Protokół CWP: Budowanie poczucia bezpieczeństwa

Brak poczucia bezpieczeństwa u dorosłego objawia się zwykle stałym napięciem, trudnością w odpoczynku i nastawieniem na wyłapywanie zagrożeń. Towarzyszą mu często problemy ze snem, zamartwianie się, potrzeba kontroli, trudność w zaufaniu innym i szukanie ciągłych zapewnień. W ciele może to być ścisk w klatce piersiowej, płytki oddech czy napięte mięśnie. Wiele osób opisuje to jako poczucie, że „coś złego zaraz się wydarzy”, choć nie potrafią wskazać, co konkretnie.

Trauma zwykle wiąże się z konkretnym, przytłaczającym zdarzeniem, natomiast chroniczna niepewność jest efektem wielu mniejszych, powtarzających się doświadczeń. Osoba z chroniczną niepewnością często nie potrafi wskazać jednego momentu, od którego „się zaczęło”, a jej trudności nie mają charakteru nawracających wspomnień konkretnej sytuacji. Obie formy mogą jednak dawać podobne reakcje ciała i nadmierną czujność. Rozróżnienie jest ważne, bo praca z traumą wymaga innych metod i często specjalisty terapii traumy.

Pracę warto zacząć od zrozumienia, co dla danego klienta oznacza bezpieczeństwo, bo dla jednej osoby będzie to przewidywalność, dla innej bliskość, a dla kolejnej kontrola nad finansami. Następnie pomaga zmapowanie sytuacji uruchamiających poczucie zagrożenia oraz reakcji ciała, emocji i myśli. Kolejne kroki to wzmacnianie zasobów, ćwiczenie technik regulacji i budowanie codziennych rytuałów, które dają poczucie stabilności. Ważna jest też sama relacja terapeutyczna, która staje się doświadczeniem przewidywalnego i bezpiecznego kontaktu.

Pomagają przede wszystkim techniki pracy z ciałem i uwagą: spokojny oddech z wydłużonym wydechem, uziemianie przez zmysły, świadome rozluźnianie mięśni i skupienie na tu i teraz. Duże znaczenie ma też regularność: stałe pory snu, posiłków i aktywności fizycznej dają układowi nerwowemu sygnał przewidywalności. Techniki działają najlepiej, gdy są ćwiczone w spokojniejszych momentach, a nie tylko w kryzysie. Warto dobierać je indywidualnie, bo nie każda metoda pasuje każdemu klientowi.

Tak, i to bardzo wyraźnie. Osoby z chronicznym poczuciem zagrożenia często mają trudność z zaufaniem, obawiają się odrzucenia, potrzebują częstych zapewnień albo przeciwnie, trzymają innych na dystans, żeby się nie zawieść. Mogą nadinterpretować drobne sygnały jako oznakę problemu w relacji i reagować silniej, niż wymaga sytuacja. Praca nad poczuciem bezpieczeństwa zwykle poprawia także jakość bliskich relacji, bo zmniejsza potrzebę kontroli i nadmiernego monitorowania partnera.

Warto sięgnąć po pomoc psychologa, gdy napięcie i niepewność utrzymują się długo, utrudniają sen, pracę, relacje lub codzienne decyzje, a własne sposoby radzenia sobie przestają wystarczać. Sygnałem są też ataki paniki, unikanie coraz większej liczby sytuacji albo sięganie po alkohol czy inne substancje, żeby się uspokoić. Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, trzeba od razu zadzwonić pod 116 123 lub 800 70 2222, a w nagłym zagrożeniu pod 112.

Uporządkowany scenariusz takiej pracy zawiera „Protokół CWP: Budowanie poczucia bezpieczeństwa”. Prowadzi specjalistę od indywidualnego znaczenia bezpieczeństwa i sytuacji uruchamiających zagrożenie, przez reakcje ciała, emocje i myśli oraz pięć profili chronicznej niepewności, po zasoby i osobisty plan stabilizacji klienta. Protokół jest przeznaczony dla pracy z osobami, których niepewność ma charakter rozlany, a nie wynika z jednego zdarzenia traumatycznego, i nie zastępuje oceny klinicznej specjalisty.