Terapia uzależnień dzieci i młodzieży od substancji psychoaktywnych – diagnoza, mechanizmy i metody pracy

Do czynników ryzyka uzależnień u młodzieży należą m.in. impulsywność, ADHD, zaburzenia lękowe i depresyjne, doświadczenia traumatyczne, konflikty i przemoc w rodzinie, uzależnienia rodziców, słaby nadzór oraz grupa rówieśnicza używająca substancji. Znaczenie ma też łatwy dostęp do substancji i wczesny wiek inicjacji. Czynnikami ochronnymi są bliska relacja z rodzicami, jasne zasady, zaangażowanie w szkołę i zainteresowania oraz umiejętności radzenia sobie z emocjami.

Eksperymentowanie to sporadyczne, okazjonalne używanie substancji, zwykle z ciekawości lub w towarzystwie, a uzależnienie wiąże się z utratą kontroli, głodem substancji, rosnącą tolerancją i kontynuowaniem używania mimo szkód. Między tymi biegunami jest używanie ryzykowne i szkodliwe. Sygnałami niepokojącymi są pogorszenie wyników w szkole, zmiana znajomych, wycofanie z zainteresowań, kłamstwa i problemy finansowe. Ocena wymaga rozmowy z nastolatkiem i rodzicami, a nie tylko wyniku narzędzia przesiewowego.

Z nastolatkiem o używaniu substancji najlepiej rozmawiać spokojnie, bez moralizowania i straszenia, z ciekawością wobec jego doświadczeń i powodów sięgania po substancje. Ważne jest jasne omówienie zasad poufności, w tym sytuacji zagrożenia, w których trzeba poinformować rodziców. Pomocny jest dialog motywujący, który wzmacnia własną motywację nastolatka do zmiany zamiast wywierania presji. Rzetelne informacje, na przykład o marihuanie czy dopalaczach, budują większe zaufanie niż uproszczenia.

Wybór między abstynencją a redukcją szkód zależy od nasilenia problemu, wieku, gotowości do zmiany i ryzyka dla zdrowia nastolatka. Abstynencja jest zwykle celem przy uzależnieniu i bardzo ryzykownym używaniu, a redukcja szkód może być pierwszym krokiem u młodzieży, która nie jest gotowa zrezygnować z używania. Podejście do redukcji szkód u nieletnich budzi kontrowersje i wymaga uwzględnienia kwestii prawnych oraz etycznych. Cele najlepiej ustalać wspólnie z nastolatkiem i rodzicami.

Rodzina odgrywa w terapii uzależnień młodzieży kluczową rolę, dlatego podejścia systemowe i terapia rodzinna należą do podstawowych metod pracy. Relacje w rodzinie, zasady, komunikacja i nadzór wpływają zarówno na ryzyko używania substancji, jak i na skuteczność terapii. Ważna jest też praca z rodzicami, którzy nieświadomie ułatwiają używanie, na przykład dając pieniądze czy tłumacząc nieobecności w szkole. Rodzice potrzebują wsparcia, a nie obwiniania.

Pilnej pomocy wymaga sytuacja, gdy nastolatek ma objawy zatrucia lub przedawkowania, traci przytomność, ma trudności z oddychaniem albo zachowuje się w sposób zagrażający sobie lub innym. Wtedy trzeba natychmiast dzwonić pod 112. Pilna konsultacja jest też potrzebna przy myślach samobójczych, samookaleczeniach, objawach psychotycznych czy zespole odstawiennym. Nastolatkowi w kryzysie można wskazać telefon 116 111 lub 800 12 12 12. Specjalista powinien znać swoje granice i ścieżki kierowania do leczenia.

Terapii uzależnień u młodzieży najlepiej uczyć się na materiale, który łączy neurobiologię dojrzewającego mózgu z diagnozą i konkretnymi metodami pracy. Szkolenie CWP „Terapia uzależnień dzieci i młodzieży od substancji psychoaktywnych – diagnoza, mechanizmy i metody pracy” omawia wywiad z nastolatkiem i rodzicem, dialog motywujący, terapię rodzinną, CBT, zapobieganie nawrotom, specyfikę poszczególnych substancji, aspekty prawne i etyczne oraz dwa studia przypadku.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.

Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.