Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Protokół diagnostyczny · PDF do pobrania

Protokół CWP: Praca z lękiem

Ustrukturyzowany scenariusz pracy z klientem, który nadmiernie się martwi, unika i przewiduje najgorsze scenariusze: mapa problemu, pogłębienie (wyzwalacze, myśli automatyczne, reakcje ciała, zachowania zabezpieczające), plan pracy z hierarchią ekspozycji, gotowa struktura sesji, karta pracy między sesjami i podsumowanie.

108 stron format PDF, pobranie bez konta

Darmowy fragment PDF

Podaj adres e-mail, a plik pobierzesz od razu na tej stronie.

Protokół CWP: Praca z lękiem

Pełna wersja

69 zł

płatność jednorazowa, bez subskrypcji

  • 108 stron PDF do druku
  • gotowa struktura sesji i karta pracy między sesjami
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

Dla kogo

Dla kogo jest ten materiał

Adresaci materiału

Materiał jest przeznaczony dla psychologów i psychoterapeutów w ramach ich kompetencji zawodowych.

Czego materiał nie zastępuje

To materiał pomocniczy, nie zastępuje oceny klinicznej ani odpowiedzialności prowadzącego specjalisty.

Co zawiera

Struktura materiału

Pełna wersja ma 108 stron. Spis treści i pierwsze strony zobaczysz w darmowym fragmencie, bez zakładania konta.

Pytania o materiał? Napisz na kontakt@cwp.edu.pl.

Pełna wersja

69 zł

  • 108 stron PDF do druku
  • gotowa struktura sesji i karta pracy między sesjami
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Płacisz raz. Imię i nazwisko trafią na znak wodny w pliku, a link do pobrania przyjdzie na podany adres e-mail.

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

W praktyce

Jak pracować z tym protokołem

Klient, dla którego powstał ten protokół, przychodzi z lękiem rozlanym na wiele obszarów: martwi się pracą, zdrowiem, dziećmi, unika sytuacji, które mogłyby pójść źle, i sprawdza, upewnia się, planuje na zapas. Protokół prowadzi od mapy problemu, przez pogłębienie wyzwalaczy i zachowań zabezpieczających, do hierarchii ekspozycji.

Od czego zacząć ćwiczenia na lęk z klientem, który unika?

Zacznij od mapy problemu i listy zachowań zabezpieczających, a ekspozycję wprowadzaj dopiero wtedy, gdy klient rozumie, po co ją robi. Pierwsze dwie, trzy sesje to wywiad z modułu 2 i 3: kiedy lęk rośnie, co klient wtedy myśli, co czuje w ciele i co robi, żeby się uspokoić.

Hierarchię ekspozycji budujecie razem na sesji. Klient sam ocenia trudność kolejnych kroków, Ty pilnujesz, żeby pierwszy krok był wykonalny w najbliższym tygodniu. Karta pracy między sesjami jest wtedy prosta: sytuacja, przewidywanie przed, co się wydarzyło, co klient zauważył po. Następną sesję zaczynacie od omówienia tej karty, zanim pojawi się nowy temat.

Ćwiczenia na lęk w PDF łatwo zamienić w listę zadań do odhaczenia. Pilnuj, żeby klient nie wykonywał ekspozycji z ukrytym zabezpieczeniem, na przykład z telefonem w dłoni gotowym do wezwania pomocy albo z kimś, kto ma go uspokajać. Dopytaj o to wprost.

Unikaj też uspokajania na sesji. Gdy klient pyta, czy na pewno nic mu nie będzie, odpowiedź uspokajająca działa jak kolejne zachowanie zabezpieczające. Lepiej wrócić do tego, co pokazała ostatnia ekspozycja.

Skieruj na konsultację psychiatryczną, gdy lęk uniemożliwia codzienne funkcjonowanie mimo kilku tygodni pracy albo pojawia się depresja z myślami samobójczymi albo klient nadużywa alkoholu, żeby się uspokoić. Objawy somatyczne, które nie były badane, wymagają najpierw wizyty u lekarza.

Masz pacjenta z…?

Protokół, szkolenia i artykuł w jednym pakiecie

Pełna wersja

69 zł

  • 108 stron PDF do druku
  • gotowa struktura sesji i karta pracy między sesjami
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Fragment pokazuje układ materiału. Pełna wersja to cały plik, gotowy do druku.

