Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Samookaleczenia i myśli samobójcze u nastolatków

Ocena ryzyka, plan bezpieczeństwa i rozmowa z rodzicem w sytuacji, w której nie ma dobrych opcji.

Godziny dydaktyczne
8 godz.
Poziom
Zaawansowany
Program
63 lekcje
Samookaleczenia i myśli samobójcze u nastolatków

Samookaleczenia bez intencji samobójczej i myśli samobójcze to dwa różne zjawiska o częściowo wspólnych czynnikach ryzyka. Mylenie ich prowadzi albo do paniki, albo do bagatelizowania.

Szkolenie daje ustrukturyzowany sposób prowadzenia rozmowy o ryzyku, konstruowania planu bezpieczeństwa razem z nastolatkiem oraz podejmowania decyzji o powiadomieniu rodzica i o skierowaniu na oddział. Pracujemy na materiale z realnych dylematów: co zrobić, gdy nastolatek prosi o zachowanie tajemnicy, gdy rodzic reaguje złością, gdy szkoła oczekuje od psychologa gwarancji.

Osobny moduł poświęcamy elementom pracy wywodzącym się z DBT: analizie łańcuchowej, umiejętnościom tolerowania dystresu i regulacji emocji, w zakresie możliwym do zastosowania poza pełnym programem DBT.

Szkolenie o samookaleczeniach i myślach samobójczych u nastolatków dla psychologów, pedagogów i terapeutów pracujących z młodzieżą. Szkolenie dostępne online, z certyfikatem do dokumentacji rozwoju zawodowego.

Czego się nauczysz

  • Przeprowadzisz ocenę ryzyka samobójczego w sposób ustrukturyzowany i udokumentujesz ją poprawnie
  • Odróżnisz samookaleczenia bez intencji samobójczej od zachowań o intencji samobójczej
  • Skonstruujesz plan bezpieczeństwa razem z nastolatkiem, a nie za niego
  • Podejmiesz i uzasadnisz decyzję o poinformowaniu rodzica mimo prośby o tajemnicę
  • Zastosujesz analizę łańcuchową i wybrane umiejętności regulacji emocji
  • Przećwiczysz decyzje na przypadkach z kluczem i będziesz pracować z gotowymi arkuszami: rozmowa o ryzyku, plan bezpieczeństwa, karta rodzica, karta dla szkoły, notatka

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy i psychoterapeuci pracujący z młodzieżą
  • Psycholodzy szkolni i pracownicy poradni
  • Specjaliści interwencji kryzysowej
  • Psycholodzy przyjmujący nastolatków doraźnie, bez stałej opieki

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Szkolenie nie jest certyfikowanym szkoleniem DBT ani nie przygotowuje do prowadzenia pełnego programu DBT
  • Nie zastępuje superwizji przypadków wysokiego ryzyka — praca z ryzykiem wymaga stałego wsparcia superwizyjnego
  • Nie omawia farmakoterapii ani procedur oddziałowych

Program szkolenia

63 lekcje w 13 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Zrozumieć zachowanie

Moduł 2

Ocena i dokumentacja

  • Struktura rozmowy o ryzyku2 min
  • Narzędzia wspomagające ocenę — i ich granice2 min
  • Dokumentowanie oceny ryzyka2 min
  • Decyzja o skierowaniu i o trybie pilnym2 min
  • Quiz: rozmowa o ryzyku, narzędzia, dokumentacja i decyzja o trybie15 min
Moduł 3

Interwencja

  • Plan bezpieczeństwa — konstrukcja krok po kroku2 min
  • Umiejętności tolerowania dystresu i regulacji emocji2 min
  • Analiza rozwiązań, motywacja i praca z ambiwalencją2 min
  • Quiz: plan bezpieczeństwa, umiejętności kryzysowe i praca z ambiwalencją15 min
Moduł 4

Rodzina, szkoła, system

  • Prośba o tajemnicę a obowiązek poinformowania rodzica2 min
  • Rozmowa z rodzicem: od reakcji do zadania12 min
  • Szkoła i powrót po hospitalizacji2 min
  • Po śmierci pacjenta: postwencja i higiena pracy psychologa2 min
  • Quiz: poufność, rozmowa z rodzicem, szkoła i postwencja15 min
Moduł 5

