Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Psychologia transportu: badania psychologiczne kierowców od podstaw do orzeczenia

Kurs dla psychologów, którzy wykonują lub przygotowują się do wykonywania badań kierowców: procesy poznawcze i ryzyko za kierownicą, ramy prawne i pracownia, przebieg badania, narzędzia i interpretacja wyników, alkohol, leki i choroby, orzeczenie, odwołanie oraz kolej, lotnictwo i żegluga.

Godziny dydaktyczne
12 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
52 lekcje
Psychologia transportu: badania psychologiczne kierowców od podstaw do orzeczenia

Badania psychologiczne kierowców to określone przepisami badanie, w którym psycholog transportu ocenia sprawność poznawczą i psychomotoryczną oraz osobowość kierowcy lub kandydata, a następnie wydaje orzeczenie o braku albo istnieniu przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem lub pracy na stanowisku związanym z bezpieczeństwem ruchu. Ten kurs prowadzi Cię przez całą tę drogę: od tego, jak kierowca uważa, ocenia ryzyko i reaguje, przez wywiad, obserwację i testy, aż po rozumowanie, które pozwala wydać orzeczenie i obronić je w trybie odwoławczym.

Zaczynamy od psychologii kierowcy: uwagi, percepcji ruchu, czasu reakcji i decyzji, skłonności do ryzyka, złości za kierownicą, zmęczenia i senności oraz różnic między kierowcą młodym a doświadczonym. Następnie porządkujemy ramy prawne badań w transporcie, wymagania wobec psychologa i pracowni, dokumentację i ochronę danych, a także to, kogo i na jakiej podstawie badasz, od kandydatów na kierowców zawodowych po osoby skierowane po alkoholu, po przekroczeniu limitu punktów i po wypadku. Przepisy opisujemy ogólnie i przy każdej sprawie formalnej przypominamy, że trzeba sprawdzać ich aktualne brzmienie.

Dwa moduły dotyczą samego badania: planu, przygotowania badanego, wywiadu z gotowymi pytaniami, obserwacji, pracy z badanym lękowym, bagatelizującym lub próbującym wpłynąć na wynik, a także testów aparaturowych, metod poznawczych, kwestionariuszy, norm i integracji wyników. Kolejne moduły omawiają alkohol, inne substancje i leki, kierowców starszych, choroby, trudności uwagi oraz powrót za kierownicę po wypadku, zawsze z oceną funkcjonalną zamiast etykiet i z jasnym wskazaniem, kiedy kierować na konsultację lekarską. Osobny moduł poświęcamy orzeczeniu, najczęstszym błędom, trybowi odwoławczemu i rozmowie przy wyniku negatywnym. Wychodzimy też poza drogę, do transportu kolejowego, lotnictwa i żeglugi, a na końcu zajmujemy się czynnikiem ludzkim w wypadkach, symulatorami, systemami wspomagania kierowcy i etyką pracy pod presją.

W każdym module znajdziesz winiety z pracowni, fragmenty rozmów z badanymi, gotowe zdania do wykorzystania, typowe błędy psychologa i pełne studium przypadku od skierowania do decyzji. Do kursu dołączyliśmy osiem materiałów do pracowni: plan badania kierowcy, kartę wywiadu, listę dokumentacji pracowni, ściągawkę interpretacji wyników aparaturowych, kartę badania po zdarzeniu z alkoholem albo po wypadku, kartę oceny czynników ryzyka, schemat orzeczenia z najczęstszymi błędami i kartę rozmowy przy orzeczeniu negatywnym.

Kurs nie nadaje uprawnień do wykonywania badań psychologicznych kierowców. Uprawnienia wynikają z przepisów, z wymaganego przygotowania specjalistycznego i z wpisu do właściwej ewidencji psychologów. Kurs daje wiedzę i warsztat, a po jego ukończeniu otrzymujesz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin.

