Przejdź do treści
CENTRUM WIEDZY PSYCHOLOGICZNEJ

Tiki i zespół Tourette'a u dzieci i młodzieży: diagnoza, CBIT i współpraca z rodziną i szkołą

Szkolenie online dla psychologów dziecięcych, psychoterapeutów dzieci i młodzieży oraz psychologów z poradni i szkół o tym, jak rozpoznać tiki, odróżnić je od innych ruchów, wychwycić czerwone flagi, poprowadzić psychoedukację rodziny i terapię behawioralną CBIT oraz wesprzeć dziecko w szkole.

Godziny dydaktyczne
22 godz.
Poziom
Średniozaawansowany
Program
64 lekcje
Tiki i zespół Tourette'a u dzieci i młodzieży: diagnoza, CBIT i współpraca z rodziną i szkołą

Tiki u dzieci są częste, zwykle zaczynają się między czwartym a ósmym rokiem życia i u wielu dzieci słabną w okresie dojrzewania, ale rodzice przychodzą do psychologa przestraszeni, a dziecko często słyszy w domu i w szkole „przestań”. Ten kurs uczy, jak ocenić tiki i zespół Tourette'a u dziecka i nastolatka, jak odróżnić tik od stereotypii, natręctwa, napadu, nawyku i tiku czynnościowego, kiedy skierować do pediatry, neurologa lub psychiatry, jak prowadzić psychoedukację rodziny i terapię behawioralną według protokołu CBIT oraz jak współpracować ze szkołą. Kurs jest dla psychologów dziecięcych, psychoterapeutów dzieci i młodzieży, psychologów w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, ośrodkach środowiskowych i szkołach.

To szkolenie online, które przechodzisz we własnym tempie. Ma 16 modułów i około 22 godzin nauki. Zaczynamy od rodzajów tików, ich przebiegu z wiekiem, przeczucia tiku i tego, dlaczego tiki falują. Potem omawiamy rozpoznanie według DSM-5-TR i ICD, ścieżkę diagnozy w Polsce, wywiad, dzienniczek tików, nagrania z domu i skale YGTSS oraz PUTS, a dalej diagnozę różnicową i współwystępowanie z ADHD, natręctwami, lękiem, obniżonym nastrojem, złością i autyzmem. Środek kursu to praca: psychoedukacja rodziny, trening świadomości, reakcja konkurencyjna, analiza funkcjonalna, nagradzanie, praca online i ekspozycja z powstrzymaniem reakcji. Na końcu omawiamy leczenie farmakologiczne z perspektywy psychologa, napady złości i tiki bolesne, szkołę i egzaminy, nastolatka z tikami, tiki czynnościowe oraz plan terapii na 10-12 spotkań z przypadkami od pierwszej konsultacji do zakończenia.

Każda lekcja zawiera sytuacje z gabinetu z komentarzem, rozmowy z rodzicami, dziećmi i nauczycielami oraz gotowe zdania, które możesz powiedzieć albo zapisać. W każdym module jest studium przypadku, a na końcu modułu ćwiczenie z przykładowymi odpowiedziami. Do kursu dołączonych jest 16 kart do druku i uzupełnienia, między innymi ściąga o rodzajach tików i czerwonych flagach, dzienniczek tików na 14 dni, karta wywiadu, karta różnicowania, karta reakcji konkurencyjnej, arkusz analizy funkcjonalnej, drabina ERP, plan na wybuch złości, list do szkoły, scenariusz rozmowy z klasą, karta dla nastolatka oraz plan terapii z kartą kontaktów. Zacznij od lekcji próbnej w module 1 i pobierz pierwszą kartę, żeby od razu użyć jej na najbliższej konsultacji.

Po ukończeniu kursu otrzymasz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin. Kurs nie jest akredytowany, nie daje uprawnień ani kwalifikacji zawodowych, nie zastępuje szkolenia psychoterapeutycznego ani superwizji i nie jest poradą prawną ani medyczną.

