Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Umiejętności DBT w pracy z samouszkodzeniami i chwiejnością emocjonalną

Przeprowadzisz analizę łańcuchową zachowania samouszkadzającego i nauczysz pacjenta czterech grup umiejętności, które da się użyć w kryzysie.

Godziny dydaktyczne
12 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
70 lekcji
Umiejętności DBT w pracy z samouszkodzeniami i chwiejnością emocjonalną

Samouszkodzenia są jednym z najczęstszych powodów, dla których terapeuta traci pewność siebie: reakcje wahają się od paniki i natychmiastowego kierowania na oddział po unikanie tematu. Tymczasem istnieje ustrukturyzowane, przebadane podejście, którego elementy da się stosować także poza pełnym programem — pod warunkiem, że wiadomo, które z nich i w jakich granicach.

Szkolenie przenosi do gabinetu praktyczne narzędzia z terapii dialektyczno-behawioralnej: analizę łańcuchową zachowania problemowego, kartę dzienniczkową, hierarchię celów terapii oraz cztery grupy umiejętności — uważność, tolerancję dystresu, regulację emocji i skuteczność interpersonalną. Pokazujemy, jak uczyć ich tak, żeby pacjent faktycznie ich użył w momencie, w którym jest w stanie skrajnego pobudzenia, a nie tylko potrafił je wymienić.

Osobno omawiamy postawę terapeuty: równowagę między akceptacją a zmianą, walidację (i jej sześć poziomów), pracę z zachowaniami niszczącymi terapię oraz zasady, na jakich udziela się kontaktu telefonicznego. Poświęcamy też czas rozdzieleniu dwóch rzeczy, które w praktyce bywają mylone: samouszkodzeń bez intencji samobójczej i zachowań samobójczych — bo ocena, plan i reakcja są w obu przypadkach różne.

Materiał ma jawne ograniczenie, które warto znać przed zapisem: pełna terapia dialektyczno-behawioralna to program obejmujący terapię indywidualną, trening grupowy, konsultacje telefoniczne i zespół konsultacyjny terapeutów. Szkolenie uczy stosowania jej wybranych elementów w praktyce indywidualnej i pokazuje, gdzie przebiega granica tego, co można nazwać pracą w tym modelu.

Podstawą jest model dialektyczno-behawioralny Linehan i literatura dotycząca leczenia zachowań samouszkadzających.

Szkolenie z umiejętności DBT (terapii dialektyczno-behawioralnej) w pracy z samouszkodzeniami i chwiejnością emocjonalną, dla psychologów i terapeutów. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Czego się nauczysz

  • Przeprowadzisz analizę łańcuchową zachowania samouszkadzającego krok po kroku
  • Odróżnisz samouszkodzenia bez intencji samobójczej od zachowań samobójczych i dobierzesz właściwą reakcję
  • Nauczysz pacjenta zestawu umiejętności tolerancji dystresu możliwych do użycia w skrajnym pobudzeniu
  • Zastosujesz walidację na właściwym poziomie i rozpoznasz, kiedy unieważniasz
  • Ustalisz hierarchię celów terapii i będziesz się jej trzymać w kryzysie
  • Wprowadzisz kartę dzienniczkową i wykorzystasz ją jako materiał sesji
  • Dobierzesz umiejętność kryzysową (STOP, TIPP, ACCEPTS, IMPROVE) do poziomu pobudzenia pacjenta
  • Poprowadzisz krótki coaching w wiadomościach i wykorzystasz gotowe arkusze analizy łańcuchowej i analizy rozwiązań
  • Ustalisz z pacjentem zasady tajemnicy, dokumentacji i kontaktu z uwzględnieniem polskich realiów pracy psychologa

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psychoterapeuci pracujący z pacjentami z chwiejnością emocjonalną
  • Psycholodzy poradni i oddziałów dziennych
  • Terapeuci pracujący z młodymi dorosłymi po epizodach samouszkodzeń
  • Psycholodzy prowadzący interwencje kryzysowe

