Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Uzależnienie od alkoholu u dorosłych: diagnoza, pierwsza rozmowa i terapia

Szkolenie online dla psychologów i terapeutów o tym, jak rozpoznać uzależnienie od alkoholu, poprowadzić pierwszą rozmowę z osobą, która nie widzi problemu, skierować na leczenie i pracować z osobą pijącą oraz jej bliskimi.

Godziny dydaktyczne
21 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
68 lekcji
Uzależnienie od alkoholu u dorosłych: diagnoza, pierwsza rozmowa i terapia

Uzależnienie od alkoholu u dorosłych rozpoznaje się na podstawie kryteriów diagnostycznych, wywiadu i oceny bezpieczeństwa, a nie samej ilości wypitego alkoholu. Szkolenie prowadzi psycholog i specjalista psychoterapii uzależnień z ponad 20-letnią praktyką, a jego treść konsultowali psychiatra uzależnień, specjalista psychoterapii uzależnień, prawnik i psycholog kliniczny. Kurs prowadzi od pierwszej rozmowy z osobą, która nie widzi problemu, przez diagnozę i terapię, po pracę z bliskimi.

To szkolenie online, które przechodzisz we własnym tempie. Ma 17 modułów i około 21 godzin nauki. Omawiamy, jak działa alkohol i jak rozwija się uzależnienie, diagnozę wg ICD-11, przesiew i wywiad, bezpieczeństwo i zespół abstynencyjny, pierwszą rozmowę, kierowanie na leczenie, przepisy o zobowiązaniu do leczenia, cele i plan terapii, współwystępowanie zaburzeń i ryzyko samobójcze oraz grupy szczególne. Osobne moduły dotyczą bliskich osoby pijącej, współuzależnienia, alkoholu i przemocy w rodzinie, prowadzenia pojazdów i pracy, młodych dorosłych oraz życia po leczeniu.

Każda lekcja zawiera sytuacje z praktyki z komentarzem, dialogi, typowe błędy i gotowe sformułowania do rozmowy. W każdym module jest studium przypadku, a ostatnia lekcja kończy się ćwiczeniem z przykładową odpowiedzią. Do kursu dołączone są karty i wzory do druku, na przykład arkusz kryteriów diagnostycznych, skrypt pierwszej rozmowy, ścieżka kierowania na leczenie i karta oceny ryzyka samobójczego.

Po ukończeniu kursu otrzymasz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin. Kurs nie jest akredytowany, nie daje uprawnień zawodowych, w tym do prowadzenia psychoterapii ani pełnienia funkcji biegłego, i nie jest poradą prawną.

Czego się nauczysz

  • Rozpoznajesz uzależnienie od alkoholu według kryteriów ICD-11 i odróżniasz je od picia ryzykownego i szkodliwego
  • Stosujesz przesiew i wywiad o piciu oraz interpretujesz wyniki bez nadużywania skal
  • Rozpoznajesz sygnały, kiedy osoba pijąca potrzebuje pilnie lekarza, i wiesz, jak zareagować przy ryzyku zespołu abstynencyjnego
  • Prowadzisz pierwszą rozmowę z osobą, która nie widzi problemu, i krótką interwencję bez konfrontacji
  • Kierujesz na leczenie i współpracujesz z placówkami, lekarzem i rodziną
  • Znasz przepisy o zobowiązaniu do leczenia odwykowego i granice tajemnicy zawodowej
  • Ustalasz z osobą pijącą cele terapii, także gdy nie jest to od razu abstynencja, i planujesz wsparcie
  • Oceniasz współwystępowanie zaburzeń i ryzyko samobójcze oraz wiesz, kiedy nie zostawiać osoby samej
  • Pracujesz z bliskimi osoby pijącej, rozpoznajesz współuzależnienie i dzieci w rodzinie z alkoholem
  • Rozpoznajesz przemoc w rodzinie związaną z alkoholem, znasz rolę psychologa w procedurze Niebieskiej Karty i rozmawiasz o prowadzeniu pojazdów i pracy