Czego się nauczysz

  • Rozpoznajesz tiki ruchowe i głosowe, proste i złożone, znasz ich typowy przebieg z wiekiem i wiesz, kiedy to przemijający epizod, a kiedy powód do diagnozy
  • Odróżniasz tiki od stereotypii, natręctw, napadów padaczkowych, mioklonii, nawyków skupionych na ciele i tików czynnościowych
  • Wychwytujesz czerwone flagi, takie jak nagły początek z regresem, utrata umiejętności czy inne objawy neurologiczne, i wiesz, do jakiego lekarza skierować dziecko
  • Prowadzisz wywiad z rodzicem, rozmowę z dzieckiem i nastolatkiem oraz zlecasz dzienniczek tików, nie zachęcając rodziny do liczenia tików na bieżąco
  • Prowadzisz psychoedukację rodziny o tym, co nasila tiki, co pomaga i dlaczego upominanie dziecka szkodzi
  • Przeprowadzasz trening świadomości, uczysz reakcji konkurencyjnej i robisz analizę funkcjonalną według protokołu CBIT, także online
  • Wiesz, kiedy wybrać ekspozycję z powstrzymaniem reakcji i jak zbudować drabinę ćwiczeń
  • Rozmawiasz z rodziną o leczeniu farmakologicznym bez przekraczania roli psychologa i współpracujesz z neurologiem i psychiatrą
  • Układasz plan na wybuch złości i bezpieczeństwo przy tikach bolesnych oraz przygotowujesz list do szkoły i rozmowę z klasą
  • Wspierasz nastolatka z tikami w sprawach wstydu, hejtu i ujawniania oraz rozpoznajesz tiki czynnościowe i prowadzisz rozmowę o rozpoznaniu
  • Planujesz terapię na 10-12 spotkań z oceną postępów, zakończeniem i planem na nawrót

Dla kogo jest to szkolenie

  • Psycholodzy dziecięcy i psychoterapeuci dzieci i młodzieży pracujący w gabinecie prywatnym
  • Psycholodzy w poradniach psychologiczno-pedagogicznych i ośrodkach środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej
  • Psycholodzy szkolni i przedszkolni, którzy rozmawiają z rodzicami i nauczycielami o uczniu z tikami
  • Psycholodzy współpracujący z neurologami, psychiatrami i pediatrami
  • Pedagodzy i pediatrzy, którzy chcą wiedzieć, jak wygląda terapia behawioralna tików i co mówić rodzinie

Czego to szkolenie nie daje

Piszemy to wprost, żebyś nie musiał lub nie musiała zgadywać. Szkolenie doskonalące ma granice — poniżej te, które dotyczą tego materiału.

  • Kurs nie jest akredytowany, nie daje uprawnień ani kwalifikacji zawodowych, nie zastępuje szkolenia psychoterapeutycznego ani superwizji; po ukończeniu otrzymujesz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin
  • Kurs nie jest poradą prawną ani medyczną: nie uczy diagnozowania chorób neurologicznych ani padaczki, a o lekach u dziecka zawsze decyduje lekarz
  • Kurs nie zawiera zaleceń dotyczących leków ani dawek
  • Kurs nie zastępuje konsultacji lekarskiej, procedur Twojej placówki ani rozmowy z superwizorem o konkretnym dziecku

Program szkolenia

64 lekcje w 16 modułach. Lekcje oznaczone jako otwarte obejrzysz bez zakładania konta.

Moduł 1

Czym są tiki: rodzaje, przebieg w czasie, wiek i norma rozwojowa

Moduł 2

Przeczucie tiku, tłumienie i wahania: co dzieje się w ciele i dlaczego tiki falują

  • Przeczucie tiku: czym jest i jak o nie pytać dziecko?19 min
  • Czy dziecko może powstrzymać tik? Tłumienie, zmęczenie i „odbicie”18 min
  • Tiki a stres, ekscytacja, nuda i skupienie: dlaczego tiki falują?18 min
  • Jak rozmawiać z rodziną o falowaniu tików i co zapisywać?18 min
Moduł 3

Rozpoznanie według DSM-5-TR i ICD-11 oraz ścieżka diagnozy w Polsce

  • Zaburzenia tikowe w DSM-5-TR: zespół Tourette'a, tiki przewlekłe i przemijające18 min
  • ICD-11 i ICD-10: jak tiki opisuje się w dokumentacji medycznej w Polsce?17 min
  • Ścieżka diagnozy tików u dzieci w Polsce: pediatra, neurolog, psychiatra, psycholog18 min
  • Rola psychologa w diagnozie tików: co robisz Ty, a co lekarz?17 min
Moduł 4

Wywiad, obserwacja i narzędzia: dzienniczek tików, nagrania z domu, YGTSS i PUTS

  • Wywiad z rodzicem przy tikach u dziecka: o co pytać na pierwszej konsultacji?18 min
  • Rozmowa z dzieckiem i nastolatkiem o tikach: jak pytać, żeby chciało mówić?19 min
  • Dzienniczek tików i nagrania z domu: jak zbierać obserwacje, nie nasilając tików?18 min
  • Skale YGTSS i PUTS: do czego służą i jak wykorzystać je w pracy?17 min
Moduł 5