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Nie jest szkoleniem certyfikującym w terapii dialektyczno-behawioralnej
  • Nie uprawnia do nazywania prowadzonej pracy pełnym programem tego podejścia
  • Nie obejmuje prowadzenia treningu grupowego umiejętności
  • Nie zastępuje superwizji ani zespołu konsultacyjnego, który w tym modelu jest elementem obowiązkowym

Program szkolenia

70 lekcji w 16 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Rozumienie zachowania

Moduł 2

Umiejętności

  • Tolerancja dystresu — umiejętności do użycia przy pobudzeniu 90/10012 min
  • Regulacja emocji — od nazwania do działania przeciwstawnego12 min
  • Walidacja — sześć poziomów i to, co ją unieważnia12 min
  • Kontakt między sesjami — zasady, które chronią obie strony2 min
  • Sprawdź się: tolerancja dystresu, regulacja emocji, walidacja i kontakt między sesjami15 min
Moduł 3

Wdrożenie w praktyce

  • Karta dzienniczkowa — jak ją wprowadzić, żeby była wypełniana2 min
  • Co wolno nazwać pracą w tym modelu, a czego nie2 min
  • Case: sesja tydzień po epizodzie samouszkodzenia12 min
  • Sprawdź się: karta dzienniczkowa, granice pracy w modelu i sesja po epizodzie15 min
Moduł 4

Umiejętności uważności (mindfulness) — rdzeń wszystkich umiejętności DBT

  • Mądry umysł (wise mind) — synteza umysłu emocjonalnego i racjonalnego jako fundament wszystkich pozostałych umiejętności12 min
  • Umiejętności „co” (obserwuj, opisuj, uczestnicz) — jak uczyć pacjenta rejestrowania doświadczenia bez automatycznej reakcji12 min
  • Umiejętności „jak” (bez oceniania, jedna rzecz na raz, skutecznie) — postawa, z jaką wykonuje się umiejętności „co”12 min
  • Dlaczego uważność jest w DBT umiejętnością bazową, warunkującą skuteczność tolerancji dystresu i regulacji emocji2 min
  • Sprawdź się: mądry umysł, umiejętności „co” i „jak” w praktyce14 min
Moduł 5

Skuteczność interpersonalna

  • DEAR MAN — struktura skutecznego stawiania próśb i asertywnej odmowy2 min
  • GIVE — jak dbać o relację, nie tracąc przy tym własnego celu2 min
  • FAST — jak dbać o szacunek do siebie w trudnych interakcjach12 min
  • Priorytety w konkretnej sytuacji interpersonalnej — jak pomóc pacjentowi wybrać między celem, relacją a szacunkiem do siebie, gdy nie da się mieć wszystkiego naraz2 min
  • Sprawdź się: DEAR MAN, GIVE, FAST i wybór priorytetu15 min
Moduł 6

Teoria biospołeczna Linehan i filozofia dialektyczna

  • Teoria biospołeczna — wrodzona wrażliwość emocjonalna spotykająca się z chronicznie inwalidującym środowiskiem2 min
  • Czym jest środowisko inwalidujące i jak rozpoznać jego ślady w historii pacjenta bez obwiniania konkretnych osób2 min
  • Dialektyka jako sposób myślenia terapeuty — synteza akceptacji i zmiany zamiast wyboru między nimi2 min
  • Typowe dialektyczne dylematy u pacjentów z BPD i jak „chodzić środkową drogą” zamiast wpadać w skrajności2 min
  • Sprawdź się: teoria biospołeczna, środowisko inwalidujące i dylematy dialektyczne14 min
Moduł 7

Struktura pełnego programu DBT — cztery tryby i etapy leczenia

  • Cztery tryby DBT jako spójny system2 min
  • Etapy leczenia w DBT — od stabilizacji do budowania zwyczajnego życia2 min
  • Adaptacje modelu, gdy pełne cztery tryby są niemożliwe12 min
  • Sprawdź się: cztery tryby, etapy leczenia i bezpieczne adaptacje15 min
Moduł 8

