Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Żałoba i strata bliskiego — wsparcie psychologiczne w żałobie

Obszerne kompendium klinicznej pracy z osobą w żałobie — od modeli i różnicowania, przez specyfikę różnych strat i techniki pracy w gabinecie, po żałobę powikłaną i bezpieczne zamknięcie procesu.

Godziny dydaktyczne
12 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
90 lekcji
Żałoba i strata bliskiego — wsparcie psychologiczne w żałobie

Pogłębione, 30-godzinne szkolenie dla psychologów i psychoterapeutów, którzy towarzyszą osobom po śmierci bliskiej osoby oraz po innych stratach. Kurs prowadzi przez cały łuk pracy klinicznej z żałobą: współczesne modele procesu (od Kübler-Ross przez Wordena po model podwójnego procesu), różnicowanie żałoby normalnej i powikłanej, ocenę czynników ryzyka oraz odróżnianie żałoby od depresji. Osobne moduły poświęcono specyfice różnych strat — śmierci nagłej i spodziewanej, śmierci dziecka, samobójstwu, stracie okołoporodowej, utracie współmałżonka, rodzica i zdrowia — bo każda z nich stawia terapeucie inne zadania. Trzon warsztatowy to praca w gabinecie: pierwsza sesja i frazy, których należy unikać, techniki narracyjne i eksperiencjalne (praca z pustym krzesłem, dialog z osobą zmarłą), praca z winą i niedokończonymi sprawami, projektowanie rytuałów oraz decyzje o skierowaniu do psychiatry. Cztery moduły omawiają żałobę powikłaną — przedłużoną reakcję żałoby (PGD) w ICD-11, jej terapię, żałobę zamrożoną, zaprzeczaną i ambiwalentną oraz współwystępowanie z PTSD. Kurs zamykają moduły o grupach wsparcia, pracy systemowej z rodziną, profilaktyce wypalenia terapeuty i kryteriach zakończenia terapii.

Każda z 90 lekcji łączy krótkie ugruntowanie teoretyczne z konkretnymi, warsztatowymi wskazówkami, protokołami postępowania i przykładami z praktyki klinicznej. Szkolenie ma charakter edukacyjny i poszerza warsztat pracy w obszarze wsparcia w żałobie; nie zastępuje superwizji ani przygotowania klinicznego terapeuty. Dostępne online, z certyfikatem ukończenia i liczbą godzin dydaktycznych do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Czego się nauczysz

  • Poruszasz się swobodnie po współczesnych modelach żałoby i wybierasz ramę adekwatną do konkretnego klienta, zamiast mechanicznie „prowadzić przez fazy”
  • Różnicujesz żałobę normalną, powikłaną i depresję oraz oceniasz czynniki ryzyka przedłużonej reakcji żałoby
  • Dobierasz interwencję do rodzaju straty — inaczej pracujesz po samobójstwie, po śmierci dziecka, po stracie okołoporodowej i po utracie współmałżonka
  • Stosujesz techniki narracyjne i eksperiencjalne (praca z pustym krzesłem, dialog z osobą zmarłą, rytuały) oraz pracujesz z winą i niedokończonymi sprawami
  • Rozpoznajesz przedłużoną reakcję żałoby wg ICD-11 i prowadzisz jej terapię, także przy współwystępowaniu PTSD
  • Prowadzisz grupę wsparcia i pracę z rodziną, dbasz o własną higienę pracy i bezpiecznie zamykasz proces terapeutyczny

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy i psychoterapeuci towarzyszący osobom w żałobie i po stracie
  • Specjaliści interwencji kryzysowej, hospicjów, poradni i placówek wsparcia
  • Terapeuci, którzy chcą uporządkować i pogłębić warsztat pracy z żałobą

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Certyfikacja psychotraumatologa ani żadnego towarzystwa — kurs nie zastępuje szkolenia certyfikującego
  • Superwizja indywidualnych przypadków — praca z żałobą powikłaną jej wymaga i kurs jej nie zastępuje
  • Porada medyczna ani prawna — decyzje o farmakoterapii i kwestie formalne wymagają konsultacji z właściwym specjalistą

Program szkolenia

90 lekcji w 30 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Modele żałoby — od Kübler-Ross do współczesnych modeli procesowych

Moduł 2

Żałoba normalna a powikłana — gdzie przebiega granica

  • Fenomenologia żałoby normalnej — co jest w normie, choć wygląda groźnie13 min
  • Sygnały ostrzegawcze — kiedy żałoba wykracza poza normę13 min
  • Oś czasu i nasilenie — kryteria odróżniające przebieg powikłany3 min
Moduł 3

Żałoba antycypacyjna — zanim śmierć nastąpi

  • Czym jest żałoba antycypacyjna i kogo dotyczy13 min
  • Praca z rodziną w opiece paliatywnej i hospicyjnej3 min
  • Pułapki żałoby antycypacyjnej — wyczerpanie, wina, przedwczesne pożegnanie13 min
Moduł 4

