Protokół diagnostyczny · PDF do pobrania
Protokół CWP: Praca ze stratą
Ustrukturyzowany scenariusz towarzyszenia klientowi w procesie żałoby po stracie bliskiej osoby: rodzaj straty i kontekst, emocje żałoby, zmiana codzienności, niewypowiedziane sprawy i poczucie winy, pięć profili przeżywania straty, praca nad więzią ciągłą i dalszym funkcjonowaniem. Oparty na współczesnym modelu dwutorowego procesu żałoby, bez sztywnych etapów i bez oceniania tempa klienta.

Pełna wersja
69 zł
płatność jednorazowa, bez subskrypcji
- 97 stron PDF do druku
- struktura sesji 50-60 minut, dziennik żałoby i karta pamięci
- bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie
Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista
Dla kogo
Dla kogo jest ten materiał
Adresaci materiału
Materiał jest przeznaczony dla psychologów i psychoterapeutów w ramach ich kompetencji zawodowych.
Czego materiał nie zastępuje
To materiał pomocniczy, nie zastępuje oceny klinicznej ani odpowiedzialności prowadzącego specjalisty.
Co zawiera
Struktura materiału
Pełna wersja ma 97 stron. Spis treści i pierwsze strony zobaczysz w darmowym fragmencie, bez zakładania konta.
Pytania o materiał? Napisz na kontakt@cwp.edu.pl.
Pełna wersja
69 zł
- 97 stron PDF do druku
- struktura sesji 50-60 minut, dziennik żałoby i karta pamięci
- bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie
Płacisz raz. Imię i nazwisko trafią na znak wodny w pliku, a link do pobrania przyjdzie na podany adres e-mail.
Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista
W praktyce
Jak pracować z tym protokołem
Ten protokół jest dla klienta, który stracił bliską osobę i przychodzi z żałobą, czasem tuż po pogrzebie, czasem po latach. Protokół opiera się na modelu dwutorowym: człowiek w żałobie przechodzi między zajmowaniem się stratą a zajmowaniem się codziennością, która się zmieniła. Oba tory są potrzebne i nie ma sztywnych etapów do odhaczenia.
Jak prowadzić pierwsze sesje z osobą w żałobie?
Przede wszystkim spokojnie i bez pośpiechu do technik: na pierwszych spotkaniach klient potrzebuje opowiedzieć o osobie, którą stracił, i o tym, jak wyglądała strata. Pytaj o imię zmarłego, o ich relację, o to, co klient chciałby, żebyś o tej osobie wiedział.
Mapa problemu z protokołu porządkuje rodzaj straty i kontekst: nagła czy spodziewana, czy klient był przy śmierci, kto go wspiera, jak zmieniła się codzienność. Na kolejnych sesjach pracujecie z emocjami żałoby, z niewypowiedzianymi sprawami i z poczuciem winy, które pojawia się bardzo często.
Karty pracy i ćwiczenia z modułu 6 wprowadzaj ostrożnie. Dla jednych klientów list do zmarłej osoby albo zapis wspomnień jest dobrym zadaniem między sesjami, dla innych na początku za dużym. Zapytaj, zanim zaproponujesz. Część pracy dotyczy więzi z osobą zmarłą, która nie musi się kończyć; klient może szukać sposobu, żeby ta osoba została obecna w jego życiu w nowej formie.
Unikaj oceniania tempa żałoby i zdań typu „czas leczy rany”. Nie popychaj klienta do zamknięcia ani nie sugeruj, że powinien już czuć się lepiej. Uważaj też na własne straty, które mogą odezwać się w tej pracy.
Skieruj na konsultację psychiatryczną, gdy po dłuższym czasie żałoba nie pozwala funkcjonować, pojawia się depresja z utratą sensu albo klient mówi, że chciałby dołączyć do zmarłej osoby. Takie zdanie wymaga oceny ryzyka na tej samej sesji; przy bezpośrednim zagrożeniu dzwonisz pod 112, a numer 116 123 klient dostaje na kartce.
Masz pacjenta z…?
Protokół, szkolenia i artykuł w jednym pakiecie
Protokół daje gotowy scenariusz sesji. Jeśli chcesz pogłębić temat, zacznij od dwóch szkoleń z biblioteki CWP i artykułu, który dobraliśmy do tego materiału.
Pełna wersja
69 zł
- 97 stron PDF do druku
- struktura sesji 50-60 minut, dziennik żałoby i karta pamięci
- bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie
Fragment pokazuje układ materiału. Pełna wersja to cały plik, gotowy do druku.
Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista
Inne protokoły
Może Ci się też przydać
Pytania
Najczęściej zadawane pytania
Żałoba nie ma jednego, określonego czasu trwania i u każdego przebiega inaczej. Najintensywniejsze przeżycia często słabną w ciągu pierwszych miesięcy, ale tęsknota i smutek mogą wracać latami, zwłaszcza w rocznice czy święta. To, jak długo trwa żałoba, zależy między innymi od rodzaju relacji, okoliczności śmierci, wsparcia otoczenia i wcześniejszych doświadczeń. Warto unikać oceniania tempa, bo presja „powinieneś już się pozbierać” zwykle utrudnia, a nie ułatwia przeżywanie straty.
Popularny model pięciu etapów żałoby jest dziś uważany raczej za opis możliwych reakcji niż za sztywną sekwencję. Ludzie nie przechodzą przez żałobę etap po etapie, a emocje takie jak smutek, złość, poczucie winy czy ulga mogą pojawiać się naprzemiennie i wracać. Współczesne podejścia opisują żałobę jako proces oscylowania między przeżywaniem straty a zajmowaniem się codziennym życiem. Takie ujęcie pomaga klientom zrozumieć, że „wracanie” emocji nie jest cofaniem się.
Najbardziej pomaga obecność i gotowość do wysłuchania, a nie rady czy pocieszanie. Warto pozwolić osobie mówić o zmarłym, wspominać go po imieniu i nie bać się jej łez. Pomocne są też konkretne formy wsparcia w codzienności, na przykład zakupy, posiłek czy pomoc w formalnościach. Lepiej unikać zdań w rodzaju „czas leczy rany” czy „on by nie chciał, żebyś płakała”, bo często są odbierane jako umniejszanie straty.
Żałoba przedłużona to stan, w którym intensywna tęsknota, zaabsorbowanie zmarłym i trudność w zaakceptowaniu straty utrzymują się bardzo długo i poważnie zaburzają codzienne funkcjonowanie. W klasyfikacjach diagnostycznych opisywana jest jako odrębne zaburzenie, a jej rozpoznanie należy do specjalisty. Nie chodzi o samą długość żałoby, lecz o to, że człowiek nie jest w stanie wrócić do życia i odczuwa je jako pozbawione sensu. Taka sytuacja wymaga specjalistycznej pomocy psychologicznej.
Model dwutorowy opisuje żałobę jako naprzemienne kierowanie uwagi na stratę, czyli tęsknotę, wspomnienia i smutek, oraz na odbudowę, czyli nowe role, obowiązki i plany. Zdrowy proces polega na płynnym przechodzeniu między tymi torami, a nie na trwaniu w jednym z nich. Osoba, która tylko unika bólu, lub przeciwnie, całkowicie zanurza się w stracie, może mieć trudność z adaptacją. Model ten pomaga normalizować chwile, w których żałobnik śmieje się czy planuje przyszłość.
Poczucie winy po stracie jest bardzo częste i zwykle dotyczy tego, co się powiedziało, czego się nie zrobiło albo czego nie zauważyło. Warto je nazwać i wysłuchać, zamiast od razu zaprzeczać, bo to część przeżywania straty. Pomaga oddzielenie odpowiedzialności realnej od tej ocenianej z perspektywy wiedzy, której wtedy się nie miało. Niewypowiedziane sprawy można domknąć symbolicznie, na przykład w liście do zmarłego. Jeśli pojawiają się myśli o dołączeniu do zmarłego, zadzwoń pod 116 123, 800 70 2222, a w nagłym zagrożeniu 112.
Więź ciągła oznacza, że relacja ze zmarłym nie musi się kończyć, tylko zmienia formę. Dawniej zakładano, że celem żałoby jest „odcięcie się” od zmarłego, dziś wiadomo, że wiele osób zdrowo funkcjonuje, zachowując z nim wewnętrzny związek: pamięć, rozmowy w myślach, rytuały czy kontynuowanie jego wartości. W pracy z klientem warto pomóc znaleźć taką formę więzi, która wspiera, a nie blokuje dalsze życie.
Gotowy scenariusz dla psychologów zawiera „Protokół CWP: Praca ze stratą”. Prowadzi przez rodzaj straty i kontekst, emocje żałoby, zmianę codzienności, niewypowiedziane sprawy i poczucie winy oraz pięć profili przeżywania straty, a także pracę nad więzią ciągłą i dalszym funkcjonowaniem. Opiera się na współczesnym modelu dwutorowym, bez sztywnych etapów i bez oceniania tempa klienta. Protokół nie zastępuje oceny klinicznej, na przykład w kierunku żałoby przedłużonej.