Czego się nauczysz

  • Rozumiesz, jak uwaga, percepcja ruchu, czas reakcji i decyzje kierowcy przekładają się na bezpieczeństwo i na wyniki badania
  • Oceniasz skłonność do ryzyka, złość za kierownicą, zmęczenie i senność, łącząc kwestionariusze, historię i wywiad
  • Znasz ogólne ramy prawne badań w transporcie, wymagania wobec psychologa i pracowni oraz zasady dokumentacji i ochrony danych
  • Planujesz i prowadzisz badanie kierowcy: przygotowanie, wywiad z gotowymi pytaniami, obserwację i pracę z trudnym badanym
  • Czytasz wyniki testów aparaturowych, poznawczych i kwestionariuszy z uwzględnieniem norm, warunków badania i granic metody
  • Prowadzisz badanie po zdarzeniu z alkoholem lub innymi substancjami i rozmawiasz o lekach, wiedząc, kiedy kierować do lekarza
  • Oceniasz funkcjonalnie kierowcę starszego, chorującego, z trudnościami uwagi i wracającego za kierownicę po wypadku
  • Formułujesz orzeczenie na podstawie spójnego obrazu, unikasz typowych błędów i prawidłowo przyjmujesz odwołanie
  • Prowadzisz rozmowę przy orzeczeniu negatywnym jasno, z szacunkiem i z informacją o dalszych możliwościach
  • Znasz specyfikę badań w kolejnictwie, lotnictwie i żegludze oraz rolę psychologa w analizie czynnika ludzkiego

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy wykonujący badania psychologiczne kierowców w pracowniach psychologii transportu
  • Psycholodzy przygotowujący się do uzyskania uprawnień do badań kierowców i chcący uporządkować warsztat
  • Psycholodzy pracowni psychotechnicznych i ośrodków medycyny pracy badający operatorów i personel transportu
  • Psycholodzy współpracujący z przewoźnikami przy analizie zdarzeń i programach bezpieczeństwa

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Kurs nie nadaje uprawnień do wykonywania badań psychologicznych kierowców, które wynikają z przepisów, z wymaganego przygotowania specjalistycznego i z wpisu do właściwej ewidencji psychologów
  • Nie zastępuje przygotowania specjalistycznego wymaganego przepisami ani szkolenia z obsługi konkretnej aparatury i oprogramowania
  • Nie omawia konkretnych zestawów testowych i aparatów, tylko rodzaje narzędzi i zasady interpretacji
  • Nie uczy diagnozowania chorób somatycznych i psychiatrycznych, pokazuje, kiedy kierować na konsultację lekarską
  • Nie zastępuje superwizji ani konsultacji z doświadczonym psychologiem transportu przy trudnych przypadkach

Program szkolenia

52 lekcje w 13 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Psychologia kierowcy: procesy poznawcze za kierownicą

Moduł 2

Osobowość, emocje i ryzyko

  • Postrzeganie ryzyka i skłonność do ryzyka5 min
  • Złość i agresja za kierownicą15 min
  • Zmęczenie, senność i monotonia jazdy5 min
  • Kierowca młody, kierowca doświadczony: różne źródła ryzyka16 min
Moduł 3

Rama prawna i pracownia

  • Ramy prawne badań psychologicznych w transporcie: przegląd5 min
  • Psycholog transportu: wymagania, rejestr, rozwój zawodowy5 min
  • Pracownia: wyposażenie, warunki badania, standardy5 min
  • Dokumentacja i ochrona danych badanego15 min
Moduł 4

Kto, kiedy i na jakiej podstawie

  • Kandydaci na kierowców i kierowcy zawodowi15 min
  • Instruktorzy, egzaminatorzy, kierowcy pojazdów uprzywilejowanych6 min
  • Skierowania: po alkoholu, po przekroczeniu punktów, po wypadku15 min
  • Operatorzy maszyn i inne stanowiska: gdzie kończy się psychologia transportu15 min
Moduł 5

Przebieg badania

  • Plan badania i przygotowanie badanego16 min
  • Wywiad z kierowcą: obszary i gotowe pytania6 min
  • Obserwacja w trakcie badania5 min
  • Trudny badany: lęk, bagatelizowanie, próby wpływu na wynik16 min
Moduł 6