Czynniki ryzyka powikłanej żałoby

  • Czynniki związane z osobą i historią relacji3 min
  • Czynniki związane z okolicznościami śmierci3 min
  • Ocena ryzyka w praktyce — jak zbudować profil ryzyka klienta3 min
Moduł 5

Żałoba a depresja — różnicowanie

  • Nakładanie się obrazów — smutek żałoby vs epizod depresyjny3 min
  • Narzędzia i wskaźniki różnicujące3 min
  • Kiedy żałoba i depresja współwystępują — decyzje kliniczne3 min
Moduł 6

Kulturowe i religijne różnice w przeżywaniu żałoby

  • Rytuał, wspólnota i znaczenie — po co kulturze żałoba13 min
  • Różnice religijne i światopoglądowe w gabinecie13 min
  • Kompetencja kulturowa terapeuty — jak nie narzucać własnego modelu3 min
Moduł 7

Śmierć nagła vs. spodziewana — różne wyzwania terapeutyczne

  • Specyfika żałoby po śmierci nagłej — szok, nierzeczywistość, trauma3 min
  • Śmierć spodziewana — ulga, wina za ulgę, wyczerpanie opieką3 min
  • Dopasowanie interwencji do trajektorii śmierci13 min
Moduł 8

Śmierć dziecka — najtrudniejsza żałoba

  • Dlaczego śmierć dziecka łamie porządek — specyfika straty13 min
  • Praca z rodzicem po stracie dziecka — czego nie mówić3 min
  • Długofalowe wyzwania — tożsamość, kolejne dzieci, rocznice3 min
Moduł 9

Śmierć w wyniku samobójstwa — specyfika i stygmatyzacja

  • Żałoba po samobójstwie — wina, „dlaczego”, gniew13 min
  • Stygmatyzacja i izolacja osób osieroconych przez samobójstwo3 min
  • Praca terapeutyczna — postvention i profilaktyka ryzyka wtórnego3 min
Moduł 10

Poronienie i strata okołoporodowa

  • Strata niema — dlaczego poronienie bywa niedostrzeżone3 min
  • Praca z parą po stracie okołoporodowej3 min
  • Kolejna ciąża po stracie — lęk i żałoba równolegle13 min
Moduł 11

Śmierć partnera/współmałżonka

  • Utrata współmałżonka — tożsamość, samotność, role13 min
  • Praktyczne i egzystencjalne wymiary wdowieństwa3 min
  • Nowa relacja i „zdrada” zmarłego — praca z winą13 min
Moduł 12

Śmierć rodzica u dorosłego dziecka

  • „Bagatelizowana” strata — gdy umiera rodzic dorosłego3 min
  • Reorganizacja rodziny i ról po śmierci rodzica3 min
  • Nierozwiązane relacje z rodzicem — żałoba i to, co niedokończone4 min
Moduł 13

Utrata nie związana ze śmiercią — rozwód, choroba, utrata zdrowia

  • Żałoba bez śmierci — straty niejednoznaczne i pozbawione rytuału3 min
  • Rozwód i rozstanie jako proces żałoby3 min
  • Utrata zdrowia, sprawności i „ja sprzed diagnozy”3 min
Moduł 14

Pierwsza sesja z osobą w żałobie — czego unikać

  • Ramowanie pierwszego kontaktu — obecność zamiast interwencji3 min
  • Frazy, które ranią — czego terapeuta nie mówi3 min
  • Kontrakt i cele w terapii żałoby — realistyczne oczekiwania3 min
Moduł 15

Techniki narracyjne w pracy z żałobą

  • Opowieść o stracie — dlaczego narracja leczy3 min
  • Techniki narracyjne krok po kroku — linia życia, listy, świadectwo4 min
  • Rekonstrukcja więzi ciągłej (continuing bonds) w narracji14 min
Moduł 16

Krzesło pustego miejsca i inne techniki eksperiencjalne

  • Praca z pustym krzesłem — kiedy i po co13 min
  • Prowadzenie dialogu z osobą zmarłą — protokół4 min
  • Inne techniki eksperiencjalne — list, przedmiot, wyobrażeniowe pożegnanie4 min
Moduł 17

Praca z poczuciem winy i niedokończonymi sprawami

  • Anatomia winy w żałobie — rodzaje i funkcje4 min
  • Techniki pracy z winą — od realistycznej oceny do zadośćuczynienia symbolicznego3 min
  • Niedokończone sprawy — jak domykać to, czego nie da się już powiedzieć4 min
Moduł 18