Ocena ryzyka samobójczego i planowanie bezpieczeństwa w DBT

  • Przewlekła suicydalność a ostry kryzys samobójczy2 min
  • Ocena ryzyka bez habituacji czujności terapeuty2 min
  • Planowanie bezpieczeństwa specyficzne dla DBT2 min
  • Sprawdź się: przewlekła suicydalność, habituacja i plan bezpieczeństwa15 min
Moduł 9

Radykalna akceptacja i gotowość

  • Radykalna akceptacja — czym jest, a czym nie jest2 min
  • Gotowość a upór/wola przeciwstawiania się — rozpoznawanie wzorca w sesji3 min
  • Praktyczne techniki wprowadzania radykalnej akceptacji w kryzysie2 min
  • Sprawdź się: radykalna akceptacja, gotowość i upór15 min
Moduł 10

DBT w populacjach specjalnych

  • DBT-A — adaptacja dla nastolatków, skrócone moduły umiejętności i włączenie rodziny do grupy2 min
  • Moduł „chodzenia środkową drogą” w DBT-A — praca z dialektycznymi dylematami typowymi dla relacji rodzic-nastolatek2 min
  • DBT dla współwystępujących zaburzeń związanych z używaniem substancji — dialektyczna abstynencja i podejście do nawrotu2 min
  • DBT w pracy z zaburzeniami odżywiania — jak umiejętności regulacji emocji adresują emocjonalne podłoże epizodów objadania się2 min
  • Sprawdź się: DBT-A, środkowa droga w rodzinie, substancje i objadanie się15 min
Moduł 11

Zespół konsultacyjny terapeutów i dobrostan terapeuty w DBT

  • Zespół konsultacyjny jako piąty tryb terapii — „terapia dla terapeuty”, nie tylko superwizja przypadków2 min
  • Funkcje zespołu konsultacyjnego — utrzymanie wierności modelowi, wsparcie w trudnych decyzjach klinicznych, wzajemna walidacja terapeutów2 min
  • Ryzyko wypalenia przy pracy z chronicznie suicydalnymi pacjentami i rola zespołu w jego przeciwdziałaniu2 min
  • Sprawdź się: zespół konsultacyjny, umowy zespołu i wypalenie16 min
Moduł 12

Strategie zaangażowania (commitment) w DBT

  • Faza przedterapeutyczna — dlaczego DBT zaczyna się od budowania jawnego zobowiązania, zanim ruszy właściwa terapia2 min
  • Konkretne techniki commitment — technika diabelskiego adwokata, ważenie za i przeciw, przypominanie wcześniejszych zobowiązań2 min
  • Odnawianie zaangażowania w trakcie terapii, gdy motywacja pacjenta słabnie po pierwszych trudnościach2 min
  • Sprawdź się: strategie zaangażowania w praktyce16 min
Moduł 13

Praca z rodziną i grupy multirodzinne w DBT

  • Grupy multirodzinne — jak uczą rodziców tych samych umiejętności co pacjenta, by mogli je modelować w domu12 min
  • Inwalidujące reakcje bliskich na samouszkodzenia i blizny — psychoedukacja rodziny bez obwiniania12 min
  • Granice zaangażowania rodziny w terapię dorosłego pacjenta — kiedy włączać, kiedy chronić autonomię i poufność12 min
  • Sprawdź się: grupy multirodzinne, psychoedukacja bliskich i poufność dorosłego pacjenta15 min
Moduł 14

Stygmatyzacja blizn i koordynacja medyczna

  • Widoczne blizny po samouszkodzeniach jako realne źródło stygmatyzacji społecznej — praca terapeutyczna z tym tematem12 min
  • Koordynacja z lekarzem rodzinnym lub dermatologiem w kwestii leczenia ran i blizn2 min
  • Współpraca z psychiatrą w kwestii farmakoterapii współwystępujących zaburzeń nastroju u pacjenta z BPD12 min
  • Sprawdź się: blizny, opieka nad ranami i współpraca z psychiatrą15 min
Moduł 15