Narzędzia i interpretacja

  • Testy aparaturowe: co mierzą i jak czytać wyniki15 min
  • Badanie funkcji poznawczych metodami papierowymi i komputerowymi15 min
  • Kwestionariusze osobowości i ocena skłonności do ryzyka5 min
  • Normy, rzetelność, trafność: integracja wyników i granice metody15 min
Moduł 7

Alkohol, substancje i leki

  • Badanie po zdarzeniu z alkoholem5 min
  • Inne substancje psychoaktywne: specyfika badania15 min
  • Leki wpływające na sprawność: jak pytać i kiedy kierować do lekarza5 min
  • Motywacja do zmiany i rozmowa o ryzyku nawrotu15 min
Moduł 8

Sytuacje szczególne

  • Kierowca starszy: zmiany związane z wiekiem i ocena funkcjonalna15 min
  • Choroby i stany wpływające na prowadzenie pojazdu5 min
  • ADHD i inne trudności uwagi u kierowcy15 min
  • Powrót za kierownicę po wypadku i urazie16 min
Moduł 9

Orzeczenie

  • Struktura orzeczenia i rozumowanie diagnostyczne5 min
  • Najczęstsze błędy w orzeczeniach5 min
  • Tryb odwoławczy i ponowne badanie15 min
  • Rozmowa przy orzeczeniu negatywnym16 min
Moduł 10

Transport kolejowy

  • Kto podlega badaniom w transporcie kolejowym5 min
  • Praca maszynisty: czujność, monotonia, odpowiedzialność5 min
  • Dyżurni ruchu i inny personel odpowiedzialny za bezpieczeństwo5 min
  • Badania okresowe i powrót do pracy po zdarzeniu kolejowym15 min
Moduł 11

Lotnictwo i żegluga

  • Standardy badań psychologicznych w lotnictwie5 min
  • Pilot i kontroler ruchu lotniczego: obciążenie i praca zespołowa5 min
  • Oficerowie i sternicy: specyfika badań w żegludze5 min
  • Ryzyka psychologiczne pracy na morzu16 min
Moduł 12

Czynnik ludzki i nowe technologie

  • Czynnik ludzki w wypadkach: analiza bez szukania winnego5 min
  • Rola psychologa w analizie przyczyn zdarzenia5 min
  • Symulatory i eye-tracking w diagnostyce kierowców6 min
  • Sztuczna inteligencja i systemy wspomagania kierowcy: szanse i ryzyka15 min
Moduł 13

Etyka, praktyka i studia przypadków

  • Presja na wynik badania i konflikt ról5 min
  • Bezpieczeństwo publiczne a sytuacja życiowa badanego5 min
  • Trzy przypadki od skierowania do orzeczenia6 min
  • Podsumowanie kursu i dalszy rozwój15 min

Materiały do pobrania

Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna: pliki otwierają się przy lekcji, w planach Student i Specjalista.

  • Lista dokumentacji pracowniPDF
  • Plan badania kierowcy krok po krokuPDF
  • Karta wywiadu z kierowcąPDF
  • Ściągawka interpretacji wyników testów aparaturowychPDF
  • Karta badania po zdarzeniu z alkoholem albo po wypadkuPDF
  • Karta oceny czynników ryzyka: zmęczenie, leki, chorobyPDF
  • Schemat orzeczenia z najczęstszymi błędamiPDF
  • Karta rozmowy przy orzeczeniu negatywnymPDF

Najczęściej zadawane pytania

Badanie psychologiczne kierowcy składa się z wywiadu, obserwacji i testów. Psycholog pyta o historię jazdy, zdarzenia, zdrowie, leki, sen i alkohol, a potem bada funkcje poznawcze, sprawność psychomotoryczną na aparaturze i wybrane cechy osobowości kwestionariuszami. Na końcu integruje wszystkie dane i wydaje orzeczenie o braku albo istnieniu przeciwwskazań psychologicznych. Badanie zwykle trwa od godziny do dwóch, a jego zakres określają przepisy.