Modele funkcjonalne samookaleczeń i diagnoza różnicowa

  • Model czterech funkcji samookaleczenia (Nock)2 min
  • Samookaleczenia niesamobójcze a zachowania samobójcze: pogłębiona diagnoza różnicowa2 min
  • Samookaleczenia a inne zjawiska kliniczne: ciało, kompulsje, kultura2 min
  • NSSI w klasyfikacjach: DSM-5 i ICD-11 w praktyce dokumentacyjnej2 min
  • Quiz: model czterech funkcji, eskalacja, różnicowanie i klasyfikacje15 min
Moduł 6

Zaburzenia współwystępujące i złożoność kliniczna

  • Wyłaniające się cechy osobowości typu borderline a samookaleczenia w adolescencji2 min
  • Depresja, anhedonia i samookaleczenie jako próba poczucia czegokolwiek2 min
  • Zaburzenia odżywiania i kontrola nad ciałem: gdy głodzenie, przeczyszczanie i cięcie się splatają12 min
  • Trauma, dysocjacja i samookaleczenie jako sposób powrotu do ciała2 min
  • Quiz: cechy borderline, anhedonia, zaburzenia odżywiania i dysocjacja15 min
Moduł 7

Adaptacja pracy klinicznej do neuroróżnorodności

  • Samookaleczenia a spektrum autyzmu: stimming, przeciążenie i self-injury2 min
  • Aleksytymia i adaptacja rozmowy o ryzyku2 min
  • Przeciążenie sensoryczne jako funkcja samookaleczenia2 min
  • ADHD, impulsywność i samookaleczenie: specyfika ryzyka i planu bezpieczeństwa2 min
  • Quiz: autyzm, aleksytymia, przeciążenie sensoryczne i ADHD15 min
Moduł 8

Ciało, blizny i praca w modelu redukcji szkód

  • Ujawnienie blizn: szkoła, basen, lato, wychowanie fizyczne2 min
  • Wstyd, obraz ciała i wewnętrzny dialog o bliznach2 min
  • Redukcja szkód jako model pracy z nastolatkiem niegotowym na abstynencję2 min
  • Bezpieczniejsze alternatywy behawioralne: co pomaga, a czego nie polecać2 min
  • Quiz: blizny, wstyd, redukcja szkód i bezpieczniejsze alternatywy15 min
Moduł 9

Zarządzanie kryzysem na poziomie grupy i placówki

  • Kontagium w klasie/szkole po ujawnieniu lub próbie — reakcja instytucjonalna krok po kroku2 min
  • Koordynacja psychologa gabinetowego z psychologiem szkolnym i pedagogiem — kto robi co2 min
  • Psychoedukacja grupowa po ujawnieniu samookaleczenia w klasie — co mówić grupie, czego unikać2 min
  • Granice poufności w pracy grupowej — co wolno powiedzieć klasie, a co zostaje tajemnicą jednej osoby2 min
  • Quiz: kontagium, koordynacja ze szkołą, psychoedukacja grupowa i poufność15 min
Moduł 10

Profesjonalista pod presją: superwizja specyficzna dla ryzyka samobójczego

  • Przeciwprzeniesienie i lęk przed odpowiedzialnością — jak strach przed błędem zniekształca decyzje kliniczne2 min
  • Przeciążenie od graficznych ujawnień — praca z własną reakcją na opisy i zdjęcia samookaleczeń2 min
  • Konsultacja przypadku wysokiego ryzyka — kiedy, z kim i jak skonsultować, żeby to realnie pomogło2 min
  • Dokumentacja jako obrona kliniczna, nie tylko formalna — jak pisać notatki, które faktycznie chronią proces decyzyjny2 min
  • Quiz: przeciwprzeniesienie, przeciążenie, konsultacja i dokumentacja decyzji15 min
Moduł 11

Praca z młodszymi nastolatkami i wczesną adolescencją (10-13 lat)

  • Czym różni się obraz kliniczny samookaleczenia u młodszych nastolatków od starszej młodzieży2 min
  • Dostosowanie języka i sposobu prowadzenia wywiadu do wieku rozwojowego 10-13 lat2 min
  • Rola rodzica w tej grupie wiekowej — inny poziom zaangażowania niż przy starszych nastolatkach2 min
  • Kiedy zachowanie u młodszego dziecka jest czymś innym niż NSSI — eksperymentowanie, naśladownictwo, granice normy rozwojowej2 min
  • Quiz: obraz kliniczny, wywiad i rola rodzica u dzieci od 10 do 13 lat15 min
Moduł 12