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy kliniczni i poradniani, do których trafiają osoby pijące lub ich bliscy
  • Psychoterapeuci i osoby w trakcie szkolenia z psychoterapii, które chcą uporządkować wiedzę o uzależnieniu od alkoholu
  • Psycholodzy pracujący w poradniach zdrowia psychicznego, ośrodkach pomocy społecznej i placówkach wsparcia rodziny
  • Psycholodzy w gabinetach prywatnych, którzy coraz częściej słyszą o alkoholu w trakcie wywiadu
  • Specjaliści pracujący z bliskimi osób pijących, w tym z osobami współuzależnionymi

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Kurs nie jest akredytowany, nie daje uprawnień zawodowych, w tym do prowadzenia psychoterapii i pełnienia funkcji biegłego; po ukończeniu otrzymujesz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin
  • Kurs nie jest poradą prawną: omawia przepisy ogólnie, a w konkretnej sprawie rozstrzyga właściwy organ, a wątpliwości prawne wyjaśnisz z prawnikiem
  • Kurs nie zastępuje konsultacji lekarskiej w sprawie odstawienia alkoholu i leczenia farmakologicznego i nie zawiera zaleceń dotyczących leków ani dawek
  • Kurs nie zawiera treści testów, kluczy, norm ani punktacji: opisuje zastosowanie i ograniczenia metod
  • Kurs nie podaje statystyk ani kwot: przepisy i dane się zmieniają, więc opisujemy zasady
  • Kurs nie jest pełnym szkoleniem z terapii uzależnień ani z oceny ryzyka samobójczego, ale wskazuje, gdzie pójść dalej

Program szkolenia

68 lekcji w 17 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Alkohol w gabinecie psychologa: skala problemu, kompetencje i mity

Moduł 2

Jak działa alkohol i jak powstaje uzależnienie

  • Co alkohol robi w organizmie i mózgu: od pierwszej porcji do upojenia10 min
  • Tolerancja, głód i odstawienie: jak mózg adaptuje się do alkoholu8 min
  • Jak powstaje uzależnienie od alkoholu: uczenie, nagroda i ucieczka od napięcia8 min
  • Kto jest bardziej narażony: czynniki ryzyka i czynniki ochronne19 min
Moduł 3

Diagnoza: ICD-11, DSM-5-TR i ICD-10 w dokumentacji

  • Jak ICD-11 opisuje szkodliwe używanie alkoholu i uzależnienie8 min
  • Czym różni się picie szkodliwe od uzależnienia: kryteria krok po kroku9 min
  • DSM-5-TR i ICD-10: co zapisać w dokumentacji, gdy ICD-11 jeszcze nie obowiązuje17 min
  • Różnicowanie: co jeszcze wygląda jak problem z alkoholem i jak tego nie przeoczyć19 min
Moduł 4

Przesiew i wywiad: jak ustalić, ile i jak pije pacjent

  • Jak zapytać o picie, żeby usłyszeć prawdę: wywiad o alkoholu krok po kroku18 min
  • Test AUDIT w pracy psychologa: co mierzy, jak czytać wynik i czym jest AUDIT-C9 min
  • Kalendarz picia i dziennik: jak policzyć, ile naprawdę pije pacjent18 min
  • Informacje od bliskich, z dokumentacji i od lekarza: jak złożyć pełny obraz picia18 min
Moduł 5

Bezpieczeństwo: zespół abstynencyjny, czerwone flagi i rola lekarza

  • Zespół abstynencyjny: objawy, przebieg w czasie i dlaczego bywa groźny18 min
  • Kiedy osoba pijąca potrzebuje pilnie lekarza: czerwone flagi w gabinecie19 min
  • Pacjent przyszedł pijany albo odstawił alkohol w domu: co robi psycholog w gabinecie7 min
  • Leczenie farmakologiczne uzależnienia od alkoholu: co powinien wiedzieć psycholog18 min
Moduł 6

