CWPCentrum Wiedzy Psychologicznej

Ekspozycja interoceptywna w praktyce: ćwiczenia, hierarchia i prowadzenie sesji

Warsztat dla psychologów i psychoterapeutów, zwłaszcza pracujących w nurcie poznawczo behawioralnym: jak bezpiecznie zakwalifikować pacjenta, dobrać ćwiczenia do jego doznań, zbudować hierarchię, poprowadzić sesję i omówienie oraz zastosować technikę w panice, lęku o zdrowie, lęku społecznym, PTSD i u dzieci.

Godziny dydaktyczne
20 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
40 lekcji
Ekspozycja interoceptywna w praktyce: ćwiczenia, hierarchia i prowadzenie sesji

Czym jest ekspozycja interoceptywna i jak ją prowadzić tak, żeby naprawdę działała? To celowe, zaplanowane wywoływanie doznań z ciała, których pacjent się boi, takich jak kołatanie serca, zawroty głowy czy uczucie braku powietrza, po to, żeby mógł sprawdzić, co dzieje się, gdy nikt ich nie gasi. Ten kurs to warsztat samej techniki: dostajesz konkretne instrukcje ćwiczeń, sposób dobierania ich do objawów pacjenta, budowę hierarchii, przebieg sesji minuta po minucie i zasady omówienia, które zamienia nieprzyjemne doświadczenie w trwałe nowe uczenie.

Zaczynamy od podstaw: od wrażliwości lękowej, katastroficznych interpretacji i uczenia hamującego, które wyjaśnia, dlaczego celem ćwiczenia jest naruszenie oczekiwań pacjenta, a nie samo przyzwyczajenie się. Dużo miejsca poświęcamy bezpieczeństwu. Pokazujemy, kiedy przed ćwiczeniami potrzebna jest konsultacja lekarska, jakie objawy są czerwoną flagą i jak dobrać łagodniejsze warianty, a także jak wyjaśnić pacjentowi sens wywoływania objawów i uzyskać jego zgodę.

Moduł ćwiczeń opisuje ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia na zawroty i równowagę, wysiłek, ciepło, napięcie mięśni, ucisk w gardle i derealizację, każde z instrukcją dla pacjenta, typowym czasem i wariantem łagodniejszym, oraz test podobieństwa ćwiczeń do objawów. Dalej uczysz się wyłapywać subtelne zachowania zabezpieczające, wygaszać je bez przeciągania liny z pacjentem, łączyć ekspozycję na doznania z ekspozycją na sytuacje i planować ekspozycję naturalistyczną w codziennym życiu.

Kurs wychodzi daleko poza napady paniki. Omawiamy zastosowania w lęku o zdrowie, lęku przed wymiotami, lęku przed utratą kontroli nad jelitami, lęku przed zadławieniem, przewlekłych zawrotach, PTSD, lęku społecznym, lęku uogólnionym i natręctwach skupionych na ciele, a także pracę z dziećmi, kobietami w ciąży, osobami starszymi, pacjentami z chorobą somatyczną, osobami neuroatypowymi i pracę online. Osobny moduł dotyczy trudności: odmowy, braku lub nadmiaru lęku, dysocjacji, płaczu i lęku samego terapeuty. Na koniec przechodzisz przez trzy pełne studia przypadków i plan zapobiegania nawrotom.

Każda lekcja zawiera winiety kliniczne, przykładowe wypowiedzi terapeuty, typowe błędy i wskazówki, kiedy kierować dalej, a każdy moduł kończy się zadaniem na najbliższą sesję. Do kursu dołączyliśmy osiem materiałów do pracy w gabinecie, między innymi kartę kwalifikacji i bezpieczeństwa, katalog ćwiczeń z wariantami łagodniejszymi, tabelę testu ćwiczeń, szablon hierarchii, kartę prowadzenia sesji, dzienniczek ekspozycji domowej, tekst dla pacjenta o tym, dlaczego ćwiczymy wywoływanie objawów, i plan zapobiegania nawrotom.

Najczęściej zadawane pytania

Ekspozycja interoceptywna polega na celowym wywoływaniu doznań z ciała, których pacjent się boi, na przykład kołatania serca, zawrotów głowy albo uczucia braku powietrza, w bezpiecznych i zaplanowanych warunkach. Pacjent przed ćwiczeniem formułuje przewidywanie, wykonuje ćwiczenie bez zachowań zabezpieczających, a potem porównuje to, czego się spodziewał, z tym, co się wydarzyło. Dzięki temu uczy się, że doznania są nieprzyjemne, ale bezpieczne. Ćwiczenia zaczyna się po diagnostyce medycznej.

