Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Protokół diagnostyczny · PDF do pobrania

Protokół CWP: Dziecko i rodzice w czasie rozwodu

Scenariusz pracy psychologa z rodziną w rozwodzie: reakcje dziecka w różnym wieku, rozmowa z dzieckiem o rozstaniu, plan dwóch domów i rzeczowa komunikacja rodziców, konflikt lojalności, odmowa kontaktu i ostrożne rozpoznawanie alienacji rodzicielskiej. Zawiera gotowe struktury sesji z rodzicem, z dzieckiem i z obojgiem rodziców, karty pracy i winiety oraz zasady roli psychologa wobec sądu i OZSS, mediacji i postępowania przy podejrzeniu przemocy.

100 stron format PDF, pobranie bez konta

Darmowy fragment PDF

Podaj adres e-mail, a plik pobierzesz od razu na tej stronie.

Protokół CWP: Dziecko i rodzice w czasie rozwodu

Pełna wersja

69 zł

płatność jednorazowa, bez subskrypcji

  • 100 stron PDF do druku
  • struktura spotkania z rodzicem, karta przygotowania rozmowy z dzieckiem i dziennik przejścia między domami
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

Dla kogo

Dla kogo jest ten materiał

Adresaci materiału

Materiał jest przeznaczony dla psychologów i psychoterapeutów w ramach ich kompetencji zawodowych.

Czego materiał nie zastępuje

To materiał pomocniczy, nie zastępuje oceny klinicznej ani odpowiedzialności prowadzącego specjalisty.

Co zawiera

Struktura materiału

Pełna wersja ma 100 stron. Spis treści i pierwsze strony zobaczysz w darmowym fragmencie, bez zakładania konta.

Pytania o materiał? Napisz na kontakt@cwp.edu.pl.

Pełna wersja

69 zł

  • 100 stron PDF do druku
  • struktura spotkania z rodzicem, karta przygotowania rozmowy z dzieckiem i dziennik przejścia między domami
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Płacisz raz. Imię i nazwisko trafią na znak wodny w pliku, a link do pobrania przyjdzie na podany adres e-mail.

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

W praktyce

Jak pracować z tym protokołem

Protokół jest dla psychologa, do którego trafia rodzina w trakcie rozstania rodziców. Zwykle zgłasza się jeden rodzic, zaniepokojony zachowaniem dziecka: regresem u przedszkolaka, złością u ucznia, wycofaniem u nastolatka. Często za tym zgłoszeniem stoi też konflikt między dorosłymi.

Na początku ustalasz zgodę obojga rodziców na pracę z dzieckiem, jeśli oboje mają władzę rodzicielską, i jasno mówisz, jaką rolę pełnisz. Nie jesteś biegłym, nie piszesz opinii dla sądu na prośbę jednej strony i nie rozstrzygasz, z kim dziecko powinno mieszkać.

Jak psycholog może pomóc dziecku, gdy rodzice są w konflikcie?

Przede wszystkim przez pracę z rodzicami nad tym, żeby dziecko nie stało się posłańcem ani sędzią w ich sporze. Rozmowa o rozstaniu, plan dwóch domów i rzeczowa komunikacja między rodzicami często dają dziecku więcej niż osobne sesje z nim.

Protokół zawiera struktury sesji z jednym rodzicem, z dzieckiem i z obojgiem rodziców. Na sesjach z dzieckiem pracujecie z emocjami i konfliktem lojalności, zależnie od wieku: przez zabawę, rysunek, rozmowę. Karty pracy pomagają dziecku opisać, jak wygląda dzień w jednym i w drugim domu i czego mu brakuje.

Przy odmowie kontaktu z jednym z rodziców zachowaj ostrożność. Protokół opisuje, jak rozpoznawać alienację rodzicielską i czym różni się ona od uzasadnionej niechęci dziecka, na przykład po doświadczeniu przemocy. Nie stawiaj takiej tezy po jednym spotkaniu.

Nie słuchaj tylko jednej strony i nie pozwól, żeby sesje zamieniły się w zbieranie argumentów do sprawy. Gdy rodzic prosi o zaświadczenie dla sądu, wyjaśnij, co możesz napisać, a czego nie; protokół opisuje granice roli wobec sądu i OZSS. Gdy konflikt jest silny, zaproponuj mediację.

Przy podejrzeniu przemocy wobec dziecka albo jednego z rodziców bezpieczeństwo jest ważniejsze od pracy nad komunikacją. W bezpośrednim zagrożeniu 112; dorosły doznający przemocy może zadzwonić pod 800 120 002, a dziecko pod 116 111 albo 800 12 12 12.

Masz pacjenta z…?

Protokół, szkolenia i artykuł w jednym pakiecie

Pełna wersja

69 zł

  • 100 stron PDF do druku
  • struktura spotkania z rodzicem, karta przygotowania rozmowy z dzieckiem i dziennik przejścia między domami
  • bez konta i subskrypcji: link na e-mail działa 30 dni, plik zostaje u Ciebie

Fragment pokazuje układ materiału. Pełna wersja to cały plik, gotowy do druku.