Badania psychologiczne kierowców może wykonywać psycholog, który spełnia wymagania określone w przepisach: ma wykształcenie psychologiczne, prawo wykonywania zawodu, wymagane przygotowanie specjalistyczne z psychologii transportu i wpis do ewidencji psychologów prowadzonej przez właściwy organ samorządu województwa. Badanie odbywa się w pracowni wpisanej do rejestru. Wymagania bywały zmieniane, dlatego przed wyborem ścieżki warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisów.

Nie. Kurs nie nadaje uprawnień do wykonywania badań psychologicznych kierowców. Uprawnienia wynikają z przepisów, z wymaganego przygotowania specjalistycznego i z wpisu do właściwej ewidencji psychologów. Kurs daje uporządkowaną wiedzę i warsztat pracy, a po jego ukończeniu otrzymujesz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin. Przyda się zarówno osobom przygotowującym się do uzyskania uprawnień, jak i psychologom, którzy już badają kierowców.

Badaniom podlegają osoby wykonujące określone funkcje i zawody, na przykład kandydaci na kierowców zawodowych i kierowcy zawodowi, instruktorzy i egzaminatorzy oraz kierowcy pojazdów uprzywilejowanych. Drugą grupą są osoby skierowane przez właściwy organ po zdarzeniach, takich jak jazda po alkoholu, przekroczenie limitu punktów czy udział w poważnym wypadku. Badanie może też zlecić lekarz. Pełny katalog i terminy badań określają aktualne przepisy.

Badanie po zdarzeniu z alkoholem ma zakres określony w przepisach, ale psycholog szczególnie dokładnie pyta o okoliczności zdarzenia, sposób picia, krytycyzm wobec tego, co się stało, i o to, co badany zmienił od tamtego czasu. Ocenia też impulsywność i skłonność do ryzyka. Psycholog nie stawia rozpoznania uzależnienia, ale przy niepokojących sygnałach zaleca konsultację specjalistyczną. Jednorazowe zdarzenie nie przesądza o wyniku.

Negatywne orzeczenie oznacza stwierdzenie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie, którego dotyczyło badanie. W praktyce uniemożliwia uzyskanie lub odzyskanie prawa jazdy danej kategorii albo wykonywanie pracy kierowcy. Orzeczenie dotyczy stanu w dniu badania. Jeśli przyczyna ma charakter przejściowy, na przykład zaburzenia snu, wpływ leków albo kryzys, po leczeniu można ponownie przystąpić do badania w trybie przewidzianym przepisami.

Odwołanie składa się w terminie określonym w przepisach za pośrednictwem psychologa, który wydał orzeczenie. Psycholog musi je przyjąć bez oceniania zasadności i przekazać z dokumentacją do jednostki odwoławczej wskazanej w przepisach. Tam badanie przeprowadza inny psycholog, a jego orzeczenie jest ostateczne. Termin i adresata odwołania wskazuje pouczenie na orzeczeniu. Warto zabrać na badanie odwoławcze nowe dokumenty, na przykład wyniki konsultacji lekarskiej.

Nie. Samo rozpoznanie ADHD, leczenie psychiatryczne czy przyjmowanie leków nie jest przeciwwskazaniem. Psycholog ocenia funkcjonowanie: uwagę, reakcje, kontrolę impulsów, historię jazdy i to, jak badany radzi sobie z trudnościami. Znaczenie ma też to, czy leki nie powodują senności lub spowolnienia. Ocenę wpływu leczenia na zdolność do kierowania prowadzi lekarz, dlatego przy wątpliwościach psycholog kieruje na konsultację lekarską.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Biegły psycholog sądowy w praktyce: od wpisu na listę do obrony opinii na saliNowość

Psychologia sądowa i orzecznictwo

Biegły psycholog sądowy w praktyce: od wpisu na listę do obrony opinii na sali

Szkolenie online dla psychologów o tym, jak zostać biegłym sądowym, czytać postanowienia sądu, badać i pisać opinie w sprawach karnych, cywilnych i rodzinnych, a potem bronić ich na rozprawie, rozliczać się z sądem i zachować granice roli.

16 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także