Poniedziałek, godzina 10: rodzice ośmiolatka, który przestał chodzić do szkoły. O 12 starsza pani z córką, która mówi, że mama "wszystko zapomina". O 17 para po zdradzie. Do każdej z tych rozmów potrzebujesz innych pytań, a zeszyt z notatkami z poprzedniej nie pasuje do żadnej następnej. Kwestionariusze wywiadu pierwszego dla różnych klientów, ułożone według jednego schematu, pozwalają nie przepisywać pytań za każdym razem i nie pominąć sekcji o bezpieczeństwie.
Jaki kwestionariusz wywiadu pierwszego wybrać do danego klienta?
Wybierasz według tego, kto jest w gabinecie i kogo dotyczy problem. Dziesięć wersji pokrywa najczęstsze sytuacje:
- dorosły, który zgłasza się sam: wersja ogólna, bez zakładania, z czym przyszedł,
- rodzice dziecka w wieku 0-6 lat: rozwój, zachowanie, sen, emocje,
- dziecko 7-12 lat: prosty język, rysunek i zabawa,
- nastolatek, także taki, który przyszedł z nakazu rodziców albo szkoły,
- rodzice nastolatka: dojrzewanie, szkoła, ekrany, substancje,
- para: kryzys, konflikty, zdrada, oddalenie albo decyzja o rozstaniu,
- senior: pamięć, nastrój, samodzielność, samotność, często z udziałem opiekuna,
- rodzina na wspólnej sesji: skład, role, zasady, komunikacja,
- nauczyciel lub wychowawca, który przekazuje informacje o uczniu,
- bliska osoba dorosłego klienta, na przykład partner osoby z uzależnieniem, depresją lub otępieniem.
Przy dziecku zwykle używasz dwóch wersji: rozmowy z rodzicami i rozmowy z dzieckiem. Informacje ze szkoły dokładasz wtedy, gdy diagnoza ich wymaga. Przy dorosłym z uzależnieniem albo depresją rozmowa z bliską osobą pomaga uzupełnić obraz, ale za zgodą klienta albo wtedy, gdy ta osoba sama szuka pomocy. Parę i rodzinę prowadź osobno od pojedynczych klientów, a pytania o przemoc zadawaj każdej osobie oddzielnie.
Chcesz mieć wszystkie wersje w jednym miejscu? Zobacz zbiór „Kwestionariusze wywiadu pierwszego” CWP: 10 części, 130 stron PDF z polami do wypełnienia i miejscem na notatki.
Co powinien zawierać kwestionariusz wywiadu pierwszego?
Różne wersje różnią się szczegółami, ale szkielet pierwszego spotkania jest podobny. Dobry kwestionariusz prowadzi przez kilka bloków:
- Powód zgłoszenia. Własnymi słowami klienta, z pytaniem, dlaczego właśnie teraz i czego się spodziewa po spotkaniu.
- Historia problemu. Kiedy się zaczęło, jak wygląda zwykły dzień, kiedy jest lepiej, co już próbował.
- Rozwój, rodzina albo szkoła. Zależnie od wersji: ciąża i rozwój dziecka, historia życia dorosłego, skład rodziny, nauka i rówieśnicy.
- Zdrowie, sen i używki. Bez etykietowania, z zapisaniem tego, co podaje klient. Decyzje o leczeniu farmakologicznym zostają przy lekarzu.
- Bezpieczeństwo. Pytania o myśli samobójcze i przemoc, które zadajesz na pierwszym spotkaniu, nawet gdy klient o tym nie wspomina.
- Zasoby i mocne strony. Co działa mimo trudności i kto jest oparciem.
- Oczekiwania wobec pomocy. Cele, częstotliwość spotkań i skala gotowości do zmiany od 0 do 10.
- Informacja i zgoda. Kto jest administratorem danych, po co je zbierasz, jak długo przechowujesz i gdzie kończy się poufność.
Ostatnia pozycja zwykle ginie w pośpiechu, a wypełniony kwestionariusz to dane o zdrowiu, czyli szczególna kategoria danych. Zasady ich przechowywania opisujemy we wpisie dokumentacja psychologiczna i RODO.
Czy kwestionariusz wywiadu to test psychologiczny?