Diagnoza różnicowa: tiki a stereotypie, natręctwa, padaczka, mioklonie i nawyki

  • Tiki czy stereotypie? Jak odróżnić je u dziecka w gabinecie17 min
  • Tiki a natręctwa i OCD u dzieci: gdzie przebiega granica?18 min
  • Tiki a padaczka, mioklonie i inne ruchy mimowolne: co musi ocenić lekarz?18 min
  • Tiki a nawyki, zachowania skupione na ciele i tiki czynnościowe: karta różnicowania17 min
Moduł 6

Współwystępowanie: ADHD, OCD, lęk, nastrój, złość, autyzm, szkoła i sen

  • Tiki a ADHD u dzieci: co przeszkadza bardziej i od czego zacząć?17 min
  • Tiki, natręctwa i lęk u dzieci: jak ułożyć kolejność pomocy?17 min
  • Tiki a obniżony nastrój, złość i spektrum autyzmu: co zmienia się w pracy?17 min
  • Tiki, trudności szkolne i sen: jak zrobić mapę priorytetów z rodziną?17 min
Moduł 7

Psychoedukacja rodziny: co mówić o tikach, co nasila, co pomaga i mity

  • Psychoedukacja przy tikach u dzieci: jak poprowadzić pierwszą rozmowę?8 min
  • Co nasila tiki u dziecka, a co pomaga? Rozmowa o codzienności8 min
  • Mity o tikach i zespole Tourette'a: jak rozmawiać z rodziną, która w nie wierzy?17 min
  • Jak rozmawiać o tikach z dzieckiem, rodzeństwem i dziadkami?17 min
Moduł 8

CBIT część 1: trening świadomości i reakcja konkurencyjna

  • Czym jest CBIT? Terapia tików u dzieci krok po kroku18 min
  • Trening świadomości tików: jak nauczyć dziecko zauważać tik i przeczucie?17 min
  • Reakcja konkurencyjna i trening odwracania nawyku: jak ją dobrać do tiku?17 min
  • Ćwiczenie reakcji konkurencyjnej w gabinecie i w domu: jak utrzymać motywację?17 min
Moduł 9

CBIT część 2: analiza funkcjonalna, wsparcie rodziny, nagradzanie i praca online

  • Analiza funkcjonalna tików: co nasila tiki dziecka i co można zmienić?17 min
  • Wsparcie rodziny w terapii tików: co rodzice mogą robić, a czego unikać?17 min
  • System nagradzania w CBIT i praca z młodszymi dziećmi: jak dostosować terapię?17 min
  • CBIT online, techniki relaksacyjne i zakończenie terapii: jak utrzymać efekty?17 min
Moduł 10

Ekspozycja z powstrzymaniem reakcji przy tikach i wybór metody terapii

  • Ekspozycja przy tikach: czym różni się od pracy z natręctwami w OCD?17 min
  • Jak przebiega sesja ekspozycji przy tikach? Drabina, czas i bodźce17 min
  • CBIT, ekspozycja czy obserwacja? Jak wybrać metodę pracy z tikami?7 min
  • Gdy terapia tików nie działa: przyczyny i co zrobić dalej17 min
Moduł 11

Leczenie farmakologiczne tików, współpraca z lekarzami i kontrowersje wokół PANS i PANDAS

  • Leczenie farmakologiczne tików: co powinien wiedzieć psycholog?7 min
  • Współpraca psychologa z neurologiem i psychiatrą przy tikach u dziecka7 min
  • PANS i PANDAS: co wiadomo, co jest sporne i jak rozmawiać z rodzicami?7 min
  • Rozmowa o lekach z rodzicami i dzieckiem: jak wspierać decyzję bez doradzania?18 min
Moduł 12

Napady złości, koprolalia i tiki bolesne: trudne sytuacje w pracy z dzieckiem z tikami

  • Napady złości u dziecka z tikami i zespołem Tourette'a: skąd się biorą?17 min
  • Plan na wybuch złości: jak przygotować dziecko i rodziców?17 min
  • Koprolalia i kopropraksja: jak pomóc dziecku i rodzinie?7 min
  • Tiki bolesne i samouszkadzające: kiedy pilnie do lekarza i jak pomóc?17 min
Moduł 13

