Samookaleczenia i myśli samobójcze u nastolatków

Nie zawsze, samookaleczenia bez intencji samobójczej i zachowania samobójcze to dwa różne zjawiska, choć mają część wspólnych czynników ryzyka. Wielu nastolatków okalecza się, by przetrwać trudne emocje, a nie by umrzeć. Samookaleczenia zwiększają jednak ryzyko przyszłych prób samobójczych, dlatego zawsze trzeba zapytać wprost o myśli i zamiary samobójcze. Mylenie tych zjawisk prowadzi albo do paniki, albo do bagatelizowania. W kryzysie nastolatek może zadzwonić pod 116 111 lub 800 12 12 12, a w nagłym zagrożeniu pod 112.

O myśli samobójcze pyta się wprost, spokojnie i bez oceniania, na przykład: „Czy zdarza Ci się myśleć o tym, żeby nie żyć albo odebrać sobie życie?”. Pytanie o samobójstwo nie zwiększa ryzyka, a często przynosi ulgę, bo nastolatek czuje, że może o tym mówić. Następnie ustala się częstotliwość i nasilenie myśli, istnienie planu, dostęp do środków, wcześniejsze próby oraz czynniki chroniące. Ocenę i podjęte decyzje trzeba dokładnie udokumentować.

Plan bezpieczeństwa to spisana razem z nastolatkiem lista kroków na moment kryzysu: sygnały ostrzegawcze, sposoby na samodzielne obniżenie napięcia, osoby i miejsca, które pomagają się oderwać, zaufani dorośli, numery pomocowe i sposoby ograniczenia dostępu do niebezpiecznych przedmiotów. Tworzy się go z nastolatkiem, a nie za niego, jego własnymi słowami. W planie warto zapisać 116 111, 800 12 12 12 oraz 112 w nagłym zagrożeniu. Plan regularnie się aktualizuje, a jego kopia może trafić do rodzica.

Przy zagrożeniu życia lub zdrowia rodzic lub opiekun prawny musi zostać poinformowany, nawet jeśli nastolatek prosi o zachowanie tajemnicy. Przy samookaleczeniach bez intencji samobójczej decyzja zależy od nasilenia ryzyka, wieku i sytuacji rodzinnej, ale granice poufności trzeba wyjaśnić na początku współpracy. Najlepiej, gdy nastolatek ma wpływ na sposób przekazania informacji i jest obecny przy rozmowie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy to rodzic jest źródłem zagrożenia: wtedy powiadamia się sąd rodzinny lub inne instytucje.

Rodzic najlepiej pomoże, reagując spokojem i troską, zamiast złością, paniką czy karą. Warto zadbać o opatrzenie ran, powiedzieć, że się zauważyło i chce pomóc, oraz zapytać, co się dzieje, bez przesłuchiwania. Ważne jest też ograniczenie dostępu do ostrych narzędzi i leków oraz jak najszybszy kontakt ze specjalistą. Psycholog pomaga rodzicowi przejść od pierwszej reakcji do konkretnych zadań. Rodzic może szukać wsparcia pod 800 70 2222, a dziecko pod 116 111.

Pilna konsultacja psychiatryczna lub hospitalizacja jest potrzebna, gdy nastolatek ma konkretny plan samobójczy i dostęp do środków, niedawno podjął próbę, nie potrafi zobowiązać się do bezpieczeństwa, ma objawy psychotyczne lub gdy samookaleczenia są poważne medycznie. W bezpośrednim zagrożeniu życia trzeba dzwonić pod 112 lub zgłosić się na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego. Decyzję i jej uzasadnienie dokumentuje się. Po wypisie ważna jest współpraca ze szkołą i rodziną przy powrocie.

Pracy z nastolatkiem w kryzysie suicydalnym warto uczyć się w oparciu o ustrukturyzowane procedury i realne dylematy, a potem pod superwizją. Szkolenie CWP „Samookaleczenia i myśli samobójcze u nastolatków” omawia odróżnianie samookaleczeń od zachowań samobójczych, ustrukturyzowaną ocenę ryzyka i jej dokumentowanie, plan bezpieczeństwa tworzony z nastolatkiem, elementy DBT, decyzję o powiadomieniu rodzica i skierowaniu na oddział, współpracę ze szkołą oraz postwencję. Szkolenie nie zastępuje pilnej pomocy w kryzysie.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Imię i nazwisko wraz z tytułem zawodowym, tytuł szkolenia, liczba godzin dydaktycznych, data wystawienia, numer dokumentu oraz klauzula o zakresie, jaki certyfikat potwierdza. Dane są zamrażane w chwili wystawienia — późniejsza zmiana tytułu szkolenia nie zmienia dokumentu, który już masz.

Tak. Każdy dokument ma numer i indywidualny adres weryfikacyjny. Pracodawca albo placówka może sprawdzić jego autentyczność bez zakładania konta i bez kontaktu z nami.