Nie. Wywiad nie ma norm, punktów odcięcia ani wyniku. Nie stawia diagnozy, a jego zapisy służą do tworzenia hipotez roboczych, które sprawdzisz w kolejnych spotkaniach. Ocena kliniczna, także według ICD-11, wymaga danych z kilku źródeł. U dzieci to obserwacja i informacje od szkoły albo opiekunów, u seniorów często badania dodatkowe i rozmowa z rodziną.
Z tego powodu pytań nie odczytujesz od początku do końca. Zadajesz je własnymi słowami, w tempie klienta, i wracasz do tych, na które nie jest jeszcze gotowy. Na pierwszym spotkaniu rzadko uda się przejść całość, więc podział na dwa spotkania jest normalny. Wolno przesunąć sekcje o historii życia i zdrowiu na drugie spotkanie, ale pytania o bezpieczeństwo zostają na pierwszym, w miejscu, w którym pasują do rozmowy. Szerzej o prowadzeniu takiej rozmowy piszemy w tekście wywiad psychologiczny: jak go przeprowadzić.
Jak zadać na pierwszym spotkaniu pytania o myśli samobójcze i przemoc?
Pytasz wprost i spokojnie: „Czasem, gdy jest bardzo trudno, ludzie myślą, że nie chcą żyć, albo o odebraniu sobie życia. Czy zdarzyło się to Tobie?”. Pytanie zadane w ten sposób nie zwiększa ryzyka. Po odpowiedzi „tak” ustalasz, czy myśl jest teraz, czy jest plan i dostęp do środków, czy były przygotowania lub próby i co powstrzymuje klienta. Przy planie, zamiarze lub przygotowaniach nie zostawiasz go samego z decyzją: ustalasz bezpieczne najbliższe godziny, ograniczasz dostęp do środków i za zgodą włączasz bliską osobę. Więcej o ocenie ryzyka znajdziesz w tekście ocena ryzyka samobójczego w gabinecie, a ogólne zalecenia dotyczące samouszkodzeń zebrało NICE w wytycznych NG225.
Przy przemocy sprawdzasz, czy klient jest bezpieczny dziś, i omawiasz plan bezpieczeństwa. Jeśli sam stosuje przemoc albo boi się, że ją zastosuje, to osobny temat pracy. Nie obiecujesz pełnej tajemnicy w sprawie zagrożenia życia, a obowiązki zgłoszenia zależą od Twojego zawodu, miejsca pracy i przepisów.
Numery, które trzeba mieć pod ręką na wydruku: 112 przy bezpośrednim zagrożeniu życia, 116 123 dla dorosłych w kryzysie (codziennie 14:00 do 22:00), 800 70 2222 całodobowo, 116 111 dla dzieci i młodzieży, 800 12 12 12 Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka oraz 800 120 002 Niebieska Linia dla osób doświadczających przemocy domowej.
W każdej z 10 części zbioru jest ramka bezpieczeństwa z pytaniami, kolejnymi krokami i telefonami, a po niej pytania do zadania klientowi. Pobierz darmowy fragment i sprawdź kwestionariusze wywiadu pierwszego przed zakupem całości.
Jak prowadzić pierwszy wywiad z dzieckiem, nastolatkiem i rodzicami?
Rozmowa z rodzicem i rozmowa z dzieckiem to dwa osobne spotkania z osobnymi pytaniami. Rodzic opowiada o ciąży, rozwoju, śnie i przedszkolu albo szkole, dziecko o tym, jak widzi swój dzień, kolegów i dom. Przy dziecku w wieku 7-12 lat długie pytania otwarte często zawodzą, dlatego wersja dla dzieci używa prostego języka, krótkich pytań, rysunku i zabawy.
Nastolatek przychodzi często z nakazu, więc początek rozmowy służy raczej zbudowaniu kontaktu niż zbieraniu danych. Zanim zapytasz o szkołę, rodzinę i substancje, wyjaśnij, co zostaje między wami, a co możesz przekazać rodzicom i w jakich sytuacjach. Rodzic nastolatka mówi o historii problemu i dojrzewaniu, ale też o własnych oczekiwaniach, które często różnią się od tego, czego chce młody człowiek.
Jeśli planujesz pierwszą wizytę dziecka, pomoże tekst jak zaplanować pierwszą wizytę dziecka w gabinecie psychologa.
Jak zapisywać notatki i hipotezy z pierwszego spotkania?