Aspekty prawne pracy z nieletnim pacjentem w kryzysie suicydalnym

  • Zgoda na leczenie nieletniego w Polsce — granice wieku, rola rodzica/opiekuna, sytuacje sporne2 min
  • Hospitalizacja bez zgody rodzica — kiedy i jak to możliwe, rola sądu rodzinnego2 min
  • Granice tajemnicy zawodowej wobec sądu rodzinnego i innych instytucji przy zagrożeniu życia2 min
  • Dokumentacja i odpowiedzialność zawodowa psychologa w sprawach z podwyższonym ryzykiem prawnym2 min
  • Quiz: zgoda, tryb nagły, granice tajemnicy i dokumentacja w sprawach spornych15 min
Moduł 13

Warsztat: przypadki z omówieniem i arkusze do pracy

  • Przypadek 1: piętnastolatka, rok samookaleczeń i pierwsza zmiana wzorca16 min
  • Przypadek 2: trzynastolatek z ADHD, ujawnienie w szkole i rodzice w konflikcie15 min
  • Przypadek 3: konsultacja doraźna psychologa szkolnego, plan i nieosiągalna mama15 min
  • Arkusze do pracy: rozmowa o ryzyku, plan bezpieczeństwa, karta rodzica, karta dla szkoły, notatka4 min

Najczęściej zadawane pytania

Nastolatki okaleczają się najczęściej po to, by poradzić sobie z nieznośnymi emocjami, a nie po to, by zwrócić na siebie uwagę. Samookaleczenie może przynosić chwilową ulgę w napięciu, przerwać odrętwienie, wyrazić złość na siebie albo zakomunikować cierpienie, którego nie da się nazwać słowami. Ulga jest krótkotrwała, a zachowanie łatwo się utrwala. W pracy klinicznej ważne jest zrozumienie funkcji samookaleczenia u konkretnego nastolatka, bo od niej zależy dobór interwencji.

Nie zawsze, samookaleczenia bez intencji samobójczej i zachowania samobójcze to dwa różne zjawiska, choć mają część wspólnych czynników ryzyka. Wielu nastolatków okalecza się, by przetrwać trudne emocje, a nie by umrzeć. Samookaleczenia zwiększają jednak ryzyko przyszłych prób samobójczych, dlatego zawsze trzeba zapytać wprost o myśli i zamiary samobójcze. Mylenie tych zjawisk prowadzi albo do paniki, albo do bagatelizowania. W kryzysie nastolatek może zadzwonić pod 116 111 lub 800 12 12 12, a w nagłym zagrożeniu pod 112.

O myśli samobójcze pyta się wprost, spokojnie i bez oceniania, na przykład: „Czy zdarza Ci się myśleć o tym, żeby nie żyć albo odebrać sobie życie?”. Pytanie o samobójstwo nie zwiększa ryzyka, a często przynosi ulgę, bo nastolatek czuje, że może o tym mówić. Następnie ustala się częstotliwość i nasilenie myśli, istnienie planu, dostęp do środków, wcześniejsze próby oraz czynniki chroniące. Ocenę i podjęte decyzje trzeba dokładnie udokumentować.

Plan bezpieczeństwa to spisana razem z nastolatkiem lista kroków na moment kryzysu: sygnały ostrzegawcze, sposoby na samodzielne obniżenie napięcia, osoby i miejsca, które pomagają się oderwać, zaufani dorośli, numery pomocowe i sposoby ograniczenia dostępu do niebezpiecznych przedmiotów. Tworzy się go z nastolatkiem, a nie za niego, jego własnymi słowami. W planie warto zapisać 116 111, 800 12 12 12 oraz 112 w nagłym zagrożeniu. Plan regularnie się aktualizuje, a jego kopia może trafić do rodzica.

Przy zagrożeniu życia lub zdrowia rodzic lub opiekun prawny musi zostać poinformowany, nawet jeśli nastolatek prosi o zachowanie tajemnicy. Przy samookaleczeniach bez intencji samobójczej decyzja zależy od nasilenia ryzyka, wieku i sytuacji rodzinnej, ale granice poufności trzeba wyjaśnić na początku współpracy. Najlepiej, gdy nastolatek ma wpływ na sposób przekazania informacji i jest obecny przy rozmowie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy to rodzic jest źródłem zagrożenia: wtedy powiadamia się sąd rodzinny lub inne instytucje.