Pierwsza rozmowa: zaprzeczanie, ambiwalencja i krótka interwencja

  • Zaprzeczanie, minimalizowanie i ambiwalencja: jak je czytać w gabinecie9 min
  • Pierwsze dwadzieścia minut rozmowy o alkoholu: struktura i skrypt8 min
  • Krótka interwencja i informacja zwrotna po teście AUDIT krok po kroku8 min
  • Trudne pierwsze rozmowy: wizyta z przymusu, kłótnia i milczenie17 min
Moduł 7

Kierowanie na leczenie: system pomocy w Polsce i współpraca z placówkami

  • Jak wygląda leczenie uzależnienia od alkoholu w Polsce: poziomy opieki19 min
  • Jak dobrać miejsce leczenia: poradnia, oddział czy ośrodek terapii uzależnień8 min
  • Skierowanie krok po kroku: rozmowa, dokumenty i pierwszy kontakt z placówką18 min
  • Współpraca z lekarzem, ośrodkiem i rodziną w trakcie leczenia pacjenta18 min
Moduł 8

Prawo w gabinecie: zobowiązanie do leczenia, tajemnica i dzieci

  • Zobowiązanie do leczenia odwykowego: kiedy i na jakiej podstawie8 min
  • Gminna komisja, badanie biegłego i sąd: co dzieje się z pacjentem19 min
  • Tajemnica zawodowa i granice poufności w pracy z osobą pijącą8 min
  • Dziecko w rodzinie z alkoholem: obowiązki psychologa i zawiadomienie sądu19 min
Moduł 9

Terapia uzależnienia od alkoholu: cele, metody i plan wsparcia

  • Abstynencja czy ograniczanie picia: jak ustalić cel terapii10 min
  • Terapia poznawczo-behawioralna uzależnienia od alkoholu: narzędzia dla psychologa18 min
  • Terapia motywująca, wspólnota terapeutyczna i grupa w leczeniu alkoholizmu19 min
  • Plan wsparcia i celów terapii: kontrakt, monitorowanie i ocena postępu17 min
Moduł 10

Współwystępowanie: depresja, lęk, trauma, ADHD i ryzyko samobójcze

  • Depresja i lęk a alkohol: co jest pierwotne, a co wtórne20 min
  • Trauma, ADHD i inne współwystępujące trudności u osób pijących8 min
  • Alkohol, leki i inne substancje: gdy uzależnienie nie jest tylko od alkoholu17 min
  • Ryzyko samobójcze u osoby uzależnionej od alkoholu: ocena i pierwsza pomoc18 min
Moduł 11

Grupy szczególne: kobiety, osoby starsze, alkohol w pracy i rodzina

  • Kobiety, ciąża i alkohol: specyfika picia i płodowy zespół alkoholowy20 min
  • Osoby starsze i alkohol: ukryte picie, leki i samotność7 min
  • Alkohol w pracy: pracownik, pracodawca i granice psychologa19 min
  • Rodzina osoby pijącej: dzieci, partnerzy i dorosłość w cieniu alkoholu20 min
Moduł 12

Bliscy osoby pijącej jako sojusznicy: jak pomóc rodzinie skłonić do leczenia

  • Jak pomóc rodzinie skłonić osobę pijącą do leczenia: co działa, a co szkodzi9 min
  • CRAFT: trening umiejętności rodziny osoby pijącej, na czym polega i jak go stosować20 min
  • Czego nie robić wobec osoby pijącej: wspieranie, ratowanie i granice bliskich19 min
  • Rozmowa z osobą pijącą o leczeniu: plan, zaproszenie i reakcja na odmowę20 min
Moduł 13

Współuzależnienie: czym jest, jak je rozpoznać i jak pracować z bliskimi

  • Współuzależnienie: czym jest, a czym nie jest, spory wokół pojęcia8 min
  • Objawy i mechanizmy u bliskich osoby pijącej: rozpoznanie w gabinecie9 min
  • Terapia osoby współuzależnionej: cele, etapy, praca indywidualna i grupowa19 min
  • Dzieci i nastolatki w rodzinie z alkoholem: sygnały, ochrona i dalsza pomoc18 min
Moduł 14