Długoterminowe efekty i zakończenie DBT

  • Kryteria gotowości do przejścia z intensywnego programu DBT do rzadszego kontaktu podtrzymującego2 min
  • Proces „graduacji” z terapii — jak go zaplanować, żeby nie był doświadczany jako porzucenie2 min
  • Utrzymanie umiejętności po zakończeniu głównego cyklu leczenia — plan długoterminowy i sesje przypominające12 min
  • Sprawdź się: gotowość do zmniejszenia intensywności, graduacja i plan podtrzymania15 min
Moduł 16

Warsztat DBT: arkusze, umiejętności kryzysowe i ramy pracy

  • Umiejętności kryzysowe po nazwie: STOP, TIPP, ACCEPTS, IMPROVE, za i przeciw, kojenie zmysłami15 min
  • Regulacja emocji w szczegółach: sprawdzanie faktów, PLEASE i ABC14 min
  • Arkusze do pracy z pacjentem: analiza łańcuchowa, analiza rozwiązań, karta dzienniczkowa i lista po epizodzie14 min
  • Przypadek z kluczem: wiadomości w kryzysie i coaching między sesjami14 min
  • Etyka, dokumentacja i polskie ramy pracy z samouszkodzeniami15 min

Najczęściej zadawane pytania

Terapia dialektyczno-behawioralna to podejście stworzone do pracy z osobami z silną chwiejnością emocjonalną, zachowaniami samouszkadzającymi i przewlekłą suicydalnością, często z rozpoznaniem zaburzenia osobowości borderline. Łączy techniki behawioralne z akceptacją i uważnością, a jej rdzeniem jest dialektyka zmiany i akceptacji. Pełny program obejmuje terapię indywidualną, trening umiejętności w grupie, konsultacje telefoniczne w kryzysie i zespół konsultacyjny terapeutów. Elementy DBT stosuje się też poza pełnym programem.

W DBT uczy się czterech grup umiejętności: uważności, tolerancji dystresu, regulacji emocji i skuteczności interpersonalnej. Uważność pomaga zauważać to, co się dzieje, bez natychmiastowego reagowania. Tolerancja dystresu to sposoby przetrwania kryzysu bez pogarszania sytuacji, na przykład przez zmianę temperatury ciała czy intensywny ruch. Regulacja emocji uczy nazywania emocji i działania przeciwstawnego. Skuteczność interpersonalna pomaga prosić o coś, odmawiać i dbać o relacje bez utraty szacunku do siebie.

Analiza łańcuchowa to szczegółowe odtworzenie z pacjentem wszystkiego, co doprowadziło do zachowania problemowego, na przykład samouszkodzenia, oraz tego, co nastąpiło po nim. Obejmuje czynniki podatności, takie jak brak snu czy konflikt, zdarzenie wyzwalające, kolejne myśli, emocje, doznania i działania, samo zachowanie oraz jego konsekwencje krótko- i długoterminowe. Dzięki temu widać, w których ogniwach łańcucha można było zareagować inaczej i jakie umiejętności trzeba ćwiczyć. Prowadzi się ją rzeczowo, bez zawstydzania.

Na samouszkodzenie pacjenta najlepiej reagować spokojnie i rzeczowo, bez paniki, oceniania i bez unikania tematu. Najpierw ocenia się bezpieczeństwo medyczne i ryzyko samobójcze, bo samouszkodzenia bez intencji samobójczej wymagają innej reakcji niż próba samobójcza. Następnie analizuje się łańcuch zdarzeń i funkcję zachowania oraz planuje umiejętności na przyszłość. Warto uzgodnić z pacjentem plan kryzysowy. W zagrożeniu życia trzeba dzwonić pod 112, a dorośli w kryzysie mogą skorzystać z 116 123 i 800 70 2222.