Szkoła i przedszkole: opinia poradni, dostosowania, egzaminy i rozmowa z klasą

  • Opinia poradni i pomoc psychologiczno-pedagogiczna dla dziecka z tikami7 min
  • Dostosowania w szkole i na egzaminach dla ucznia z tikami17 min
  • Dziecko z tikami w przedszkolu: jak wspierać nauczycieli i rodziców?7 min
  • Rozmowa z klasą o tikach i zespole Tourette'a: jak ją przeprowadzić?17 min
Moduł 14

Nastolatek z tikami: wstyd, hejt, ujawnianie i motywacja do terapii

  • Nastolatek z tikami: wstyd, tłumienie i obraz siebie8 min
  • Hejt, wyśmiewanie i nagrywanie tików: jak pomóc nastolatkowi?7 min
  • Sport, ujawnianie tików i jakość życia nastolatka z zespołem Tourette'a7 min
  • Nastolatek nie chce terapii tików: jak budować motywację?17 min
Moduł 15

Tiki czynnościowe u nastolatków: rozpoznanie, rozmowa i inna ścieżka pomocy

  • Czym są zachowania tikopodobne o podłożu czynnościowym?17 min
  • Tiki czynnościowe a zespół Tourette'a: na co zwracać uwagę?17 min
  • Jak rozmawiać z nastolatkiem i rodziną o rozpoznaniu tików czynnościowych?17 min
  • Pomoc przy tikach czynnościowych: terapia, szkoła i powrót do codzienności17 min
Moduł 16

Plan terapii od pierwszego kontaktu do zakończenia: przypadki z praktyki

  • Plan terapii tików na 10 do 12 spotkań: od pierwszego kontaktu do zakończenia17 min
  • Przypadki z praktyki: zespół Tourette'a z ADHD i tiki głosowe w terapii online17 min
  • Przypadki z praktyki: tiki z natręctwami, przedszkolak i tiki czynnościowe18 min
  • Zakończenie terapii tików, nawroty i dalsze wsparcie17 min

Materiały do pobrania

Arkusze i protokoły do wykorzystania w gabinecie. Lista informacyjna: pliki otwierają się przy lekcji, w planie Specjalista.

  • Tiki u dzieci: rodzaje, przebieg i czerwone flagiPDF
  • Ścieżka diagnozy: kto, kiedy, z czym iśćPDF
  • Wywiad z rodzicem przy tikachPDF
  • Dzienniczek tików na 14 dniPDF
  • Karta różnicowania: tiki a inne ruchy i nawykiPDF
  • Mapa współwystępowania i priorytetówPDF
  • Schemat psychoedukacji przy tikachPDF
  • Karta reakcji konkurencyjnejPDF
  • Arkusz analizy funkcjonalnejPDF
  • Plan nagradzania i umowa wsparciaPDF

Najczęściej zadawane pytania

Tiki u dzieci zwykle nie są groźne dla zdrowia. Zaczynają się najczęściej między czwartym a ósmym rokiem życia, nasilają się zwykle między dziesiątym a dwunastym rokiem życia, a u wielu dzieci słabną lub wycofują się w okresie dojrzewania. Wiele tików przemija w ciągu kilku miesięcy. Ocenę dziecka, u którego tiki bolą, przeszkadzają w nauce lub kontaktach, warto zacząć od lekarza i psychologa, a nie od czekania.

Pilnej konsultacji lekarskiej wymaga nagły początek tików razem z regresem zachowania, utrata umiejętności, które dziecko już miało, zaburzenia świadomości, osłabienie, problemy z chodem lub mową i inne objawy neurologiczne. Do neurologa kieruje się też dziecko z tikami bolesnymi, samouszkadzającymi albo tak nasilonymi, że utrudniają codzienne życie. Psycholog opisuje obserwacje i kieruje do pediatry lub neurologa, nie stawia rozpoznań medycznych.

W zespole Tourette'a występuje kilka tików ruchowych i co najmniej jeden tik głosowy, niekoniecznie w tym samym czasie, początek przypada przed osiemnastym rokiem życia, a tiki trwają ponad rok. Przy tikach przemijających objawy trwają krócej niż rok. Są też przewlekłe tiki tylko ruchowe albo tylko głosowe. Rozpoznanie stawia lekarz, a psycholog pomaga zebrać obserwacje i ocenić, jak tiki wpływają na życie dziecka.