Rodzic najlepiej pomoże, reagując spokojem i troską, zamiast złością, paniką czy karą. Warto zadbać o opatrzenie ran, powiedzieć, że się zauważyło i chce pomóc, oraz zapytać, co się dzieje, bez przesłuchiwania. Ważne jest też ograniczenie dostępu do ostrych narzędzi i leków oraz jak najszybszy kontakt ze specjalistą. Psycholog pomaga rodzicowi przejść od pierwszej reakcji do konkretnych zadań. Rodzic może szukać wsparcia pod 800 70 2222, a dziecko pod 116 111.

Pilna konsultacja psychiatryczna lub hospitalizacja jest potrzebna, gdy nastolatek ma konkretny plan samobójczy i dostęp do środków, niedawno podjął próbę, nie jest w stanie współpracować przy planie bezpieczeństwa, ma objawy psychotyczne lub gdy samookaleczenia są poważne medycznie. W bezpośrednim zagrożeniu życia trzeba dzwonić pod 112 lub zgłosić się na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego. Decyzję i jej uzasadnienie dokumentuje się. Po wypisie ważna jest współpraca ze szkołą i rodziną przy powrocie.

Pracy z nastolatkiem w kryzysie suicydalnym warto uczyć się w oparciu o ustrukturyzowane procedury i realne dylematy, a potem pod superwizją. Szkolenie CWP „Samookaleczenia i myśli samobójcze u nastolatków” omawia odróżnianie samookaleczeń od zachowań samobójczych, ustrukturyzowaną ocenę ryzyka i jej dokumentowanie, plan bezpieczeństwa tworzony z nastolatkiem, elementy DBT, decyzję o powiadomieniu rodzica i skierowaniu na oddział, współpracę ze szkołą oraz postwencję. Szkolenie nie zastępuje pilnej pomocy w kryzysie.

Gdy nastolatek ma konkretny plan, dostęp do środków i wysoką intencję, nie czeka się na kontakt z rodzicem. Psycholog nie zostawia ucznia samego, wzywa zespół ratownictwa medycznego pod 112 i jednoznacznie przekazuje ocenę ryzyka, a ktoś inny z placówki dalej próbuje dodzwonić się do rodzica. O przyjęciu do szpitala decyduje lekarz. Uczniowi mówi się wprost, co się wydarzy, bez obietnicy, że rodzic się nie dowie. Przebieg, godziny i podstawę decyzji dokumentuje się tego samego dnia.

Tak. Każdy moduł kończy się quizem z sytuacjami z gabinetu i szkoły, z kluczem odpowiedzi i uzasadnieniem. Moduł warsztatowy zawiera trzy fikcyjne przypadki z ćwiczeniem i omówieniem: eskalację samookaleczeń u piętnastolatki, trzynastolatka z ADHD przy rodzicach w konflikcie oraz konsultację doraźną w szkole przy planie samobójczym. Są też arkusze: rozmowa o ryzyku, plan bezpieczeństwa wypełniany przez nastolatka, karta zadań dla rodzica, karta dla szkoły i szablon notatki.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Tiki i zespół Tourette'a u dzieci i młodzieży: diagnoza, CBIT i współpraca z rodziną i szkołąNowość

Dzieci i młodzież: ADHD, autyzm, neuroróżnorodność

Tiki i zespół Tourette'a u dzieci i młodzieży: diagnoza, CBIT i współpraca z rodziną i szkołą

Szkolenie online dla psychologów dziecięcych, psychoterapeutów dzieci i młodzieży oraz psychologów z poradni i szkół o tym, jak rozpoznać tiki, odróżnić je od innych ruchów, wychwycić czerwone flagi, poprowadzić psychoedukację rodziny i terapię behawioralną CBIT oraz wesprzeć dziecko w szkole.

22 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie
Zaburzenia snu u dzieci i nastolatków: diagnoza i terapia behawioralna w gabinecie psychologaNowość

Dzieci i młodzież: ADHD, autyzm, neuroróżnorodność

Zaburzenia snu u dzieci i nastolatków: diagnoza i terapia behawioralna w gabinecie psychologa

Szkolenie online dla psychologów dziecięcych, psychoterapeutów dzieci i młodzieży, psychologów z poradni psychologiczno-pedagogicznych i psychologów szkolnych o tym, jak rozpoznać problem ze snem dziecka, wychwycić czerwone flagi, poprowadzić wywiad i dzienniczek, dobrać metodę behawioralną do rodziny i pracować z bezsennością nastolatka.

22 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także