie15 min
  • Zakończenie terapii i wnioski — podsumowanie całego kursu15 min

Materiały do pobrania

Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna: pliki otwierają się przy lekcji, w planie Specjalista.

  • Załącznik B — Checklist różnicowania wstydu i winyPDF
  • Załącznik A — Arkusz rozpoznawania wstydu w gabineciePDF
  • Załącznik C — Zestaw ćwiczeń self-compassion do pracy z klientemPDF
  • Załącznik D — Przewodnik pracy z przeciwprzeniesieniem przy wstydziePDF

Najczęściej zadawane pytania

Wstyd traumatyczny to głęboki, utrwalony wstyd, który rozwija się w wyniku doświadczeń krzywdy, przemocy lub zaniedbania i dotyczy całego Ja, a nie konkretnego zachowania. Osoba nie tylko czuje, że zrobiła coś złego, ale że sama jest zła, wadliwa lub niegodna. Różni się od codziennego zawstydzenia intensywnością, trwałością i wpływem na tożsamość. Często towarzyszą mu wycofanie, ukrywanie się i samoobwinianie, a w terapii bywa jednym z głównych czynników podtrzymujących objawy.

Wstyd dotyczy tego, kim jestem, a poczucie winy tego, co zrobiłem. Wina skłania zwykle do naprawy, przeprosin i zmiany zachowania, a wstyd do ukrycia się, wycofania lub ataku. Z perspektywy klinicznej ma to duże znaczenie, bo interwencje odpowiednie dla winy, na przykład analiza odpowiedzialności, mogą nie działać przy wstydzie, a nawet go pogłębiać. U osób po traumie często współwystępują oba stany, a ich rozróżnienie pomaga dobrać metodę pracy.

Wstyd u pacjenta rozpoznaje się częściej po sygnałach niewerbalnych i sposobie mówienia niż po bezpośrednich deklaracjach. Typowe są unikanie kontaktu wzrokowego, spuszczona głowa, zapadnięta postawa, zmiana tematu, ogólnikowość, nadmierne przepraszanie czy nagłe milczenie. Wstyd bywa też maskowany złością, dystansem, humorem albo perfekcjonizmem. Większość pacjentów nie nazywa wstydu wprost, dlatego terapeuta powinien uważnie śledzić te sygnały i delikatnie je nazywać.

Ofiary przemocy często obwiniają siebie, bo samoobwinianie daje złudne poczucie kontroli: jeśli to moja wina, to mogłem temu zapobiec i mogę zapobiec w przyszłości. Chroni to przed jeszcze trudniejszym doświadczeniem całkowitej bezradności. Do samoobwiniania przyczyniają się też słowa sprawcy, reakcje otoczenia i społeczne mity o przemocy. W terapii ważne jest delikatne rozdzielenie odpowiedzialności. Osobom w kryzysie można wskazać telefon 116 123 lub 800 70 2222, a w nagłym zagrożeniu 112.

Terapia skoncentrowana na współczuciu, czyli CFT, pomaga pacjentom rozwijać zdolność do współczującego odnoszenia się do siebie jako przeciwwagi dla wstydu i samokrytyki. Opiera się na modelu trzech systemów regulacji emocji: zagrożenia, dążenia i ukojenia, przy czym u osób po traumie ten ostatni bywa słabo rozwinięty. W terapii stosuje się ćwiczenia oddechowe, wyobrażeniowe i pracę z wewnętrznym krytykiem. Wiele osób początkowo odczuwa lęk przed współczuciem, co wymaga cierpliwej pracy.

Z wewnętrznym krytykiem pracuje się, najpierw rozpoznając jego głos i genezę, a następnie zmieniając relację pacjenta z nim, zamiast walczyć z nim wprost. Krytyk często jest zinternalizowanym głosem ważnych osób z przeszłości i pełnił kiedyś funkcję ochronną, na przykład chronił przed odrzuceniem. Pomocne są praca z częściami, techniki współczujące, dialogi wyobrażeniowe i restrukturyzacja poznawcza. Celem nie jest usunięcie krytyka, tylko osłabienie jego władzy nad pacjentem.

Wstyd silnie wpływa na relację terapeutyczną, bo pacjent może wstydzić się samego terapeuty, własnych potrzeb albo tego, że korzysta z pomocy. Może to prowadzić do ukrywania ważnych informacji, zdawkowych odpowiedzi, odwoływania sesji lub przedwczesnego zakończenia terapii. Terapeuta może nieświadomie zawstydzić pacjenta, na przykład zbyt szybką interpretacją. Pomaga uważność na sygnały wstydu, delikatne nazywanie ich i naprawianie zerwań w relacji.

Pracy ze wstydem po traumie najlepiej uczyć się na materiale, który łączy rozpoznawanie wstydu w gabinecie z konkretnymi metodami terapeutycznymi. Szkolenie CWP „Praca ze wstydem po traumie – metody terapeutyczne” omawia neurobiologię wstydu, wywiad wrażliwy na wstyd, wstyd w CPTSD i po przemocy, terapię skoncentrowaną na współczuciu, pracę z częściami i wewnętrznym krytykiem, podejścia somatyczne oraz przeciwprzeniesienie. Jest przeznaczone dla psychologów i psychoterapeutów.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Interwencja kryzysowa dla psychologów: pierwszy kontakt, ocena bezpieczeństwa i plan pomocy krok po krokuNowość

Trauma, PTSD i interwencja kryzysowa

Interwencja kryzysowa dla psychologów: pierwszy kontakt, ocena bezpieczeństwa i plan pomocy krok po kroku

Kurs dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i interwentów: pierwszy kontakt i stabilizacja, ocena bezpieczeństwa i ryzyka samobójczego, plan bezpieczeństwa i plan pomocy, praca przez telefon i online, nagła śmierć i postwencja, przemoc domowa i seksualna, zdarzenia masowe, kryzys dziecka i kryzys w szkole, polskie prawo i dbanie o siebie.

18 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także