Rytuały żałoby — jak pomóc je stworzyć

  • Po co rytuał — psychologiczna funkcja ceremonii pożegnania13 min
  • Projektowanie rytuału z klientem — protokół4 min
  • Rytuały rocznicowe i przejścia — jak podtrzymać więź bez utknięcia4 min
Moduł 19

Żałoba u dzieci i młodzieży — jak rozmawiać o śmierci

  • Rozumienie śmierci na różnych etapach rozwoju3 min
  • Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci — język, konkret, prawda4 min
  • Wspieranie rodzica w towarzyszeniu dziecku w żałobie4 min
Moduł 20

Żałoba u par — gdy oboje rodzice tracą dziecko

  • Rozbieżne style żałoby w parze — instrumentalny vs intuicyjny3 min
  • Kryzys relacji po wspólnej stracie — praca z parą14 min
  • Intymność, seksualność i „nierówny” rytm żałoby4 min
Moduł 21

Kiedy skierować na leczenie farmakologiczne

  • Granice psychoterapii — sygnały do konsultacji psychiatrycznej14 min
  • Rozmowa o farmakoterapii z klientem w żałobie4 min
  • Współpraca z psychiatrą i monitorowanie ryzyka4 min
Moduł 22

Przedłużona reakcja żałoby (PGD) w ICD-11 — kryteria i rozpoznanie

  • PGD jako jednostka — geneza i miejsce w ICD-114 min
  • Kryteria diagnostyczne krok po kroku3 min
  • Różnicowanie PGD z PTSD, depresją i żałobą normalną4 min
Moduł 23

Terapia przedłużonej żałoby — protokół i techniki

  • Struktura terapii przedłużonej żałoby (CGT/PGDT) — założenia i fazy4 min
  • Kluczowe procedury — ekspozycja na stratę i praca z celami życiowymi4 min
  • Praca z unikaniem i „kotwicami” podtrzymującymi przedłużoną żałobę4 min
Moduł 24

Żałoba zamrożona i zaprzeczana

  • Żałoba odroczona i zamrożona — mechanizm i obraz kliniczny14 min
  • Odmrażanie — jak bezpiecznie otworzyć zablokowaną żałobę14 min
  • Żałoba zaprzeczana i zminimalizowana — praca z oporem14 min
Moduł 25

Żałoba ambiwalentna — gdy relacja była trudna

  • Strata osoby, którą się kochało i nienawidziło4 min
  • Praca z ulgą, gniewem i zakazanymi uczuciami4 min
  • Żałoba po sprawcy — utrata relacji przemocowej14 min
Moduł 26

Współwystępowanie PTSD i żałoby

  • Trauma i strata splecione — żałoba traumatyczna4 min
  • Kolejność leczenia — stabilizacja, trauma czy żałoba najpierw4 min
  • Integracja pracy z traumą i żałobą w jednym procesie4 min
Moduł 27

Grupy wsparcia w żałobie — jak prowadzić

  • Grupa jako środowisko leczące — dobór i struktura4 min
  • Prowadzenie sesji grupowej — dynamika i trudne momenty4 min
  • Grupy zamknięte, otwarte i online — warianty i pułapki4 min
Moduł 28

Praca z rodziną po stracie — perspektywa systemowa

  • Rodzina jako system w żałobie — role, mity, tajemnice4 min
  • Sesja rodzinna po stracie — protokół4 min
  • Dzieci w żałobiącej rodzinie i reorganizacja systemu14 min
Moduł 29

Wypalenie terapeuty pracującego z żałobą — profilaktyka

  • Zmęczenie współczuciem i trauma zastępcza — rozpoznanie u siebie4 min
  • Higiena pracy z żałobą — granice, rytuały, superwizja4 min
  • Własna żałoba terapeuty i jej wpływ na pracę4 min
Moduł 30

Kiedy i jak zamykać terapię żałoby — kryteria zakończenia

  • Kryteria gotowości do zakończenia — co znaczy „adaptacja”4 min
  • Proces zamykania — przegląd, rytuał zakończenia, otwarte drzwi4 min
  • Nawroty, rocznice i powroty — żałoba jako proces bez ostatecznej kropki14 min

Najczęściej zadawane pytania

Nie, współczesna psychologia nie traktuje żałoby jako sztywnej sekwencji pięciu faz. Model pięciu faz powstał pierwotnie w odniesieniu do osób umierających i nie był oparty na badaniach nad osobami w żałobie. Obecnie częściej korzysta się z modeli procesowych, które opisują żałobę jako oscylowanie między przeżywaniem straty a powrotem do codziennego życia oraz jako stopniowe przekształcanie więzi ze zmarłym. Żałoba przebiega indywidualnie i nie ma jednego „właściwego” sposobu jej przeżywania.