CBIT to terapia behawioralna, której rdzeniem jest trening odwracania nawyku. Dziecko uczy się zauważać przeczucie tiku i pierwsze sygnały, a potem wykonywać reakcję konkurencyjną, czyli spokojny ruch, który utrudnia tik. Do tego dochodzi psychoedukacja, analiza sytuacji, w których tiki się nasilają, wsparcie rodziny i nagradzanie ćwiczeń. Standardowo to około ośmiu spotkań w ciągu mniej więcej dziesięciu tygodni, także online, i codzienne ćwiczenia w domu.

Stres nie jest przyczyną tików, ale może je nasilać, podobnie jak zmęczenie, ekscytacja, nuda czy choroba. Dlatego tiki falują i zmieniają się z tygodnia na tydzień. ADHD często współwystępuje z tikami i zespołem Tourette'a, a u wielu dzieci to właśnie trudności z uwagą i impulsywnością bardziej przeszkadzają w szkole niż same tiki. Dlatego plan pomocy zaczyna się od pytania, co przeszkadza najbardziej.

Tiki czynnościowe to ruchy i dźwięki przypominające tiki, które mają inny mechanizm niż tiki pierwotne. Częściej pojawiają się nagle w okresie dojrzewania, najczęściej u nastolatek, bywają złożone od początku i często współwystępują z lękiem lub obniżonym nastrojem. Rozpoznanie stawia lekarz, a pomoc wygląda inaczej niż przy zespole Tourette'a: ważne są wyjaśnienie rozpoznania, praca z napięciem i stopniowy powrót do codziennych zajęć.

Szkoła pomaga, gdy nauczyciele nie upominają ucznia za tiki, nie komentują ich przy klasie i pozwalają na krótkie wyjście, kiedy tiki narastają. Przy opinii poradni możliwe są dostosowania, na przykład osobna sala przy sprawdzianie czy więcej czasu. Za zgodą rodziców i ucznia psycholog może przygotować list do szkoły i poprowadzić rozmowę z klasą, która zmniejsza docinki i ciekawość rówieśników.

Tak. Po ukończeniu kursu otrzymasz certyfikat ukończenia CWP z liczbą godzin. Kurs nie jest akredytowany, nie daje uprawnień ani kwalifikacji zawodowych, nie zastępuje szkolenia psychoterapeutycznego ani superwizji i nie jest poradą prawną ani medyczną. Certyfikat potwierdza udział w szkoleniu i liczbę godzin nauki.

Pytania o dostęp i certyfikat

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Dział Pedagog i psycholog szkolny zbiera szkolenia do pracy w szkole i przedszkolu: uczeń z ADHD i w spektrum autyzmu, agresja i trudne zachowania, uczeń w kryzysie, WOPFU i IPET, trudna rozmowa z rodzicem, ochrona małoletnich, program wychowawczo-profilaktyczny. Znajdziesz go na stronie głównej, w menu jako Pedagog szkolny i pod adresem cwp.edu.pl/kategorie/pedagog-i-psycholog-szkolny. Szkolenia są w planie Specjalista. Na blogu jest osobna zakładka Pedagog szkolny z tekstami do pracy z uczniem i klasą.

Powiązane szkolenia

Zaburzenia snu u dzieci i nastolatków: diagnoza i terapia behawioralna w gabinecie psychologaNowość

Dzieci i młodzież: ADHD, autyzm, neuroróżnorodność

Zaburzenia snu u dzieci i nastolatków: diagnoza i terapia behawioralna w gabinecie psychologa

Szkolenie online dla psychologów dziecięcych, psychoterapeutów dzieci i młodzieży, psychologów z poradni psychologiczno-pedagogicznych i psychologów szkolnych o tym, jak rozpoznać problem ze snem dziecka, wychwycić czerwone flagi, poprowadzić wywiad i dzienniczek, dobrać metodę behawioralną do rodziny i pracować z bezsennością nastolatka.

22 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie
AAC – alternatywne i wspomagające metody porozumiewania się w praktyce terapeutyNowość

Dzieci i młodzież: ADHD, autyzm, neuroróżnorodność

AAC – alternatywne i wspomagające metody porozumiewania się w praktyce terapeuty

Praktyczny kurs warsztatowy dla specjalistów: systemy komunikacji wspomagającej i alternatywnej, ocena i dobór, modelowanie językowe, czytanie uczestniczące oraz praca z osobami z autyzmem, afazją, niepełnosprawnością intelektualną i mózgowym porażeniem dziecięcym.

23 godz. dydakt.Średniozaawansowany
W abonamencie

Przeczytaj także