Alkohol i przemoc w rodzinie: rozpoznanie, bezpieczeństwo, Niebieska Karta i praca ze sprawcą

  • Alkohol i przemoc w rodzinie: jak się łączą i jak ją rozpoznać w gabinecie18 min
  • Bezpieczeństwo osoby doznającej przemocy: ocena ryzyka, plan i kroki prawne7 min
  • Niebieska Karta: rola psychologa, obowiązek zawiadomienia i tajemnica zawodowa8 min
  • Praca z osobą pijącą, która stosuje przemoc: odpowiedzialność, programy, granice19 min
Moduł 15

Alkohol a prowadzenie pojazdów i praca: progi, skutki prawne i rozmowa z pracodawcą

  • Alkohol a prowadzenie pojazdów: progi, skutki prawne i rola psychologa7 min
  • Badanie psychologiczne kierowcy i kurs reedukacyjny po jeździe pod wpływem alkoholu8 min
  • Alkohol w miejscu pracy: kontrola trzeźwości, obowiązki pracodawcy i pracownika7 min
  • Rozmowa z pracodawcą za zgodą klienta, powrót do pracy i plan bezpieczny dla wszystkich17 min
Moduł 16

Młodzi dorośli i picie ryzykowne: epizody nadmiernego picia, krótkie interwencje i inne substancje

  • Młodzi dorośli i picie epizodyczne nadmierne: kiedy to etap, a kiedy wzorzec szkodliwy7 min
  • Przesiew i ocena ryzyka u młodego dorosłego: zatrucie alkoholowe i kiedy wezwać pomoc8 min
  • Krótkie interwencje i pomoc online dla młodych dorosłych: informacja zwrotna i plan7 min
  • Alkohol z innymi substancjami i hazardem u młodych dorosłych: ryzyko i skierowanie18 min
Moduł 17

Po leczeniu: utrzymanie zmiany, wspólnoty, nawroty i troska o siebie

  • Utrzymanie zmiany po leczeniu: pierwszy rok abstynencji8 min
  • Wspólnoty samopomocowe i grupy wsparcia: jak o nich mówić i kiedy polecać8 min
  • Nawroty: jak o nich rozmawiać i jak reagować na pierwsze potknięcie8 min
  • Superwizja, wypalenie i granice psychologa w pracy z uzależnieniem20 min

Materiały do pobrania

Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna: pliki otwierają się przy lekcji, w planie Specjalista.

  • Mapa kompetencji psychologa wobec alkoholuPDF
  • Arkusz kryteriów diagnostycznych uzależnienia od alkoholuPDF
  • Arkusz interpretacji przesiewu AUDITPDF
  • Lista czerwonych flag: kiedy potrzebny jest lekarzPDF
  • Skrypt pierwszej rozmowy i krótkiej interwencjiPDF
  • Ścieżka kierowania na leczenie i zobowiązania do leczeniaPDF
  • Plan wsparcia i celów terapiiPDF
  • Karta oceny ryzyka samobójczego z numerami pomocyPDF
  • Plan rozmowy z bliskimi osoby pijącejPDF
  • Arkusz pracy z osobą współuzależnioną: objawy, granice, planPDF

Najczęściej zadawane pytania

ICD-11 opisuje uzależnienie od alkoholu trzema obszarami: zaburzoną kontrolą nad piciem, często z silnym głodem alkoholu; rosnącym priorytetem picia kosztem obowiązków, zdrowia i zainteresowań, także mimo szkód; oraz cechami fizjologicznymi, czyli tolerancją, objawami odstawienia i piciem dla ich złagodzenia. Rozpoznanie wymaga co najmniej dwóch z trzech obszarów przez 12 miesięcy albo przy piciu ciągłym przez co najmniej 3 miesiące. Samo picie codziennie lub duże ilości jeszcze nie przesądzają o rozpoznaniu. Kurs omawia te kryteria i sposób zapisania wywiadu.