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

Pytania

Najczęściej zadawane pytania

Ciągłe zamartwianie się zwykle jest próbą przygotowania się na zagrożenie i odzyskania poczucia kontroli w niepewnej sytuacji. Paradoksalnie podtrzymuje je właśnie to, że daje chwilowe poczucie, że „coś się robi”. Rolę odgrywają też przekonania o zamartwianiu, na przykład „jeśli się martwię, nic złego się nie stanie”, nietolerancja niepewności, temperament i wcześniejsze trudne doświadczenia. Z czasem zamartwianie staje się nawykiem, który uruchamia się automatycznie przy każdej niejasnej sytuacji.

Lęk w ciele objawia się najczęściej przyspieszonym biciem serca, szybkim lub płytkim oddechem, napięciem mięśni, drżeniem, poceniem, uciskiem w klatce piersiowej, dolegliwościami żołądkowymi i zawrotami głowy. To naturalna reakcja walki lub ucieczki, która przygotowuje organizm do działania. Problem pojawia się, gdy uruchamia się bez realnego zagrożenia lub za silnie. Wiele osób interpretuje te objawy jako oznakę choroby, co nasila lęk, dlatego ważna jest psychoedukacja i wykluczenie przyczyn somatycznych.

Unikanie przynosi szybką ulgę, ale w dłuższej perspektywie podtrzymuje i nasila lęk. Gdy człowiek omija sytuację, której się boi, nigdy nie ma okazji przekonać się, że poradziłby sobie lub że najgorszy scenariusz się nie spełnia. Mózg zapamiętuje, że ulga przyszła dzięki ucieczce, więc następnym razem sytuacja wydaje się jeszcze groźniejsza. Z czasem obszar unikania się poszerza. Podobnie działają zachowania zabezpieczające, takie jak ciągłe sprawdzanie czy szukanie zapewnień.

Ekspozycja to stopniowe, zaplanowane konfrontowanie się z sytuacjami, myślami lub doznaniami, które wywołują lęk, bez uciekania i bez zachowań zabezpieczających. Zwykle zaczyna się od budowy hierarchii sytuacji od najmniej do najbardziej lękowych i przechodzi przez kolejne stopnie w tempie ustalonym z klientem. Dzięki temu klient zdobywa nowe doświadczenia, a lęk traci swoją siłę. Ekspozycja jest jedną z najlepiej opisanych metod w terapii poznawczo-behawioralnej zaburzeń lękowych.

Pracę zaczyna się od nauczenia klienta zauważania myśli, które pojawiają się w sytuacji lękowej, na przykład „na pewno coś się stanie” czy „nie wytrzymam tego”. Następnie wspólnie sprawdza się, jakie są dowody za nimi i przeciw nim, jak realne jest przewidywane zagrożenie i jak klient poradziłby sobie, gdyby się spełniło. Pomaga zapisywanie myśli w dzienniczku. Celem nie jest myślenie wyłącznie pozytywne, lecz bardziej realistyczne i elastyczne.

Zwykły lęk jest adekwatną reakcją na realną trudność, mija, gdy sytuacja się kończy, i nie blokuje codziennego życia. O zaburzeniu lękowym mówimy wtedy, gdy lęk jest nieproporcjonalnie silny, utrzymuje się długo, pojawia się bez wyraźnej przyczyny lub prowadzi do unikania, które ogranicza pracę, relacje czy odpoczynek. Rozpoznanie konkretnego zaburzenia, na przykład lęku uogólnionego czy napadowego, należy do specjalisty, który przeprowadza pełny wywiad kliniczny.

Do psychologa warto zgłosić się, gdy lęk utrzymuje się tygodniami, utrudnia sen, pracę lub relacje, pojawiają się ataki paniki albo unikanie coraz większej liczby sytuacji. Sygnałem jest też sięganie po alkohol, leki uspokajające lub inne substancje, by poradzić sobie z napięciem. Przy silnych objawach somatycznych dobrze wcześniej wykluczyć przyczyny medyczne u lekarza. Lęk dobrze poddaje się pracy psychologicznej, zwłaszcza gdy zacznie się ją, zanim unikanie mocno się rozwinie.

Gotowy scenariusz zawiera „Protokół CWP: Praca z lękiem”, przygotowany dla psychologów pracujących z klientami, którzy nadmiernie się martwią, unikają i przewidują najgorsze scenariusze. Prowadzi przez mapę problemu, wyzwalacze, myśli automatyczne, reakcje ciała i zachowania zabezpieczające, a następnie przez plan pracy z hierarchią ekspozycji, gotową strukturę sesji i kartę pracy między sesjami. Protokół porządkuje pracę, ale nie zastępuje diagnozy ani oceny klinicznej specjalisty.