Nie ma jednego, określonego czasu trwania żałoby, bo zależy on od relacji ze zmarłym, okoliczności śmierci, wsparcia i historii osoby. U większości ludzi najsilniejszy ból stopniowo słabnie w ciągu kolejnych miesięcy, choć rocznice i święta mogą przywoływać go na nowo przez lata. Żałoba nie oznacza zapomnienia, tylko nauczenie się życia ze stratą. Niepokój budzi sytuacja, gdy intensywna tęsknota i niemożność funkcjonowania utrzymują się bardzo długo bez zmian.

W żałobie dominują tęsknota za zmarłym i smutek pojawiający się falami, często wywoływany wspomnieniami, a poczucie własnej wartości zwykle pozostaje zachowane. W depresji obniżony nastrój i utrata zdolności odczuwania przyjemności są bardziej stałe i obejmują całe życie, a towarzyszą im poczucie bezwartościowości i beznadziei. Oba stany mogą współwystępować, a żałoba może wywołać epizod depresyjny. Rozróżnienie jest ważne, bo wymagają one innego wsparcia.

Przedłużona reakcja żałoby, określana skrótem PGD, to w klasyfikacji ICD-11 stan, w którym intensywna tęsknota za zmarłym lub stałe zaabsorbowanie nim utrzymuje się wyraźnie dłużej, niż przewidują normy społeczne i kulturowe, i znacząco utrudnia funkcjonowanie. Towarzyszą jej m.in. silny ból emocjonalny, trudność w zaakceptowaniu śmierci, poczucie utraty części siebie i niezdolność do angażowania się w życie. PGD wymaga specjalistycznej pomocy, a terapia ma w tym przypadku ustrukturyzowany protokół.

Osobę w żałobie po samobójstwie bliskiego warto wspierać przede wszystkim obecnością i gotowością do wysłuchania bez oceniania. Ta żałoba często wiąże się z silnym poczuciem winy, pytaniami „dlaczego?” i „czy mogłem temu zapobiec?”, złością, wstydem i stygmatyzacją ze strony otoczenia. Osoby po stracie bliskiego przez samobójstwo same są w grupie podwyższonego ryzyka, dlatego warto pytać o ich bezpieczeństwo. Można wskazać telefon 116 123 lub 800 70 2222, a w nagłym zagrożeniu 112.

Z dzieckiem o śmierci trzeba rozmawiać prosto i prawdziwie, używając słów „umarł” i „śmierć” zamiast eufemizmów typu „zasnął” czy „odszedł”, które mogą budzić lęk lub dezorientację. Rozumienie śmierci zmienia się z wiekiem: małe dzieci mogą nie rozumieć, że jest nieodwracalna, i wielokrotnie pytać o zmarłego. Warto dopuścić dziecko do udziału w pożegnaniu, jeśli tego chce, zachować codzienny rytm i pozwolić mu na zabawę i smutek naprzemiennie.

W terapii żałoby stosuje się m.in. techniki narracyjne, które pomagają opowiedzieć historię straty i relacji, techniki eksperiencjalne, takie jak praca z pustym krzesłem czy listy do zmarłego, oraz pracę z poczuciem winy i niedokończonymi sprawami. Pomocne bywa też tworzenie osobistych rytuałów pożegnania. W przedłużonej żałobie stosuje się ustrukturyzowane protokoły terapii. Techniki dobiera się do potrzeb osoby i etapu żałoby, a podstawą jest bezpieczna relacja terapeutyczna.

Psycholog może uczyć się pracy z żałobą na materiale, który obejmuje modele żałoby, różnicowanie i specyfikę różnych strat. Szkolenie CWP „Żałoba i strata bliskiego – wsparcie psychologiczne w żałobie” omawia żałobę normalną i powikłaną, różnicowanie z depresją, śmierć nagłą, samobójczą i okołoporodową, stratę dziecka i partnera, techniki narracyjne i eksperiencjalne, przedłużoną żałobę w ICD-11, żałobę dzieci i par, grupy wsparcia oraz zamykanie terapii.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Rozmowa z seniorem o przeprowadzce do domu opiekiNowość

Opiekun osoby starszej

Rozmowa z seniorem o przeprowadzce do domu opieki

Jak prowadzić proces decyzyjny z osobą starszą i jej rodziną — od pierwszego kontaktu po monitorowanie adaptacji.

12 godz. dydakt.Zaawansowany
W abonamencie
Aktywizacja poznawcza i terapia zajęciowa seniora — rola psychologaNowość

Opiekun osoby starszej

Aktywizacja poznawcza i terapia zajęciowa seniora — rola psychologa

Warsztatowe szkolenie dla psychologa: jak zamienić aktywizację i terapię zajęciową seniora z zapełniania czasu w przemyślaną interwencję — od oceny funkcji poznawczych i doboru zadań, przez repertuar aktywizacji poznawczej, sensorycznej, społecznej i ruchowej, po pracę z placówką i rodziną, sytuacje trudne, etykę i indywidualny plan aktywizacyjny.

14 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także