Masz opłacony plan Specjalista? Po zalogowaniu cena pakietu to 62,10 zł. Zaloguj sięNie masz planu Specjalista? Zobacz plan Specjalista

Pytania

Najczęściej zadawane pytania

Najlepiej, gdy rozmawiają oboje rodzice, kiedy decyzja jest już ostateczna i zanim ktoś się wyprowadzi. Dziecko powinno usłyszeć prosto i na miarę wieku, że to decyzja dorosłych, że nie jest niczemu winne, że oboje rodzice nadal je kochają, co konkretnie zmieni się w jego codzienności, a co zostanie bez zmian, i że może czuć i pytać o wszystko. Bez szczegółów o zdradzie, pieniądzach i winie, bez proszenia dziecka o wybór. To proces: dziecko wróci z pytaniami po dniach i tygodniach.

Małe dzieci reagują głównie ciałem i rytmem dnia: gorszym snem, płaczliwością, lękiem przed rozstaniem z opiekunem. Przedszkolaki często obwiniają siebie, wracają do wcześniejszych zachowań i fantazjują o powrocie rodzica. Młodsze dzieci szkolne otwarcie tęsknią i boją się odrzucenia, starsze szukają winnego, złoszczą się i bywają sprzymierzeńcami jednego z rodziców. Nastolatki częściej się wycofują, krytykują rodziców albo przejmują rolę dorosłego. Większość dzieci po okresie przejściowym wraca do dobrego funkcjonowania, zwłaszcza gdy nie są wciągane w konflikt rodziców.

Psycholog, który pomaga dziecku lub rodzicowi, nie powinien wydawać opinii o tym, z którym rodzicem dziecko ma mieszkać, ani oceniać kompetencji rodzicielskich, zwłaszcza osoby, której nie badał. To zadanie biegłego lub Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (OZSS), powołanych przez sąd i badających wszystkie strony. Psycholog pomagający może wydać zaświadczenie o fakcie korzystania z konsultacji, a wezwany przez sąd zeznaje jako świadek o faktach, w granicach tajemnicy zawodowej. Rozdzielenie tych ról chroni dziecko i wiarygodność pomocy.

W polskiej praktyce bezpieczniej przyjąć, że systematyczna pomoc psychologiczna lub terapia dziecka to istotna sprawa dziecka, o której rodzice mający władzę rodzicielską decydują wspólnie, a przy braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. Przed rozpoczęciem pracy warto ustalić, kto ma władzę rodzicielską, poinformować drugiego rodzica i poprosić go o zgodę oraz udział. Sytuacje zagrożenia bezpieczeństwa dziecka rządzą się innymi zasadami niż planowa terapia. W wątpliwych przypadkach warto skonsultować stan prawny z prawnikiem.

Alienacja rodzicielska to termin opisowy dla sytuacji, w której dziecko odrzuca jednego z rodziców w sposób nieproporcjonalny do jego zachowań, w związku z wpływem drugiego rodzica lub otoczenia. Nie jest rozpoznaniem w ICD-11 ani w DSM-5-TR i budzi spory naukowe. Psycholog może zauważyć niepokojące zjawiska, na przykład odrzucenie bez ambiwalencji, słownictwo dorosłych u dziecka czy systematyczne dyskredytowanie drugiego rodzica, ale nie formułuje wniosków na podstawie relacji jednej strony. Zawsze najpierw wyklucza przemoc i zaniedbanie, a ocena w sprawie sądowej należy do biegłych.

Odmowa kontaktu może mieć wiele przyczyn: przemoc lub zaniedbanie, realne trudności w relacji, potrzeby rozwojowe nastolatka, lęk o rodzica, który zostaje sam, napięcie przy przekazaniach, zmiany w drugim domu, a czasem wpływ jednego z rodziców. Pierwszym krokiem jest ocena bezpieczeństwa. Nie należy zmuszać dziecka do kontaktu ani pytać go, z kim chce mieszkać. Pomaga praca z oboma rodzicami: z jednym nad zgodą na relację dziecka z drugim rodzicem, z drugim nad cierpliwością i naprawą własnych błędów.

Mediacja dobrze sprawdza się, gdy obie strony chcą się porozumieć w sprawach dziecka, na przykład planu wychowawczego, świąt czy wakacji, i potrafią wysłuchać się w obecności mediatora. Nie jest pierwszym krokiem przy przemocy domowej, zastraszaniu i kontroli, dużej asymetrii sił, aktywnym uzależnieniu, ostrym kryzysie psychicznym jednej ze stron albo niewyjaśnionym podejrzeniu przemocy wobec dziecka. Wtedy priorytetem jest bezpieczeństwo. Psycholog, który pracował z jednym z rodziców, nie prowadzi mediacji, ale może przygotować rodzica do udziału w niej.

Gotowy scenariusz zawiera „Protokół CWP: Dziecko i rodzice w czasie rozwodu”, przygotowany dla psychologów pracujących z rodziną w rozstaniu. Prowadzi przez mapę problemu i ocenę bezpieczeństwa, reakcje dziecka w różnym wieku, rozmowę z dzieckiem o rozstaniu, plan dwóch domów, konflikt lojalności i alienację rodzicielską, mediację oraz rolę psychologa wobec sądu i OZSS, z gotowymi strukturami sesji i kartami pracy. Szerzej o budowaniu relacji z dzieckiem w nowym układzie rodziny mówi szkolenie CWP o relacji z dzieckiem po rozwodzie w dwóch domach.