Zapobieganie nawrotom — sytuacje wysokiego ryzyka i plan na pierwszy rok

Nawrót zaczyna się na długo przed pierwszym kieliszkiem, zakładem czy działką, od zmian w myśleniu, emocjach i codziennych wyborach. Łańcuch nawrotu może obejmować narastające napięcie, zaniedbywanie snu i kontaktów, idealizowanie dawnego zachowania, przekonanie, że „jeden raz nie zaszkodzi”, i drobne decyzje, które przybliżają do sytuacji ryzyka. Skoro proces ma etapy, a etapy mają sygnały, można go przerwać wcześniej. Dlatego praca nad nawrotem dotyczy całego stylu życia.

Sytuacje wysokiego ryzyka to okoliczności, w których pacjent jest szczególnie narażony na powrót do zachowania. Dzielą się na wewnętrzne, takie jak złość, smutek, nuda, samotność, zmęczenie czy głód, oraz zewnętrzne, takie jak spotkania z osobami, z którymi się piło lub grało, określone miejsca, konflikty, święta, wypłata czy presja społeczna. Mapa tych sytuacji jest indywidualna. Tworzy się ją razem z pacjentem na podstawie analizy wcześniejszych nawrotów i obecnego życia.

Decyzje pozornie nieistotne to drobne wybory, które same w sobie wyglądają niewinnie, ale krok po kroku zbliżają pacjenta do sytuacji wysokiego ryzyka. Przykładem jest wybór drogi obok dawnego baru, zachowanie numeru do dawnego dilera „na wszelki wypadek” czy zgoda na spotkanie w miejscu, gdzie inni będą pić. Pacjent często nie zauważa, że w ten sposób przygotowuje sobie nawrót. W terapii uczy się je rozpoznawać, analizując wstecz łańcuch zdarzeń przed wcześniejszymi potknięciami.

Efekt naruszenia abstynencji to reakcja na pojedyncze potknięcie, w której pacjent uznaje, że skoro złamał abstynencję, to „wszystko stracone” i nie ma sensu się powstrzymywać. Towarzyszą mu wstyd, poczucie winy i przekonanie o własnej słabości, które popychają do dalszego używania. To właśnie ten efekt najczęściej zamienia potknięcie w pełny nawrót. Pacjenta warto przygotować na taką możliwość zawczasu i uczyć traktowania potknięcia jako sygnału do działania i informacji do analizy, a nie dowodu porażki.

Głód narasta falami, osiąga szczyt i opada, nawet jeśli się mu nie ulegnie. Pacjent może się tego nauczyć, obserwując głód z ciekawością zamiast z nim walczyć, co opisuje technika urge surfing. Pomagają też odwrócenie uwagi, zmiana miejsca, kontakt z osobą wspierającą, przypomnienie sobie konsekwencji i powodów zmiany oraz zadbanie o podstawowe potrzeby, takie jak jedzenie i sen. Warto mieć spisaną listę takich strategii w telefonie lub portfelu, bo w chwili głodu trudno je sobie przypomnieć.

Rodzina po nawrocie potrzebuje informacji, że nawrót nie przekreśla całej wcześniejszej pracy, ale też jasnych zasad i granic. Pomaga rozmowa o tym, jak bliscy mogą reagować bez kontroli, kar i ratowania pacjenta przed konsekwencjami. Warto omówić sygnały ostrzegawcze, które rodzina może zauważyć wcześniej, oraz ustalić, kiedy i jak o nich mówić. Bliscy powinni też dbać o własne wsparcie, na przykład w grupach dla rodzin. Przy przemocy lub kryzysie pomocny jest telefon 800 70 2222.

Planu zapobiegania nawrotom warto uczyć się w oparciu o model poznawczo-behawioralny i praktyczne narzędzia do wspólnej pracy z pacjentem. Szkolenie CWP „Zapobieganie nawrotom” pokazuje, jak zbudować mapę sytuacji wysokiego ryzyka, rozpoznawać decyzje pozornie nieistotne, pracować z głodem i efektem naruszenia abstynencji, wzmacniać poczucie własnej skuteczności oraz przygotować plan na pierwsze miesiące i okresy szczególnego ryzyka. Omawia też rolę rodziny i redukcję szkód.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.

Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.