Najczęściej stosuje się szybkie oddychanie, oddychanie przez wąską słomkę, wstrzymanie oddechu, kręcenie się na krześle obrotowym, potrząsanie głową, szybkie wstawanie, bieg w miejscu, wchodzenie po schodach, ciepłe ubranie, napinanie mięśni, szybkie przełykanie oraz wpatrywanie się w punkt, w lustro lub w światło. Ćwiczenia dobiera się do doznań konkretnego pacjenta na podstawie testu podobieństwa do jego objawów, a przy chorobach przewlekłych zakres ustala lekarz.

Nie zaczyna się jej przed diagnostyką medyczną objawów ani bez zgody lekarza u osób z chorobami serca i krążenia, chorobami układu oddechowego, padaczką, w ciąży, po urazach, przy chorobach błędnika, po niedawnych zabiegach i u osób starszych przed intensywnymi ćwiczeniami. Ekspozycję warto też odłożyć przy ostrym kryzysie, nasilonej depresji z myślami samobójczymi, czynnym uzależnieniu i nasilonej dysocjacji. Często można wtedy zaproponować łagodniejsze warianty.

Zacznij od testu kilku ćwiczeń i ocen podobieństwa do objawów oraz lęku. Ćwiczenia, które trafiają w kluczowe doznania, rozpisz na warianty różniące się czasem, intensywnością, miejscem, obecnością terapeuty i zabezpieczeniami. Poproś pacjenta o ocenę przewidywanego lęku przy każdym wariancie i ułóż je od najłatwiejszego do najtrudniejszego. Na szczycie umieść sytuacje z życia pacjenta. Traktuj hierarchię jako żywy dokument i wprowadzaj zmienność.

Na tyle długo, żeby pacjent wyraźnie poczuł kluczowe doznania i przekroczył moment, w którym według niego miała nastąpić katastrofa. Typowo to od kilkunastu sekund do około dwóch minut, w zależności od ćwiczenia, zdrowia pacjenta i zaleceń lekarza. Ćwiczenie powtarza się kilka razy na sesji i codziennie w domu. Nie trzeba czekać, aż lęk spadnie do zera. Ważniejsze jest naruszenie przewidywania pacjenta.

Nie. Technika pomaga zawsze, gdy ważną rolę odgrywa lęk przed doznaniami z ciała. Stosuje się ją w lęku o zdrowie, lęku przed wymiotami, lęku przed utratą kontroli nad jelitami, lęku przed zadławieniem, przewlekłych zawrotach podtrzymywanych przez lęk, PTSD z doznaniami jako wyzwalaczami, lęku społecznym z lękiem przed rumienieniem i drżeniem, lęku uogólnionym, natręctwach skupionych na ciele oraz w pracy z dziećmi i młodzieżą.

Najpierw sprawdź, skąd bierze się odmowa: z lęku antycypacyjnego, wstydu, nieufności wobec metody, złego doświadczenia z wcześniejszej terapii, kosztów zmiany czy przekonań o sobie. Każde źródło wymaga innej odpowiedzi. Pomaga łagodniejszy wariant, demonstracja ćwiczenia, próba na sucho, menu kilku wariantów do wyboru i rama eksperymentu zamiast polecenia. Nie naciskaj i nie rezygnuj na stałe po pierwszej odmowie.

Tak, ale wymaga to dodatkowego przygotowania. Przed sesją potrzebujesz adresu pacjenta, numeru telefonu, kontaktu do osoby bliskiej i planu na przerwane połączenie. Kamera powinna pokazywać całą sylwetkę, a pacjent przygotowuje bezpieczne miejsce do ćwiczeń. Zaczynaj od łagodniejszych wariantów i ostrożnie podchodź do ćwiczeń z ryzykiem upadku. Przy objawach nagłych i ciężkich wzywasz pomoc pod 112, podając adres pacjenta.