Notatka z pierwszego spotkania powinna mieć trzy warstwy, które łatwo pomylić: to, co klient powiedział, to, co widzisz w jego zachowaniu, i Twoje hipotezy. Słowa klienta zapisuj w cudzysłowie, a własne wnioski oddzielaj, na przykład w osobnym polu. Po kilku miesiącach różnica między „powiedział, że nie śpi od tygodnia” a „zaburzenia snu” bywa decydująca.
Dlatego w kwestionariuszach po każdej sekcji jest duże pole na notatki, a na końcu każdej części dwie pełne strony: jedna na obserwacje i cytaty klienta, druga na hipotezy robocze, plan najbliższych spotkań i skierowania. Plik wypełniasz na komputerze i zapisujesz pod oznaczeniem klienta, a oryginał zostaje pusty. Jeśli wolisz papier, drukujesz strony i piszesz odręcznie na liniach.
Co dostajesz w zbiorze „Kwestionariusze wywiadu pierwszego”?
Kwestionariusze wywiadu pierwszego. 10 wersji to 130 stron PDF dla psychologów i psychoterapeutów: osoba dorosła, rodzice dziecka 0-6 lat, dziecko 7-12 lat, nastolatek, rodzice nastolatka, para, senior, rodzina, nauczyciel o uczniu i bliska osoba klienta. W środku: strona z opisem każdej części (kiedy wybrać i jak prowadzić rozmowę), ramka bezpieczeństwa z telefonami pomocowymi, 625 pól tekstowych i 117 pól wyboru do wypełnienia na komputerze, duże pola na notatki po każdej sekcji i 20 stron na notatki i hipotezy robocze. Do tego tabela „Którą wersję wybrać” i spis treści z numerami stron. Kosztuje 79 zł, płacisz raz, bez konta i subskrypcji. Kup i pobierz PDF z kwestionariuszami wywiadu pierwszego albo zacznij od darmowego fragmentu.
Na kolejne spotkania masz osobne narzędzia: Teczkę diagnosty z 88 narzędziami, o której piszemy w tekście kwestionariusz wywiadu psychologicznego: jak z nim pracować, oraz zeszyt Pytania do sesji terapeutycznej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy trzeba przejść cały kwestionariusz na jednym spotkaniu?
Nie. Na pierwszym spotkaniu rzadko uda się przejść całość, więc podział na dwa spotkania jest normalny. Pytania o bezpieczeństwo zadajesz na pierwszym, a część o historii życia i zdrowiu możesz przenieść na drugie.
Czy można używać tego samego kwestionariusza dla klientki i klienta?
Tak. Pytania do klienta zapisano na „Ty” i bez końcówek rodzajowych, więc nie zmieniasz ich zależnie od płci. Przy formie „Pan/Pani” wystarczy zmienić zaimki.
Czy kwestionariusz wywiadu zastępuje diagnozę?
Nie. To narzędzie do zbierania informacji i tworzenia hipotez roboczych. Diagnoza wymaga danych z kilku źródeł i zwykle kilku spotkań.
Jak przechowywać wypełniony kwestionariusz?
Wypełniony plik zawiera dane o zdrowiu, więc przechowuj go zgodnie z zasadami swojego gabinetu lub placówki, nie wysyłaj go e-mailem bez zabezpieczenia i usuń po upływie okresu przechowywania.
Co zrobić, gdy klient w wywiadzie wspomina o myślach samobójczych?
Zapytaj wprost, czy myśl jest teraz, czy jest plan, sposób i przygotowania, i co klienta powstrzymuje. Przy planie lub zamiarze nie zostawiaj go samego z decyzją, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112 albo zorganizuj pilną konsultację psychiatryczną.
Czy pola w PDF działają na każdym urządzeniu?
Pola otwierają się w większości czytników PDF, na przykład w Adobe Acrobat Reader, w przeglądarkach i w Podglądzie na Macu. Jeśli wolisz papier, wydrukuj strony i pisz odręcznie na liniach pod pytaniami.
Kto wypełnia część dla nauczyciela?
Część 9 wypełnia nauczyciel lub wychowawca, który przekazuje informacje o uczniu, gdy toczy się diagnoza lub konsultacja dziecka. Zakres informacji i zgodę opiekunów ustalasz wcześniej, zanim kwestionariusz trafi do szkoły.
Źródła
Ostatnia aktualizacja: 26 października 2026. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje superwizji ani konsultacji z lekarzem psychiatrą.