Walidacja to przekazanie pacjentowi, że jego emocje, myśli lub zachowania mają sens w kontekście jego doświadczeń i sytuacji, nawet jeśli nie są skuteczne. Nie oznacza zgody na zachowanie ani pochwały. W DBT opisuje się kilka poziomów walidacji: od uważnego słuchania i trafnego odzwierciedlenia, przez odczytanie tego, co niewypowiedziane, po traktowanie pacjenta jako równoprawnej osoby. Unieważnianie, na przykład „przesadzasz”, nasila dysregulację. Walidacja jest warunkiem, by pacjent był gotów pracować nad zmianą.

Radykalna akceptacja to umiejętność DBT polegająca na pełnym przyjęciu rzeczywistości takiej, jaka jest, bez walki z faktami, których nie da się zmienić. Nie oznacza zgody, rezygnacji ani aprobaty dla tego, co się wydarzyło. Chodzi o przestanie dokładania cierpienia wynikającego z odrzucania rzeczywistości, na przykład uporczywego myślenia „to nie powinno się wydarzyć”. Radykalna akceptacja często jest procesem powtarzanym wiele razy, a nie jednorazową decyzją, i otwiera drogę do działania tam, gdzie zmiana jest możliwa.

Karta dzienniczkowa to codzienny zapis, w którym pacjent odnotowuje nasilenie emocji, impulsy do samouszkodzeń i innych zachowań problemowych, faktyczne zachowania oraz użyte umiejętności. Pozwala terapeucie i pacjentowi zobaczyć wzorce, ustalić priorytety sesji zgodnie z hierarchią celów i wybrać zachowanie do analizy łańcuchowej. Aby była wypełniana, musi być prosta, dopasowana do pacjenta i omawiana na początku każdej sesji. Karta nieomawiana szybko przestaje być wypełniana.

Umiejętności DBT warto poznać w praktycznym ujęciu, z przykładami zastosowania w gabinecie, nawet poza pełnym programem terapii. Szkolenie CWP „Umiejętności DBT w pracy z samouszkodzeniami i chwiejnością emocjonalną” omawia różnicowanie samouszkodzeń i zachowań samobójczych, analizę łańcuchową, hierarchię celów, cztery grupy umiejętności, walidację, radykalną akceptację, kartę dzienniczkową oraz ocenę ryzyka i planowanie bezpieczeństwa. Pokazuje też, co wolno nazwać pracą w tym modelu.

To dwie umiejętności tolerancji dystresu z materiałów treningowych DBT. STOP służy do zatrzymania się w pierwszej chwili impulsu: zatrzymaj się, zrób krok w tył, obserwuj i działaj uważnie. Działa tylko wtedy, gdy impuls zostanie zauważony wcześnie. TIPP stosuje się przy bardzo wysokim pobudzeniu: zimna woda na twarz, intensywny wysiłek, oddychanie z wydłużonym wydechem i rozluźnianie mięśni połączone z oddechem. Przed nauką TIPP trzeba zapytać o przeciwwskazania somatyczne, na przykład choroby serca.

Kontakt między sesjami w DBT ma pomóc pacjentowi użyć umiejętności w chwili kryzysu, a nie zastąpić sesję. Dobra wiadomość coachingowa jest krótka: waliduje, pyta o poziom pobudzenia i myśli samobójcze, proponuje jedną lub dwie umiejętności dopasowane do stanu i ustala, kiedy pacjent da znać o efekcie. Godziny i kanał kontaktu ustala się z góry, na piśmie, a treści wymagające rozmowy odkłada na sesję. W zagrożeniu życia pacjent dzwoni pod 112. Szkolenie omawia to na przypadku z kluczem.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Zaburzenia osobowości w ICD-11 — model wymiarowy, diagnoza i terapia

Zaburzenia osobowości i regulacja emocji

Zaburzenia osobowości w ICD-11 — model wymiarowy, diagnoza i terapia

Opiszesz zaburzenie osobowości stopniem nasilenia i cechami zamiast typem, przełożysz ten opis na plan pracy i dobierzesz podejście terapeutyczne do konkretnej domeny dysfunkcji.

16 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także