Czego się nauczysz

  • Rozumiesz, czym jest ekspozycja interoceptywna, komu pomaga i dlaczego działa dzięki naruszaniu oczekiwań, a nie samemu przyzwyczajeniu się
  • Prowadzisz wywiad o doznaniach i tworzysz mapę objawów, interpretacji, unikania i zachowań zabezpieczających
  • Wiesz, kiedy przed ćwiczeniami potrzebna jest konsultacja lekarska, rozpoznajesz czerwone flagi i dobierasz łagodniejsze warianty
  • Wyjaśniasz pacjentowi sens wywoływania objawów prostym językiem i uzyskujesz jego świadomą zgodę
  • Znasz pełny zestaw ćwiczeń interoceptywnych z instrukcjami i przeprowadzasz test podobieństwa ćwiczeń do objawów
  • Budujesz hierarchię ćwiczeń i prowadzisz sesję ekspozycji od przewidywania, przez powtórzenia, po omówienie i konsolidację
  • Wyłapujesz subtelne zachowania zabezpieczające i wygaszasz je we współpracy z pacjentem
  • Łączysz ekspozycję interoceptywną z ekspozycją na sytuacje i planujesz ekspozycję naturalistyczną oraz zadania domowe
  • Dostosowujesz technikę do lęku o zdrowie, lęku przed wymiotami, objawów jelitowych, PTSD, lęku społecznego, lęku uogólnionego i pracy z dziećmi
  • Radzisz sobie z odmową, dysocjacją, płaczem i własnym lękiem oraz przygotowujesz pacjenta do zakończenia terapii z planem zapobiegania nawrotom

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy i psychoterapeuci prowadzący terapię zaburzeń lękowych w gabinecie prywatnym, poradni lub szpitalu
  • Terapeuci poznawczo behawioralni, którzy znają ekspozycję interoceptywną z teorii i chcą prowadzić ją pewnie i systematycznie
  • Specjaliści pracujący z lękiem o zdrowie, lękiem społecznym, PTSD lub objawami somatycznymi, którzy chcą włączyć ekspozycję na doznania do planu terapii
  • Osoby w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego, które przygotowują się do pracy z pacjentami z zaburzeniami lękowymi

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Szkolenie nie zastępuje superwizji, szczególnie przy pierwszych przypadkach prowadzonych tą techniką
  • Nie obejmuje diagnostyki medycznej ani oceny, czy ćwiczenia fizyczne są dla pacjenta bezpieczne, to zadanie lekarza
  • Nie omawia farmakoterapii, która pozostaje decyzją lekarza
  • Nie jest pełnym kursem terapii zaburzenia panicznego, PTSD ani innych zaburzeń, skupia się na samej technice ekspozycji interoceptywnej

Program szkolenia

40 lekcji w 10 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Podstawy ekspozycji interoceptywnej

  • Czym jest ekspozycja interoceptywna i komu pomaga Otwarta35 min
  • Lęk przed doznaniami z ciała: wrażliwość lękowa, katastroficzne interpretacje, błędne koło33 min
  • Dlaczego to działa: uczenie hamujące, naruszanie oczekiwań, a nie samo „przyzwyczajenie się”32 min
  • Miejsce ekspozycji w planie terapii: kiedy, po czym, z czym ją łączyć36 min
Moduł 2

Ocena i kwalifikacja

  • Wywiad o doznaniach: mapa objawów, interpretacje, unikanie i zachowania zabezpieczające30 min
  • Bezpieczeństwo: kiedy potrzebna konsultacja lekarska, łagodniejsze warianty, czerwone flagi30 min
  • Psychoedukacja i zgoda pacjenta: jak wyjaśnić sens wywoływania objawów, gotowe zdania28 min
  • Pomiar i dokumentowanie: oceny lęku i podobieństwa, dzienniczek, notatka z sesji28 min
Moduł 3

Zestaw ćwiczeń interoceptywnych

  • Ćwiczenia oddechowe: oddychanie przez słomkę, szybkie oddychanie, wstrzymanie oddechu38 min
  • Zawroty i równowaga: kręcenie się na krześle, potrząsanie głową, szybkie wstawanie33 min
  • Serce, ciepło i napięcie: bieg w miejscu, schody, ciepłe ubranie, napinanie mięśni, ucisk w gardle34 min
  • Derealizacja i doznania wzrokowe: wpatrywanie się w punkt, w lustro, w światło; test podobieństwa ćwiczeń do objawów pacjenta34 min
Moduł 4

Hierarchia i prowadzenie sesji

  • Budowa hierarchii ćwiczeń krok po kroku29 min
  • Pierwsza sesja ekspozycji: przebieg minuta po minucie30 min
  • Czas trwania, powtórzenia, różnorodność i kiedy przejść dalej28 min
  • Omówienie po ćwiczeniu: przewidywanie a to, co się wydarzyło; konsolidacja nowego uczenia27 min
Moduł 5