Wzorzec szkodliwego picia w ICD-11 oznacza, że alkohol już powoduje szkody zdrowotne, psychiczne lub dla innych osób, a picie trwa co najmniej 12 miesięcy epizodycznie albo co najmniej miesiąc w sposób ciągły, bez spełnienia kryteriów uzależnienia. W uzależnieniu dochodzą co najmniej dwa z trzech obszarów: zaburzona kontrola, rosnący priorytet picia i cechy fizjologiczne. Granica bywa płynna, dlatego liczy się wywiad i obserwacja w czasie. Kurs pokazuje, jak ją ocenić.

AUDIT to krótki kwestionariusz przesiewowy, który pomaga ocenić ryzyko związane z piciem. Wynik wskazuje, czy rozmowa o alkoholu wymaga pogłębienia, ale nie jest rozpoznaniem. Służy jako punkt wyjścia do wywiadu, informacji zwrotnej i decyzji o dalszych krokach. Wysoki wynik wymaga oceny klinicznej, a niski nie wyklucza problemu. Kurs pokazuje zastosowanie i ograniczenia bez treści pozycji.

Psycholog może pracować z osobą pijącą w ramach swoich kompetencji: prowadzić rozmowy motywujące, psychoedukację, wspierać zmianę i pracować z bliskimi. Prowadzenie psychoterapii uzależnienia wymaga odpowiednich kwalifikacji, a leczenie farmakologiczne i odtrucie należą do lekarza. Ważne jest, by znać swoje granice i współpracować z placówkami. Kurs omawia te zakresy i nie daje uprawnień do prowadzenia psychoterapii.

Pilnie potrzebna jest pomoc medyczna, gdy po odstawieniu alkoholu pojawiają się drgawki, dezorientacja, omamy, silne drżenie, wymioty z odwodnieniem lub splątanie, a także przy zatruciu z zaburzeniami świadomości lub oddychania oraz przy myślach samobójczych. Wtedy nie zostawiasz osoby samej i dzwonisz pod 112. Kurs pokazuje, jak rozpoznać te sygnały i jak o nich rozmawiać.

Zgłoszenie trafia zwykle do gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Komisja wzywa osobę na rozmowę, kieruje ją na badanie przez biegłych i składa wniosek do sądu rejonowego. Sąd po rozpoznaniu sprawy może zobowiązać osobę do leczenia w formie stacjonarnej lub niestacjonarnej. Osoba jest uczestnikiem postępowania i ma w nim swoje prawa. Kurs omawia kroki procedury oraz rolę psychologa i nie jest poradą prawną.

W uzależnieniu od alkoholu celem leczenia zwykle jest abstynencja, bo to najbezpieczniejszy kierunek. U osób z piciem ryzykownym, które nie spełniają kryteriów uzależnienia, możliwy bywa cel ograniczenia picia. Cel ustala się z osobą, oceniając bezpieczeństwo, historię i gotowość do zmiany. Kurs pokazuje, jak rozmawiać o celu, gdy klient go nie akceptuje, i jak go zapisać w planie.

Tak. Po ukończeniu kursu otrzymasz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin. Kurs nie jest akredytowany i nie daje uprawnień zawodowych, w tym do prowadzenia psychoterapii ani pełnienia funkcji biegłego. Certyfikat potwierdza, że ukończyłeś szkolenie, i możesz go dołączyć do swojego portfolio edukacyjnego.

Współuzależnienie to pojęcie opisujące wzorce funkcjonowania bliskich osoby pijącej, takie jak kontrolowanie, ratowanie czy zaniedbywanie własnych potrzeb. Nie jest to odrębne rozpoznanie w klasyfikacjach ICD i DSM, a ujęcia bywają różne. Bliskim pomaga psychoedukacja, wsparcie w stawianiu granic i dbaniu o siebie, a w wielu przypadkach też trening umiejętności rozmowy z osobą pijącą.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Przeczytaj także