Zachowania zabezpieczające i ekspozycja naturalistyczna

  • Subtelne zachowania zabezpieczające: jak je wyłapać w gabinecie29 min
  • Wygaszanie zachowań zabezpieczających bez walki z pacjentem28 min
  • Łączenie ekspozycji interoceptywnej z ekspozycją na sytuacje29 min
  • Ekspozycja naturalistyczna i zadania domowe: kawa, sauna, wysiłek fizyczny, emocje, codzienne czynności32 min
Moduł 6

Zastosowania: lęk o zdrowie i objawy somatyczne

  • Lęk o zdrowie: sprawdzanie ciała, szukanie zapewnień, ekspozycja na doznania30 min
  • Lęk przed wymiotami: mdłości jako doznanie do ekspozycji27 min
  • Objawy jelitowe i lęk przed utratą kontroli (po diagnostyce medycznej)27 min
  • Lęk przed duszeniem się, zadławieniem i przewlekłe zawroty (po wykluczeniu przyczyn medycznych)31 min
Moduł 7

Zastosowania: inne zaburzenia

  • PTSD: doznania z ciała jako wyzwalacze wspomnień27 min
  • Lęk społeczny: rumienienie się, drżenie, pocenie się30 min
  • Lęk uogólniony i natręctwa skupione na ciele28 min
  • Dzieci i młodzież: adaptacja ćwiczeń, zabawa, rola rodziców31 min
Moduł 8

Grupy i sytuacje szczególne

  • Pacjent z chorobą somatyczną: współpraca z lekarzem i dobór ćwiczeń28 min
  • Ciąża i osoby starsze: ostrożność, łagodne warianty, kiedy odłożyć ekspozycję29 min
  • Ekspozycja interoceptywna online: przygotowanie, bezpieczeństwo, ograniczenia28 min
  • Osoby neuroatypowe i z trudnościami w odczytywaniu sygnałów z ciała30 min
Moduł 9

Trudności w prowadzeniu ekspozycji

  • Pacjent odmawia albo się wycofuje: ambiwalencja i motywacja29 min
  • Ćwiczenie nie wywołuje lęku albo wywołuje go za dużo30 min
  • Dysocjacja, płacz, chęć przerwania: co robić w trakcie sesji27 min
  • Lęk terapeuty i najczęstsze błędy prowadzącego29 min
Moduł 10

Studia przypadków i zakończenie terapii

  • Przypadek krok po kroku: napady paniki z lękiem przed zawałem30 min
  • Przypadek krok po kroku: lęk o zdrowie28 min
  • Przypadek krok po kroku: lęk przed rumienieniem się27 min
  • Zapobieganie nawrotom, zakończenie terapii i podsumowanie kursu31 min

Materiały do pobrania

Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna: pliki otwierają się przy lekcji, w planie Specjalista.

  • Karta kwalifikacji i bezpieczeństwa przed ekspozycją interoceptywnąPDF
  • Materiał dla pacjenta: „Dlaczego ćwiczymy wywoływanie objawów”PDF
  • Katalog ćwiczeń interoceptywnych z instrukcjami i wariantami łagodniejszymiPDF
  • Tabela testu ćwiczeń: podobieństwo do objawów i natężenie lękuPDF
  • Szablon hierarchii ekspozycjiPDF
  • Karta prowadzenia sesji z oceną lęku na każdym etapie i omówieniemPDF
  • Dzienniczek ekspozycji domowej dla pacjentaPDF
  • Plan zapobiegania nawrotom dla pacjentaPDF

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny 7-dniowy okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Pierwsza lekcja każdego szkolenia jest otwarta bez logowania, a cały blog jest dostępny bez opłat. Konta założone przed 1 września 2026 zachowują darmowy dostęp do trzech pełnych szkoleń, bez certyfikatów. Nowe konta zaczynają od 7-dniowego bezpłatnego okresu próbnego wybranego planu.

Powiązane szkolenia

Lęk, depresja i OCD

Diagnoza i terapia zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży

Warsztatowe szkolenie dla psychologa i psychoterapeuty pracującego z dzieckiem lub nastolatkiem z zaburzeniem lękowym: od klasyfikacji ICD-11 i diagnostyki różnicowej, przez CBT i ekspozycję stopniowaną dostosowaną do wieku, po pracę z akomodacją rodzicielską, szkołą i unikaniem szkolnym.

24 godz. dydakt.Zaawansowany
W abonamencieZobacz szkolenie

Przeczytaj także

W abonamencie

7 dni za darmo

Przetestuj 7 dni za darmo